Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/3276 K.2023/7258

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 04.12.2013 tarihinde hurda satış sözleşmesi imzalandığını, Türksat Hurda Satış Sözleşmesi ve ekindeki genel şartnameye göre yedi farklı malzemenin birim fiyatları üzerinden 1.801.219,20 TL'nin davalının hesabına yatırıldığını, sözleşme hükmüne göre 250.000,00 TL kati teminat mektubunun şirkete teslim edildiğini, 17.100,00 TL damga vergisinin yatırıldığını, sözleşme hükümlerine göre İstanbul'daki hurdaların beş ... boyunca taşındığını, daha sonra Ankara'daki hurdaların taşınmasına başlandığını,

16.12.2013 tarihinde davalı tarafça Ankara deposunda bulunan malların sevkiyatının durdurulması üzerine 20.12.2013 tarihli dilekçe ile sözleşmeye aykırı davranılmamasının davalı tarafa bildirildiğini, davalının 18.01.2014 tarihli noter ihtarnamesi ile sözleşmeyi 03.12.2013 tarihli hurda satış sözleşmesinin 20 nci maddesi gereğince feshettiklerinin ihtar edildiğini, ihtarname ekinde müvekkili adına tanzim edilmiş 23.12.2013 tarihli 270.008,61 TL’lik fatura ve 23.12.2013 tarihli 379.932,74 TL’lik faturanın gönderildiğini, bu faturaların Ankara ve İstanbul ilinde gerçekleştirilen hurda satış bedeline ilişkin olduğunun,

ancak yaptıkları incelemede ilk faturadaki hesabın hatalı olduğu anlaşıldığından kısmi iade faturası düzenlendiğini, diğer faturanın ise sözleşme gereği uygulanan cezai şarta ilişkin olduğunun anlaşıldığını, fesih ihtarnamesinde, işin ifası sırasında tartımı etkilemek amacıyla nakliye kamyonu kasasına saç levha yerleştirildiği yolu ile usulsüzlük yapıldığının belirtildiğini, Genel Şartnamede 7 kalem olarak tasnif edilmiş hurdaların taşıma sırasında birbirine karıştırılmadığını,

Genel Şartname hükümleri ve sözleşme hükümleri doğrultusunda kamyonun boş tartımı ve dolu tartımı sırasında tüm işlemlerin TÜRKSAT tarafından görevlendirilen komisyon başkanı ve üyelerinin direktifleri ile gözetim ve denetimleri altında sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirildiğini, kantar tartımlarına komisyon üyelerinin katıldığını, müvekkilinin usule aykırı bir işlemi olmadığından sözleşmenin davalı tarafından feshinin haklı olmadığını, cezai işlem uygulanma şartlarının oluşmadığını, teminat mektubunun tazmini şartlarının oluşmadığını,

teminat mektubunun irat kaydedilmesi mümkün olmadığından davalıya ödenen miktarın faizi ile iadesi gerektiğini, müvekkiline mal tesliminin durdurulması üzerine ilgili idare ile görüşen müvekkiline geçmişe dönük evrak imzalatıldığını, müvekkilinin tehlikeli ... lisansı olmadığından farklı plakalı bir araçla yapılan taşımadan sonra müteakip taşımaların aynı ağırlıkta bir araçla yapılması gerektiğinin komisyon üyelerince söylenmesi üzerine,

o araca yakın ağırlıkta bir araç temin edilerek aradaki farkın sac levha ile kapatıldığını ileri sürerek davalı tarafça müvekkili adına tanzim edilmiş 23.12.2013 tarihli 270.008,61 TL’lik faturanın 37.993,28 TL’lik kısmı ve 23.12.2013 tarihli 379.932,74 TL’lik fatura için düzenlenen iki adet iade faturası miktarı toplamı olan 417.926,01 TL’nin, 250.000,00 TL teminat mektubu bedelinin ve 17.100,00 TL olan damga vergisinin her birinin 24.01.2014 tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

sözleşmenin davalı tarafça yerine getirilmemesi ve sonrasında haksız feshi sebebi ile müvekkilinin mahrum kaldığı 180.000,00 TL kazancının 24.01.2014 tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, sebepsiz zenginleşmeye dayalı taleplere ilişkin zamanaşımı süresinin geçtiğini, taraflar arasındaki işin ifasına 09.12.2013 tarihinde İstanbul'dan başlanarak alıcıya 09.12.2013 tarihinde hurda teslim edildiğini, Ankara'da hurda teslimine 13.12.2013 tarihinde başlandığını, kantar fişlerindeki normalin üstü fark ve kamyonun boş kantar tartımı sonrasında yükleme alanına geç gelmesinin fark edilmesi üzerine hurda teslim komisyonu tarafından yapılan incelemeyle, komisyon üyelerinin nakliye kamyonunu takip ettiği sırada kamyonun damperine uyumlu kesilen saç levhanın kamyonun kasasına yerleştirildiğini,

