Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/493 K.2023/3683

Taraflar arasındaki menfi tespit ve istirdat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı bankanın banka şubesi olarak kullanmak üzere dava dışı..., ... ve ... adına kayıtlı olan bağımsız bölümlere ilişkin kira sözleşmeleri akdettiğini ve davacının bu kişilerin kiracısı olduğunu, davacının kiraladığı bu taşınmazların aynı zamanda davalının alacaklarını teminat altına almak üzere davalı yararına ipotekli olduğunu, davacı bankanın aynı zamanda asıl borçlu dava dışı şirketle imzalanan genel kredi sözleşmesi kapsamında kullandırılan krediler nedeniyle alacaklı olduğunu ve bu genel kredi sözleşmelerini..., ... ve ...’ın müşterek borçlu müteselsil kefil sıfatı ile imzalamış bulunduğunu,

kredi borçlarına ilişkin hesapların kat edildiğini ve tüm borçlular hakkında yasal takibe geçildiğini,..., ... ve ...’a olan kira borçlarının, müşterek borçlu müteselsil kefaletleri nedeniyle kredi alacaklarına takas edildiğine dair ihtarname ile bildirimde bulunulduğunu, ihtarnamelere adı geçen kiralayanların herhangi bir itirazlarının olmadığını,

ipotek alacaklısı davalı tarafından davacının kiracı olduğu taşınmaza yönelik ipoteğin paraya çevrilmesi takip başlatıldığını ve 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 150 inci maddesinin (b) bendi gereğince davacıya kira borçlarını takip dosyasına ödemesi için muhtıra gönderildiğini, davacı tarafından bu muhtıranın iptali için icra hukuk mahkemesine başvurulduğunu, ancak davanın reddine karar verildiğini ve kararın onanarak kesinleştiğini, halbuki takip tarihinden önce davacının ipotekli taşınmazlarda kiracı olması nedeniyle muaccel olan kira borçlarının,

kiralayanların davacıya yönelik kefâletleri sebebiyle muaccel olan kredi alacağından mahsup edilmesini, takas edilmesini istediğini ve bu şekilde takas mahsup hakkını kullandığını, sonuç olarak ipotekli taşınmazın kiracısı olması sebebiyle kira borcunun takas mahsup hakkının kullanılmasıyla sona erdiğini ileri sürerek davalıya da borçlu olan ..., ... ve ...'ın müvekkili bankadan olan kira ilişkisinden doğan alacaklarının ihtarnamelerde ileri sürülen ve itiraz edilmeyen takas hakkına dayalı olarak sona erdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiş,

yargılama sırasında icra hukuk mahkemesi kararının kesinleşmesiyle ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan takip dosyasına 198.048,80 TL ödendiği, bu nedenle davalıya kira bedellerinden dolayı borçlu olmadığının tespiti ve ödenen bedelin iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; alacakların karşılıklı, aynı nitelikte, muaccel ve dava edilebilir olmasının takasın olumlu şartlarını oluşturduğunu, karşılıklılık şartının bu davada mevcut olmadığını, takasa konu edilmek istenen kira alacağı üzerinde davacının ve kiracılarının tasarruf hakkı bulunmadığını, bu nedenle davacı tarafın dava dışı kiralayan şahıslardan olan şahsi alacaklarını, müvekkili bankanın ipotek hakkı kapsamında olan ayni nitelikteki alacağına takas olarak ileri sürmesinin hukuken mümkün olmadığını, şikayetin reddine ilişkin İcra Mahkemesi kararının Yargıtayca onandığını savunarak; haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalının alacaklısı olduğu Antalya 3. İcra Müdürlüğünün 2014/2869 E. sayılı dosyasından davacı tarafa muhtıralar gönderildiği ve kira bedelinin kendilerine ödenmesinin istendiği, davacı tarafın bu talebe karşı takas mahsup hakkını kullandığından bahisle icra müdürlüğüne ödeme yapmayacağını bildirdiği, Antalya İcra Hukuk Mahkemesinin 2014/719 E. sayılı dava dosyasının gerekçesinde de belirtildiği gibi kiralayanlar ile davacı banka arasındaki kira ilişkinin şahsi hak niteliğinde olduğu,

