Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/5250 K.2024/1618

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, Cezayir'de yapılacak bir otel inşaatı için dava dışı Sieha Spa ile Mimko İnşaat ve Sanayi Dış Ticaret A.Ş. arasında 28.11.2012 tarihli bir inşaat sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 8. maddesine göre davacı bankanın Mimko ..

A.Ş. lehine euro ve DZD(Cezayir Dinarı) cinsinden iki adet kesin teminat mektubu verdiğini; davacı bankanın, bu teminat mektuplarından kaynaklanan riskini karşılamak üzere ise, davalı bankaca kontr garanti olmak üzere 10.917.081,45 DZD ve 490.829,10 euro tutarındaki teminat mektuplarını davacı bankaya verdiğini, Mimko...

A.Ş.'nin inşaat işini tamamlayamadığını, bu nedenle Sieha'nın ilk önce 25.02.2016 tarihinde müvekkili bankadan ... bulunduğu teminat mektuplarının bedelini istediğini, bu talep üzerine müvekkili bankanında kontr garanti tahtında davalıdan aynı gün yani 25.02.2016 tarihinde tazmin talebinde bulunduğunu, bilahare davalı bankaya yaptıkları talebi daha sonra da tekrarladıklarını, tüm taleplerin garantilerin vadesi içinde yapıldığını, bu aşamadan sonra müvekkili bankanın 13.09.2017 tarihinde Sieha'ya verdiği her iki teminat mektubundan dolayı toplam 76.073.036,69 DZD (Cezayir Dinarı) ödemek zorunda kaldığını,

ancak tedbir bulunması sebebiyle davalı tarafça ödeme yapılmadığını, bu nedenle teminat mektuplarının kontr teminatı olan ve davalıca kendilerine verilen teminat mektuplarınında tahsiline karar verilmesi gerektiğini belirterek 10.917.081,45 DZD ile 490.829,10 euroluk teminat mektubu bedellerinin ilk talep tarihinden (temerrüt tarihinden ) itibaren yabancı para alacağına uygulanacak en yüksek faiz ile birlikte yabancı para cinsinden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde, kontr-garanti teminat mektuplarının süresi içinde davalı tarafından bir tazmin talebinin bulunmadığı gibi İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin kararı ile söz konusu kontr- garanti mektuplarının ödenmemesi hususunda ihtiyati tedbir kararı tesis edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Feri Müdahil Mimko..A.Ş. vekili, edimlerini yerine getirdiğini, mahkemece verilen bir ihtiyati tedbir kararı varken davacı bankadan söz konusu teminat mektuplarının tazminin istenemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacı olan banka uyuşmazlığın niteliğine göre Cezayir'deki yargılamanın tarafı olmasa da; teminat mektuplarının nedenini teşkil eden Sieha ile Mimko..

A.Ş. arasındaki ilişki ile bağlı olarak, İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilen karardan etkileneceği, Cezayir Halk Cumhuriyeti'ndeki yetkili makam tarafından verilecek karardan da etkileneceği, Cezayir'de yapılan yargılamanın sonunda Sieha'nın haksız çıkması halinde bankanın teminat mektuplarının bedelini Sieha'ya ya da Mimko A.Ş.'ye rücu etmesi de mümkün olup, aynı hususla ilgili Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 17.04.2013 tarihli ve 2012/7485 E., 2013/7548 K. sayılı ilamında da işlendiği üzere; ihtiyati tedbire konu teminat mektuplarının ödenmesi,

davalı olan bankadan istenemeyeceği, ihtiyati tedbir kararı kaldığı/geçerli olduğu süreçte teminat mektuplarının tazmini talebi kabul edilemeyeceği, davalı banka bu tedbir kararı sebebiyle davacı bankaya kontr garanti niteliğindeki teminat mektuplarını ödememekte haklı bulunduğundan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dşı Mimko..A.Ş.'nin talebi üzerine İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi Başkanlığı'nın 2016/4451 D.İş sayılı dosyasında ... olduğu, huzurdaki davaya konu teminat mektuplarının üçüncü kişilere ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 389 vd. hükümlerine göre verilmiş olup, aynı Kanun'un 397 nci maddesinin birinci fıkrası hükmü kapsamında süresi içinde esasa ilişkin usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığından tedbirin kendiliğinden kalkacağının öngörüldüğü halde bu hususun göz ardı edildiğini, İlk Derece Mahkemesinin gerekçesinde yer verdiği Mimko..A.Ş. ile Sieha arasındaki tahkim süreci de sona erdirildiğini, zira ihtiyati tedbir kararının dayanak uyuşmazlığı olarak kabul edilen ve Cezayir'de süren tahkim süreci.

