Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/3428 K.2023/6207

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili ve duruşmasız olarak da davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 03.10.2023 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin maden mermer üretim ve alım-satımı ile iştigal eden bir firma olduğunu ve müvekkili firmanın 23.10.2008 tarihinde İspanyol ICIMAR S.A. İsimli şirkete ihraç edeceği mermer mamul ürünlerinin ihracat işlemlerini yürütmek üzere davalı T.C. Ziraat Bankası A.Ş Kayseri Şubesi ile anlaştığını ve firma lehine ithalatçı ICIMAR S.A. Şirketinin bankası olan Banko De Sabadell S.A.

Tarafından 15/12/2008 vadeli 289.000,92 Euro tutarında gayrikabili rücu, yani cayılamaz türde teyitli akreditif açıldığını, bu akreditif ve şartlarının davalı bankanın 23/10/2008 tarihli "Akreditif İhbar Mektubu" ile müvekkiline ihbar edildiğini, davalı bankanın müvekkili firmadan aldığı ihracat vesaikini, ithalatçı ICIMAR S.A.'nın bankası olan Banko De Sabedell S.A'ya göndermesi ve mal bedelinin yatırılmasını istemesi gerekirmen, davalı bankanın kendi kusuru ve bilgisizliğinden kaynaklanan nedenlerle, ihracat vesaikini banka yerine doğrudan ithalatçı ICIMAR S.A'ya gönderdiğini,

süresi içinde vesaik ibraz edildiğinden ithalatçı firma lehine bankası Banka De Sabedell S.A. tarafından açılmış akreditifin hükümden düşürüldüğünü, davalı bankanın Kayseri Şubesi'nin bu yanlışlığı daha sonra fak ettiğini ve müvekkili firmaya gönderdiği 12.12.2008 tarih ve 12577-775 sayılı yazıda, ihraca ilişkin orjinal vesaikin 05.12.2008 tarihinde Banko De Sabedell S.A'ya gönderilecek yerde sehven ICIMAR S.A'ya gönderdiğini itiraf ettiğini, bunun üzerine ithalatçı ICIMAR S.A.

Lehine açılmış akreditif ile ilgili herhangi bir sorumluluk almak istemediğinden Madrid 33. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne başvurarak lehine açılmış akreditifin müvekkili firmaya ödenmemesi için tedbir talep ettiğini ve tedbir kararı verildiğini, davalı bankanın yaptığı yanlışlık nedeniyle müvekkilinin zararını karşılamak üzere 200.000,00 Euro teklif ettiğini,

ancak müvekkili firma yetkililerinin zararlarının 289.000,92 Euro olduğunu belirterek davalı bankanın teklifini kabul etmediklerini bildirerek davalının kusurlu işleminden dolayı müvekkili şirketin aleyhine oluşan 289.000,00 Euro tutarın dava değerindeki karşılığı olan 1.979.650,00 TL'nin zararın oluştuğu 09.02.2009 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalı bankadan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımına uğraması nedeniyle öncelikle zamanaşımından reddi gerektiğini, ayrıca davacı tarafça ilk olarak 3 parti yükleme yaparak 03.12.2008 tarihinde Kayseri Şubesine 3 set vesaik ibraz edildiğini, hir 3 set vesaikin 04.12.2008 tarihinde işleme alındığını ve belgelerdeki aykırılıkların aynı gün 04.12.2008 tarih/199932-875 sayılı yazıları ile davacıya bildirildiğini, davacıdan alınan talimata binaen 3 set vesaikin de sunulduğu şekliyle ve rezervli olarak amir bankaya gönderildiğini, 1 inci ve 2 nci set vesaik asıllarının DHL, 3 üncü set vesaikin ise TNT aracılığıyla gönderildiğini,

TNT kargoya teslim edilen 28.880,64 Euro tutarlı 3 üncü Set vesaikin dava dilekçesinde de belirtildiği üzere sehven amir banka yerine ithalatçı firmaya gönderildiğini, fakat söz konusu vesaikin amir firma tarafından amir bankaya teslim edildiğini ve amir banka tarafında da ibrazın kabul edildiğini, amir bankanın söz konusu vesaiki teslim aldığını, incelediğini ve müvekkili bankaca da belirlenerek bildirilen aykırılıklar nedeniyle reddettiğini belirttiği 10.12.2008 tarihli MT734 SWIFT mesajı ile müvekkili bankaya bildirdiğini, dava dilekçesinde iddia edildiği gibi,

