Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/51 K.2023/3028

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 16.05.2023 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşıldı, hazır bulunan davacı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında ticari ilişki bulunduğu, bu kapsamda yapılan anlaşma gereğince 30.07.2018 vadeli 60.000,00 TL bedelli çek, 30.08.018 vadeli 60.000,00 TL bedelli, 30.09.2018 vadeli 60.000,00 TL bedelli çek olmak üzere toplam 180.000,00 TL bedelli 3 adet çekin davalı şirkete tahsilat makbuzu ile teslim edildiğini, anlaşma gereği teslim edilmesi gereken 6 adet traktör teslim edilmediği gibi, vadesi gelen bir adet çekin bizzat davalı Agrives Tarım Makinaları Sanayi ve Tic.

A.Ş. tarafından ödendiğini, diğer iki çekin de usul ve yasaya aykırı bir şekilde diğer davalı şirket TEB Faktoring A.Ş.'ye temlik edildiğini, davalı edimini yerine getirmediği için mevcut çeklerin bedelsiz kaldığını ve iptalinin gerektiğini ileri sürerek 30.08.2018 vadeli, 60.000,00 TL bedelli ve 30.09.2018 vadeli, 60.000,00 TL bedelli çeklerin davalılar tarafından ibrazı halinde ödenmemesi için tedbiren ödemeden men kararı verilmesine, çekler hakkında ihtiyati hacizde dahil olmak üzere her türlü icra takip işlemi yapılmaması hususunda tedbir kararı verilerek dava konusu çekin icra takibine konu edilmesinin önlenmesine,

davanın kabulü ile davacının işbu çeklerle ilgili olarak davalılara borcu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin factoring şirketi olarak yasalara uygun şekilde dava konusu çekleri iktisap ettiğini, çeklerin cirantalardan Keşif Tarım ve Hırdavat Malz. Ür. San. ve Tic. A.Ş.'den fatura karşılığı ciro ile teslim alındığını, davacının faktoring ilişkisinin tarafı olmadığını, müvekkilinin çeki iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmediğini, ağır kusurunun da bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı Agrives Tarım Makinaları Sanayi ve Tic. A.Ş. davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile faktoring ilişkisi dışında yer alan keşideci-davacının, yine faktoring ilişkisi dışında yer alan lehtara karşı ileri sürebileceği şahsi defileri, davalı ... şirketine karşı ileri sürülebilmesi için davaya konu çeklerin faktoring şirketi tarafından iktisap edilirken bile bile borçlunun zararına hareket edildiğinin ispatı ile mümkün olacağı,

davalı şirket ile faktoring ilişkisine giren şirketlerin aile şirketi olarak faaliyet yürütüyor olmasının tek başına davaya konu çeklerin iktisabında davalı ... şirketinin bile bile davacının zararına hareket ettiğini ispata yetecek delil niteliğinde olmadığı gerekçesiyle davalı ... Factoring A.Ş.’ye yönelik açtığı davanın reddine, diğer davalıya yönelik açtığı davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı ...Ş. tarafından 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'ndaki (6361 sayılı Kanun) şartların yerine getirilmediğini, dayanak faturaların sonraki tarihli olduğunu, lehtar ve cirantaların aynı gruba bağlı şirketler olduğunu, bile bile müvekkilinin zararına işlem yapıldığını beyan ederek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu çekler incelendiğinde, keşidecinin davacı ..., lehtarın Agrives Tarım Makinaları Sanayi ve Ticaret A.Ş., cirantaların sırasıyla Fişek Demir Hırd. A.Ş. ve Keşif Tarım ve Hırdavat Malz. Ür. San. ve Tic. A.Ş. olduğu, çeklerin, Keşif Tarım ve Hırdavat Malz. Ür. San. ve Tic.

A.Ş. tarafından fatura karşılığında davalı ... şirketine ciro edilerek devredildiği, davacının üçlü faktoring ilişkisinin dışında olduğu, bu nedenle şahsi def'ileri ileri süremeyeceğin kötü niyetli iktisabın davacı tarafça kanıtlanamadığı, çekin lehtar ve cirantalarının organik bağ içerisinde bulunan şirketler olmasının faktoring şirketinin kötü niyetli olduğunu göstermeyeceği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek kararın bozulmasını ve davanın tümüyle kabulünü istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, davacının keşidecisi olduğu çeklerin tahsili amacıyla başlatılan takip nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, faktoring işlemlerinin yasaya uygun şekilde yapılıp yapılmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6361 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrası.

2.2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 194 üncü maddesi.

3. Değerlendirme Dava, davacının keşidecisi olduğu çeklerin tahsili amacıyla başlatılan takip nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Çeklerin lehtarı Agrives Tarım Makinaları Sanayi ve Ticaret A.Ş. olduğu, İstanbul 3. İflas Dairesince müzekkereye verilen 21.04.2021 tarihli cevapta lehtar hakkında İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/774 E. sayılı dosyasında 05.12.2019 günü saat 15.31 itibariyle iflasının açılmasına karar verildiği, iflas kararı henüz kesinleşmediğinden 2. alacaklılar toplantısının yapılmadığı bildirilmiştir.

2004 sayılı Kanun'un 194 üncü maddesi, acele haller müstesna olmak üzere müflisin davacı ve davalı olduğu hukuk davaları durur ve ancak alacaklıların ikinci toplanmasından on gün sonra devam olunabilir, hükmünü amirdir. Dolayısıyla bu davanın sonucunda verilecek karar şirket mamelekini de doğrudan etkileyecektir. Bu nedenle yargılamanın ikinci alacaklılar toplantısı yapıldıktan on gün sonrasına kadar durması gerekirken yazılı gerekçe ile yargılamaya devam olunarak hüküm kurulması doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının resen BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Takdir olunan 8.400,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,