Cezayir hukukuna göre süresi içerisinde uyuşmazlığın çözümlenememesi üzerine hakem tarafından sona erdirildiğini, ayrıca, ihtiyati tedbir kararı davalı bankaya ulaşmadan önce usulüne uygun ödeme talep edilmiş olmasına rağmen davalı tarafından ödeme yapılmaması ve daha sonraki tarihte tebliğ alınan ihtiyati tedbir kararının dayanak gösterilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı banka katılma yoluyla istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince davanın esastan reddine karar verildiği halde müvekkili lehine nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken maktu vekalet ücretine hükmedildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesinin kararının vekalet ücreti bakımından düzeltilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki sözleşmede tazmin talebini durdurma talebi şeklinde bir düzenleme bulunmadığından ve Cezayir mahkemeleri tarafından verilmiş dava konusu kontragaranti teminat mektuplarının ödemesini bloke edebilen kesin bir karar da gösterilmediğinden davacı bankanın 25.02.2016 tarihli tazmin talebinden vazgeçtiğinin kabulü gerektiği, öte yandan, davacı bankanın sorumlu olduğu teminat mektuplarının lehtarı Sieha tarafından 13.09.2017 tarihinde tazmin edildiğini ileri sürmüş olmasına göre,

davacı bankanın 25.02.2016 tarihli tazmin talebi tarihi itibariyle henüz risk gerçekleşmediğinden dava konusu kontragaranti mektuplarının tazminini talep edemeyeceği, davacı bankanın tazmin talebinden vazgeçtiği 25.02.2016 tarihli ilk talebinden sonra 24.11.2016 tarihinde ikinci kez tazmin talebinde bulunmuş ise de, bu talebin konragaranti teminat mektuplarının vadesinden sonra yapıldığını, dolayısıyla kontragaranti mektuplarının geçerliliğinin sona ermesinden sonra ileri sürülen bu tazmin talebi geçerli olmayacağından davalı bankanın teminat mektuplarından dolayı herhangi bir ödeme borcu bulunmadığı,

Cezayir Medeni Hukukunun Fransız Medeni Hukukuna çok yakın olmasından dolayı kabul gören Fransız uygulamasında da, geçerlilik süresinden önce tazmin talebinde bulunulmadığı takdirde söz konusu garantilerin geçersiz hale geldiği kabul edildiğinin anlaşıldığı, bu durumda, davacı bankanın kontragaranti mektuplarının süreleri içerisinde davalı bankaya ulaşan geçerli bir tazmin talebi bulunmadığından teminat mektuplarının geçerlilik süresinden sonra yapılan tazmin talebinden dolayı geçerlilik süresi sona ... teminat mektuplarından dolayı davalı bankanın sorumluluğu bulunmadığı,

bu gerekçe doğrultusunda davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı ve somut olaya uygun düşmeyen gerekçeye dayalı olarak davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğu gibi davanın esastan reddine karar verildiği halde davalı yararına nisbi vekalet ücretine hükmedilmemiş olmasının da doğru olmadığı gerekçesiyle tarafların istinaf taleplerinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemenin Cezayir Hukukunun uygulanacağı tespitinden sonra bu konuya ilişkin araştırma yapmadığını, sadece sözleşme kapsamında değerlendirme yapıldığını, ödemeyi durdurma talebinin vazgeçme olarak yorumlanmasının hukuksal dayanağı olmadığını, devam eden davalar varken bankanın ödemeden kaçınma hakkının bulunduğunu, davalının ödemeyi tutma talebini yerine getirdiğini, ancak tedbir kararı nedeniyle ödeme yapılmadığını, tedbir kararının ödeme talebinden sonra olduğunu, davalı bankanın ödeme yapmamasının hukuka aykırı olduğunu, tedbir kararının sonrasında dava açılmadığından kendiliğinden son bulduğunu, Sieha tarafından yapılan taleple riskin gerçekleştiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kontr garanti mektup bedellerine dair alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,