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 863 üncü maddesi gereği ipotekli taşınmazların ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibine başlanmasından itibaren işleyecek kira bedelleri ipotek hakkının kapsamında olduğu ve bu şekilde şahsi bir alacak olmaktan çıkıp ipotek kapsamında ayni bir hak haline geldiği, söz konusu kira bedelleri üzerindeki hakların ve tasarruf yetkisinin münhasıran ipotek alacaklısına ait olduğu, davacı bankanın takas hakkını davalı banka tarafından gönderilen ihtarnamelerden sonra kullandığı,

ipoteğin paraya çevrilmesine ilişkin icra takibi sonrası davacı tarafa gönderilen ihtarnameler değerlendirildiğinde 4721 sayılı Kanun'un 863 üncü maddesinin ikinci fıkrası gereğince kira bedelinin artık ipotek kapsamına girmesi nedeniyle kira bedellerinin davalı bankaya ait olduğu, alacak veya borçların üçüncü şahıslara ait olması halinde ise takasın mümkün olamayacağı, bu suretle davacının davasının sübut bulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; takas hakkının kullanılması ile taraflar arasındaki alacak/borç ilişkisinin takasa konu miktarının sona erdiğini, takas hakkının ileri sürüldüğü tarihte kredi borçluları ...,... ve ...'tan olan müvekkili banka kredi alacağının muaccel olduğunu, takasın olumlu ve olumsuz şartlarının oluştuğunu, 4721 sayılı Kanun'un 863 üncü maddesi konuluş amacının ipotekli taşınmazın malikinin tasarruf hakkının kısıtlanması olmadığını, bu maddede kira alacağının takasının mümkün olmadığına ilişkin emredici bir düzenlemenin yer almadığını, icra hukuk mahkemeleri tarafından verilen kararların maddi anlamda kesin hüküm mahiyetine haiz olmadığını, bilirkişi raporlarının da bu yönde olduğunu savunarak kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının takas bildiriminde bulunduğu, davalı yanın ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe girişmiş olması nedeniyle rehinli taşınmazın kira gelirlerinin de rehnin kapsamında olduğu, davalı yanca ipoteğin paraya çevrilmesine ilişkin takibin başlangıç tarihinden sonra muaccel olacak kira bedelleri açısından sözkonusu kira bedellerinin icra dosyasına yatırılmasının istenmesinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı,

rehin hakkı kapsamında davalının tasarrufuna geçen kira alacakları nedeniyle davacının kendi kredi alacağını gerekçe göstererek takas hakkını kullanmasının mümkün olmadığı, yani davanın tarafları arasında alacaklılık ve borçluluk ilişkisi bulunmamakla davalı tarafça kira bedellerinin artık icra dosyasına yatırılmasının ihtaren bildirilmesinin ardından davacının ipotekli taşınmaz maliklerinin kredi borcundan kaynaklı olarak muaccel olan alacaktan ötürü davalıya karşı takas defini ileri sürmesinin hukuken geçerli bir sonucu bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı bankanın kiracı olduğu mülkiyeti dava dışı kişilere ait taşınmazlara yönelik ipotek alacaklısı davalı tarafından ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibin başlatılması ve bu takip kapsamında davacıya taşınmazların kira bedellerini dosyaya yatırmasına ilişkin muhtıralar gönderilmesi, davacının haciz tehdidi altında kira ödemelerini dosya hesabına yatırmasına karşılık davacının bu muhtıralara yönelik kiralayanlara olan kira borcunun kiralayanlardan olan kredi alacağından mahsup edildiği, takas mahsup bildirimi nedeniyle kira borcunun sona erdiğine ilişkin itirazlarının yerinde olup olmadığı,

davacının kira borcunun takas mahsup bildirimi ile sona erip ermediği, haciz tehdidi altında davalıya yaptığı kira ödemelerinin tahsilini isteyip isteyemeyeceği noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin birinci alt bendi.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,