kamyonun boş tartısında ... kesilen saç levhanın bulunduğunu, boş tartım sonrasında yolda bulunan vinç ile saç levhanın kamyon kasasından çıkarıldığının fotoğraflar ile tesbit edildiğini, bu usulsüzlüğün tesbiti üzerine hurda tesliminin durdurulduğunu, usülsüzlüğün tesbit edildiği 15.12.2013 tarihine kadar davacı tarafa yedi kamyon elektronik hurda malzeme teslim edildiğini, usulsüzlüğün tesbit edilip davacıya bildirilmesinden sonra davacının saç levhayı kamyondan çıkardığını, kamyonun boş tartımı yapılarak aradaki farkın sözleşmede öngörülen hesaba göre cezai şart olarak belirlendiğini,

davacının müvekkili şirkete sunduğu 16.12.2013 tarihli dilekçesi ile kamyona saç plaka koyduğunu kabul ederek aradaki fiyat farkını ödemeyi teklif ettiğini, sonrasında da 20.12.2013 tarihli dilekçesiyle, Hurda Teslim Komisyonunun tavsiyesiyle, dava dilekçesinde belirtilen hususların ileri sürüldüğünü, Komisyonun davacının çalışanlarının eylemlerinden sorumlu olmadığını, hurda satışına ilişkin genel şartnamenin 11inci maddesinde hile,

vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet veya başka yollarla hurda satışına ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek fiillerinin hurda satışı süresince yasak olduğunun açıkça belirlendiği,

davacı tarafın işin ifası sırasında tartıyı etkilemek amacıyla nakliye kamyonu kasasına saç levha yerleştirerek sözleşme ve şartname hükümlerini ihlal ettiğinden sözleşmenin feshedildiğini, sac plaka nedeniyle cezai işlem şartlarının oluştuğunu, davacının teminat mektubunun paraya çevrilmesinin önlenmesi için teminat mektubu bedelini itirazı kayıt olmaksızın müvekkili şirkete yatırdığını, bunun da davacının cezayı kabul ettiği anlamına geldiğini, ceza faturasında yapılan hata fark edilerek yeniden ceza faturası düzenlendiği, davacının ancak 50.586,50 TL için iade isteminin yerinde olduğu diğer taleplerinin yerinde olmadığı,

damga vergisi yükünün sözleşme ile davacıya yüklenen nispi yük olduğunu, davalıya yüklenemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, Sayıştay Uzman Denetçisinden alınan 25.10.2017 tarihli bilirkişi raporunda, usülsüzlük yapıldığı belirtilen taşıma vasıtasının plakası aslında 06 Z.. 64 iken aracın özelliği nedeniyle komisyon üyelerinin bilgisi dahilinde Ulusal ...

Taşıma Belgesinin olmaması nedeniyle 06 AY 8552 plakalı araç ile taşıma yapıldığı şeklinde gösterilerek her iki aracın boş darasının ayarlanmaya çalışılması gerekçe gösterilerek sözleşmenin haksız olarak ... taraflı bir şekilde fesh edildiği, oysa ki aracın boş dara ağırlığının her defasında farklı olmasının aracın darasının ayarlanmaya çalışıldığını gösterdiği, fotoğrafları çekilen 06 Z.. 64 plakalı aracın taşıma belgesinin bulunmaması nedeniyle 06 A.

8552 plakalı aracın taşımada kullanılan araç olarak gösterildiği, aracın darasının alınması sırasında davalı şirketin elemanın bulunması gerektiği, aracın geç geldiği bahanesiyle takip edilip fotoğraflama yapılarak farklı araç kullanılması usülsüzlüğünün davacıya mal edilmesinin, aracın feshine bahane olarak kullanıldığının göstergesi olduğu, aracın darasının davalı firma yetkililerinin bilgisi dışında yapılmasının mümkün olmadığı, taraflar arasındaki sözleşmenin feshinin haksız olduğu,