3 üncü Set vesaikin amir banka yerine sehven ithalatçı firmaya gönderilmesinin işlemin akışını etkilemediğini, akreditifin hükümden düşmediğini, nitekim akreditifin hükümden düşmemesinden dolayı müşterinin bunun üzerine 2 parti yükleme daha yaptığı ve 2 set vesaik ibraz ettiğini, her 2 set vesaikin de 19.12.2008 tarihinde amir bankaya gönderilmek üzere kargoya teslim edildiğini, amir bankadan 23.12.2008 tarihinde alınan MT734 SWIFT mesajında 4 üncü set vesaikin bulunan aykırılık nedeniyle reddedildiğinin bankaya bildirildiğini, mesajın aynı gün davacıya iletildiğini, davacı tarafından aykırılığın ibraz süresi içerisinde giderilmediğini,

aynı şekilde 5 inci set vesaikin da amir bankaya gönderildiğini ve bunda da aykırılık bulunduğunun bildirildiğini, amir bankadan 06.02.2009 tarihinde alınan MT799 SWIFT mesajında 5 set vesaik için de ödemelere tedbir konulduğunun, tedbir kalkmadan ödeme yapılamayacağının bildirildiğini, akreditifin Madrid Mahkemesi tarafından iptal edildiğini,

yabancı bir devlet mahkemesince verilmiş bir tedbir kararı ve/veya belge altındaki imzanın sahteliğinin mahkeme kararı ile sabit olmasının likit bir delile örnek teşkil etmekte olup lehtarın dürüstlük kurallarına aykırı hareket ettiğine dair kesin likit birdelil olması halinde bankaca lehtara ödeme yapılmayacağını, müvekkili bankanın davacıya karşı herhangi bir ödeme yükümlülüğü bulunmadığını bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı şirketin 23.10.2008 tarihinde İspanyol ICIMAR S.A. isimli şirkete ihraç edeceği mermer mamul ürünlerinin ihracat işlemlerini yürütmek üzere davalı T.C.

Ziraat Bankası A.Ş Kayseri Şubesi ile anlaştığı ve firma lehine ithalatçı ICIMAR S.A. şirketinin bankası olan Banko De Sabadell S.A. tarafından 15.12.2008 vadeli 289.000,92 Euro tutarında gayrikabili rücu, yani cayılamaz türde teyitli akreditif açıldığı, davalı bankanın 04.12.2008 tarihli yazısı ile ilk 3 yüklemeye ait vesaikte tespit edilen rezervleri/aykırılıkları davacıya ileterek, rezervlerle ilgili olarak davacıdan düzelime yapılıp yapılmayacağını sorduğu, davalı bankanın söz konusu yazısında başkaca bir hususa yer verilmediği,

buna karşılık davacının da 05.12.2008 tarihli cevap yazısı ile 3 vesaike ilişkin rezervin kendilerince kabul edildiğini, 3 takım vesaikin acilen amir bankaya gönderilmesini talep ettiği, davalı bankanın da 3 yüklemeye ait rezervli vesaiki amir bankaya vesaikin rezervli olduğunu belirterek, on approval/onay bazında gönderdiği, amir bankanın da cevap mesajları ile davalı bankaya ödeme/rambursman yetkisi verdiği, buna göre, teyit bankası olarak davalı bankanın onay bazında rezervli vesaik göndererek amir bankadan ödeme onayı/rambursman yetkisi istemesinin rezervleri kabul ederek,

amir bankadan akredititte değişiklik yapılması istemek anlamına geldiği, 3 yükleme belgesinin amir bankaya tahsil bazında gönderilmediği, bu işlemin sonucu olarak vesaik amir bankaca kabul edildiğinde akreditifin rezervli hususlar yönünden değiştirilmiş olmakla ve herhangi bir şart ileri sürmeden değişiklik istemekle bu değişikliği önceden kabul etmiş sayılan teyit bankası olarak davalı bankanın vesaikin kabulü halinde ödeme yapma yükümlülüğü ile bağlı kaldığı,

teyitten doğan ödeme yükümlülüğünün hükümden düşmüş olduğunu iddia etmek için davalı bankanın rezervli vesaikin kabulü ve ödeme onayı konusunda amir bankaya mesaj çekerken davacı lehdara bildirimde bulunarak vesaikin rezervli biçimde ibrazı sonucu teyidinin hükümsüz kaldığını ve söz konusu mesajı çekip onay istemesinin teyidinin otomatikman devam ettiği anlamına gelmediğini açıkça ifade etmesi gerektiği, ancak davalı bankanın ilk 3 yüklemeye ait vesaikte tespit ettiği rezervleri davacıya 04.12.2008 tarihli yazısı ile bildirirken bu hususlara yazısında yer vermediği,

dosya kapsamına göre, ayrı bir yazı ile rezervli vesaik ibrazı neticesinde teyidinin hükümsüz kaldığını, amir bankaya onay bazında vesaik göndermesinin teyidin devam ettiği anlamına gelmediğini davacıya iletmediği, bu nedenle davalı bankanın her 3 yüklemeye ait mal bedellerini (28.880,64 Euro, 52.409,76 Euro ve 51.179,52 Euro) teyidi kapsamında ödeme yükümlülüğü altında bulunduğu, bunun yanı sıra 58.510,08 Euro bedelli 4 üncü yükleme ve 98.833,92 Euro bedelli 5 inci yüklemeye ilişkin olarak da yükleme belgelerinin ibraz koşullarına uygun olduğu, yani akreditif koşullarına aykırılık bulunmadığı beyan ederek,