davacının müspet ve menfi zararlarının davalı Türksat tarafından karşılanması gerektiği, 17.000,00 TL damga vergisinin davacı şirkete iadesi gerektiği, sözleşmenin haksız feshi nedeniyle davalı tarafından irat kaydedilen 250.000,00 TL'nin davacıya iadesinin gerektiği, davacının 180.000,00 TL kar kaybının somut verilere dayanmadığı, ayrıca yapılacak hesaplamalar ile davanın kar mahrumiyetine ilişkin müspet zararlarının hesap edilebileceği yönünde görüş bildirildiği,

taraf itirazları üzerine elektronik elektrik mühendisinden alınan 21.02.2018 tarihli bilirkişi raporunda, aracın kantara giriş ve çıkışlarında komisyon üyelerinden birisinin hazır bulunması gerektiğinden, kantar fişinde yazılı aracın dışında başka bir aracın plakasının yazılması olayından komisyon üyelerinin bilgisinin olduğunun açık olduğu, 06 Z..

64 plakalı hurda taşıyan araç ile ilgili komisyon üyeleri tarafından 15.12.2013 tarihinde kamyon üzerine saç levha yükleme boşaltma işleminin yapıldığı tesbit edilerek tutanak altına alındığı, 25. maddede hurda malzemelerin tartımı ve tesliminin ne şekilde yapılacağının belirlendiği,

buna göre malzemelerin cinsine göre ayrı ayrı tartılacağı, kamyonun ilkin boş olarak tartılacağı ve daha sonra hurda malzeme yüklü olarak tartımının yapılacağı, tartımı yapılacak her kamyon için taraflarca ulusal ... taşıma formu düzenleneceği, bu işlemlerin Türksat Hurda Teslim Komisyonu tarafından yapılacağı, 26. maddede alıcı firmanın yükümlülüklerinin yer aldığı, yine bu maddede de tehlikeli malzeme dahil Türksat görevlilerinin gözetiminde yüklenmesinin yapılacağının belirlendiği,

davacının Tutanak akabinde 16.12.2013 tarihinde davalıya yazmış olduğu dilekçede kamyona konulan saç levhaları da ortaya çıkan kg farkını aldığı fiyat üzerinden ödemeyi kabul ettiğini belirttiği, ancak söz konusu talebin davalı tarafından kabul edilmeyerek sözleşmenin fesh edildiği, tüm bilgi, belge ve sözleşle ilgili maddeleri birlikte değerlendirildiğinde davacının usulsüz olarak taşıma kamyonuna saç levha yüklediği, bunun sözleşmenin 11. maddesinde belirtilen yasak fiil ve davranışlar kapsamına girdiği, bu nedenle sözleşmenin, 20. maddesi gereği feshedilebileceği, davalının da buna göre fesih işlemini yaptığının değerlendirildiği,

davalı tarafın sözleşmeyi feshinin haklı olduğu, teminat mektubunun iadesi, 17.100 TL damga vergisinin iadesi ve kar mahrumiyeti isteminin yerinde olmadığı yönünde görüş bildirildiği, taraflar arasındaki uyuşmazlığın sözleşmenin ... taraflı fesih edilmesinden kaynaklandığı, feshin, taşıma izni olmayan kamyon ile taşıma yapılması ve kamyonun boş ağırlığı tartılırken içine ... saç yerleştirmek suretiyle boş ağırlığın artırıldığı, daha sonra bu sacın çıkarılarak yüklemenin yapıldığı, bu işlemin davalı kurum personelince saptandığı,

davacının da bu olayı dolaylı olarak kabul ettiği, saç yerleştirilmesinin kamyonun boş ağırlığının ayarlanmasına yönelik olduğu şeklinde açıklama getirdiği, hatta kuruma ilk başvurduğunda, bu eylemi kabul ederek, eksik tartılan malzemenin bedelinin de ödenmesinin teklif edildiği, davacının bu şekilde sözleşmeye aykırı davrandığı, sözleşmenin feshinin ve kesilen cezanın yasa ve sözleşmeye uygun olduğu, davalı kurumun ceza miktarını fazla belirlediğini belirterek gerçekte ödenmesi gereken rakamı davadan önce davacıya bildirdiği,

davacının kesilen ceza miktarınca ve eksik alınan bedel şeklinde borcunun olmadığının tesbiti isteminin yerinde olmadığı, keza davalı şirketin sözleşmeden kaynaklanan haklı feshi nedeniyle alınan teminat mektubunun davalı şirket adına gelir kaydedilmesinin yasaya ve sözleşmenin 20.4. maddesine uygun olduğu, fesih haklı olduğundan davacının kazanç kaybı şeklindeki zararını isteyemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk bilirkişi raporu dikkate alınmadan, uzman olmayan bilirkişi tarafından verilen ikinci bilirkişi raporuna itirazları değerlendirilmeden ve her iki rapor arasındaki çelişki giderilmeden karar verildiğini, taraflar arasındaki işe konu hurdaların sevkiyatında, yapılan tüm sevkiyatların yüklenici-davacı ... tarafından görevlendirilmiş çalışanlar ile TÜRKSAT A.Ş. tarafından görevlendirilmiş komisyon üyelerinin gözetimi ve kontrolleri çevçevesinde gerçekleştirildiğini, Ankara'da kullanılan taşıma vasıtasının Ulusal ...

Taşıma belgesi olmadığı ve farklı plakalı araç kullanıldığı ve farklı araç kullanılmasının sözleşmenin 25. maddesi gereğince komisyon üyelerinin bilgisi dışında mümkün olmadığı, tartım ve yüklemenin her aşamasının davalının görevlendirdiği kişilerin nezaretinde yapıldığını, ... gözüyle davalı tarafından tayin edilen görevlilerin bilgisi ve oluru dışında görevlilerin nezaret ve refakatinde taşıma kamyonuna sac levha yüklenerek kamyonun boş darasının yüksek gösterilmesi,

hurda yüklenmeden önce de bu sac levhaların davalıya ait işyerinde yine davalı şirket görevlilerinin nezaret ve refakatinde görevlilere çaktırmadan taşıma aracından çıkarılması ve saçların çıkarıldıktan sonra yüklemenin yapılması ve çıkarılan saç levhaların her nasılsa yüklemenin yapılmasından sonra davalıya ait işyerinden davalı görevlilerinin yine gözetim ve denetimi altında taşıma aracı dışında bir başka şekilde ve vasıtayla davalı işyerinden çıkarılması ve davalı tarafından tayin edilen görevlilerin bilgisi ve oluru dışında görevlilerin nezaret ve refakatinde taşıma kamyonuna çıkarılan bu saç levhaların yüklenerek kamyonun boş darasının

yüksek gösterilmesi, bu şekilde en az 7 kere saç takma ve çıkarılma işleminin yapılmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, ikinci bilirkişi raporunda bu hususların dikkate alınmadığını, davalı şirket yetkilisince, davalı kurum çalışanlarını sorumluluktan kurtarmak maksadıyla müvekkiline yazdırılan dilekçeye dayanılarak sözleşmenin feshinin hukuka aykırı olduğunu, müfettiş soruşturma dosyasına personelin ihmalinin olmadığının belirtildiğini, Ulusal ...

Taşıma formlarının, taşıma yapan şöför tarafından imzalanması gerkirken, geçmişe dönük olark müvekkiline imzalatılarak usulsüz işlemlerin telafi edilmeye çalışıldığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verildiği, Türksata ait hurda malzemelerin satımı işinin davacının pilot ortak olduğu şirkete ihale ile verildiği, malzemelerin taşınması için kullanılan aracın ... taşıma ruhsatının bulunmaması nedeniyle ruhsatı bulunan başka araç plakası yazılarak yine ruhsatı olmayan araçla taşıma yapıldığı,

araç daralarının eşitlenmesi için tartıda boş araç içerisine sac levha konulduğu böylece olduğundan daha ağır dara oluştuğu, sonrasında malzemeli tartımdan önce sacların çıkarılarak fark oluşturulduğu, bu nedenle davalı tarafça sözleşmenin 20,1. 14,1.

14,2 ve genel şartnamenin 11.maddeleri uyarınca sözleşmenin haklı olarak feshedildiği, davacı yanın teminat iadesi isteminin, kar mahrumiyeti talebinin yerinde olmadığı, Vergi Dairesine yatırılan damga vergisinin niteliği gereği davalıdan talep edilemeyeceği ve bilirkişi raporunda belirlenen ceza tutarının hesaplandığı faturada ve diğer hesaplamalardaki hatalar düzeltildiğinde davacının 55.645,15 TL'yi iade faturası düzenlenmesi halinde kabul edecekleri hususunda davalı tarafça davadan önce bildirim yapıldığı anlaşıldığından İlk Derece Mahkemesince verilen kararın hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan

reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde, istinaf aşamasındaki itirazlarını yinelemiş Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, taraflar arasında akdedilen hurda alım sözleşmesinin davalı tarafından haksız feshedildiğinden bahisle talep olunan alacak kalemlerinin davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 225 ve devamı maddeler, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 77 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,