ibraz süresi içerisinde vesaik bedellerinin ödeme vadelerinin bildirilmesini belirtmek suretiyle amir bankadan mal bedellerinin ödenmesini talep ettiği, amir bankanın 19.12.2008 tarihli swift mesajı ile 98.833,92 Euro bedelli vesaikte tespit edilen rezervin kabul edilmediği, ancak 58.510,08 Euro vesaik bedelinin 23.03.2009 tarihinde ödeneceğinin davalı bankaya bildirildiği, bu mesajın davalı banka tarafından da davacıya iletildiği, 58.510,08 Euro bedelli vesaikin uygun bulunarak amir bankaya baştan rezervsiz, uygun ibraz kabul ederek gönderdiği,

davalı bankanın bu yüklemenin bedelini vadesinde davacıya ödeme taahhüdünün devam ettiği, ancak 98.833,92 Euro bedelli vesaikin ise düzeltme yapılarak gönderildiğini beyan ederek, amir bankanın bu vesaikte yer alan Fumigasyon belgesinde tarih ve imza yokluğu nedeniyle rezerv koyduğu, söz konusu rezervin süresinde davacıya bildirildiği, ancak davacının söz konusu rezervi düzeltilme hakkını kullanmadığı,

davalı bankanın 289.873,92 Euro tutarındaki teyitli akreditiften kaynaklanan sorumluluğu çerçevesinde, davacı ihracatçı firmaya, akreditif kapsamında gerçekleştirdiği 4 yüklemeye ait 10.03.2009 tarihinde ödenecek 28.880.604 Euro, 11.05.2009 tarihinde ödenecek 52.409.76 Euro, 09.03.2009 tarihinde ödenecek 51.179,52 Euro ve 23.03.2009 tarihinde ödenecek 58.510.08 Euro mal bedellerini vadelerinde ödeme yükümlülüğünün bulunduğu, buna göre 10.05.2019 dava tarihi itibariyle geçerli olan TCMB Euro döviz alış kuru k/6,8651 ve 4 vesaik bedeli toplamı 191.040,00 Euro üzerinden talep edilebilecek tutarın 1.311.508,00 TL olduğu,

98.833,92 Euro vesaik bedelinin ise ihtilaf oluşturduğu, davacının söz konusu vesaikin davalı banka tarafından rezervsiz kabulünü ve davalı bankanın gecikmiş rezerv bildiriminden kaynaklanan hatasını dikkate almadığı, gecikmiş bildirim karşılığında rezervin giderilmesinin mümkün olamayacağının ve davalının teyit yükümlülüğünün devam etmekte olduğunun bildirilmediği, buna karşılık 29 gün sonra vesaikin tahsil bazında tekrar amir bankaya gönderilmesini talep ederek,

teyidin gerek amir banka gerekse davalı banka açısından geçerliliğinin kalmadığını kabul ettiği, bu nedenle, davalı bankadan teyit kapsamında söz konusu vesaik bedelinin talep edilemeyeceği gerekçesi ile davanın 4 vesaik bedeli toplamı olan 1.311.508,00 TL üzerinden kısmen kabulüne karar vermek gerektiği, her ne kadar bilirkişi raporunda 3095 sayılı Kanun'nun 4/a maddesi kapsamında Euro üzerinden faiz oranı uygulanabileceği bildirilmiş ise de,

dava dilekçesinin sonuç ve istem kısmında 289.000,00 Euro'nun dava değerindeki karşılığı olan 1.979.650,00 TL üzerinden faiz talebinde bulunulduğu ve tarafların tacir olduğu hususları dikkate alınarak avans faizi işletilmesi gerektiği, davacı vekili her ne kadar 09.02.2009 tarihinden itibaren reeskont faizinin işletilmesini talep etmiş ise de, kabulüne karar verilen 4 yüklemeye ilişkin mal bedellerinden 58.150,08 Euro bedelli 4 üncü yüklemenin ödeme tarihinin 23.03.2009 olduğu gözetilerek bu tarihten itibaren avans faizinin işletilmesi gerektiği gerekçesi ile,

davanın kısmen kabulü ile 1.311.508,00 TL'nin 23.03.2009 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kısmen kabul kararının hatalı olduğunu, davanın tam kabulüne karar verilmesi gerektiğini, bankanın kusurlu eylemleri neticesinde müvekkilinin zarara uğradığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yetersiz bilirkişi raporuna itibar edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, davanın reddi gerektiğini, müvekkiline atfı kabil bir kusur bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyada bulunan ve mahkemece hükme esas alınan bilirkişi ek raporundaki asıl alacak yönünden yapılan tespit, hesaplama ve sair değerlendirmelerin dosya içeriğine ve yürürlükteki mevzuata uygun olduğu, mahkemenin kanıtları takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, akreditif işleminden kaynaklı tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,