Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/5409 K.2023/7318

Taraflar arasındaki tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 12.12.2023 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalı ... vekili Avukat ... ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalılar arasında 16.11.2012 tarihli "Franchise Sözleşmesi" ve bu sözleşmeye bağlı olarak “Ek Protokol ve Tadil Sözleşmesi” imzalanarak Agora Alışveriş Merkezindeki bağımsız bölümün davalılara teslim edildiğini, bu işyerinin davalılarca işletilmeye başlandığını, davalıların edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle sözlü olarak uyarılmalarına rağmen, 06.06.2013 tarihinde ihtarname göndererek sözleşmeyi fesih edeceklerini, ... ve ...

Karahanlar'ın kefilliklerinin sona ereceğini, taşınmazı tahliye edeceklerini bildirdiklerini, müvekkilinin 10.06.2013 tarihli ihtarname ile davalıların taleplerini kabul etmediğini, davalıların 05.06.2013 tarihinden itibaren mağazada ürün teşhir etmeyip satış yapmamaya başladıklarını, dava konusu taşınmazı müvekkiline kiralayan Odak İnşaat A.Ş. tarafından müvekkiline ihtar çekilerek akde aykırılığın giderilmesi ve cezai şart talep edildiğini, davalıların 29.06.2013 tarihinde mağazayı tahliye ettiklerini,

sözleşmeye aykırı davranışları nedeniyle müvekkilinin zarara uğradığını ileri sürerek franchise fözleşmesinin 6.4 maddesi gereği ödenmesi gerekli 12.500 euro+ Katna Değer Vergisi (KDV) olmak üzere 14.750,00 euro, sözleşmenin 6.7 maddesi Odak İnşaat A.Ş. ile imzalanan kira sözleşmesi ve bunun eki ana taşınmaz yönetim planı, Agora Teknik Yönetmeliği, İşletme Yönetmeliği ve teknik şartname kapsamında ödenmesi gerekli kira bedeli, ortak ... gideri, pazarlama fonu payı ve KDV olmak üzere 57.456,14 TL, bu bedellerin iki ... oranında cezai şart tutarı olan 114.912,28 TL,

müvekkilinin Odak İnşaat A.Ş.’ye ödemek zorunda kaldığı 25.000,00 TL cezai şart, bu cezai şartın iki ... nakdi ceza 50.000 TL, sözleşmenin 19. maddesi gereği 60.000,00 euro nakdi ceza+ KDV dahil 70.800,00 euro, davalıların sözleşmenin sona ermesine kadar ödemesi gereken 4 yıllık toplam 50.000 euro+KDV dahil 59.000 euro olmak üzere toplam 114.550,00 euro ve 247.368,42 TL'nin faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; franchise sözleşmenin imza tarihinden 06.06.2013 tarihine kadar AVM yönetimi Odak İnşaat A.Ş. ile davacı şirket arasındaki uyuşmazlığın çözülememesi nedeniyle müvekkilinin ticari faaliyet gösteremediğini, bu nedenle fiili teslim ile iş yerinde kendi unvanı ve vergi levhası altında çalışmaya başlamasını sağlamak için ek protokol ve tadil sözleşmesi imzalatıldığını, ek protokol ve tadil sözleşmenin 3. maddesinde müvekkilinin franchise verenin vergi levhası altında işyerini işletilmesine karar verildiğini;

ancak bu durum franchise sözleşmelerinin “bağımsız teşebbüs olunması” özelliğini ortadan kaldırdığı için davacının franchise sözleşmesine dayanarak müvekkile karşı talepte bulunmayacağını, tadil sözleşmesi ile "sözleşmenin esasında" değişiklik yapılamayacağını, ek protokol ve tadil sözleşmesinin hükümsüz olduğunu, davacı ile dava dışı Odak İnş.

A.Ş. arasındaki kira sözleşmesinin müvekillerini bağlamayacağını, davacının ödediğini iddia ettiği kira vs. ödemenin müvekillerince yapıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin 27.04.2016 tarihli ve 2014/1240 E., 2016/494 K. sayılı kararı ile dava konusu taşınmazın davacı ile dava dışı AVM işleteni Odak A.Ş. arasındaki kira sözleşmesi hükmüne aykırı olarak kiralayanın yazılı muvafakatı olmaksızın davalıya kiralandığı, Odak A.Ş.'ye karşı hile yolu ile işletmecinin davalı Forum Ltd. Şti. değil, davacı Aspar Ltd.

Şti. olduğu kanaati uyandırılmak istendiği, bu durumun anlaşılması üzerine davacının Odak A.Ş.'ye cezai şart ödemek zorunda kaldığı, Odak A.Ş. ile yapılan kira sözleşmenin cezai şart hükümlerinin uygulanmaması için yapılan bir dolanma sözleşmesi olduğu, franchise sözleşmesinde asıl olan unsur tarafların bağımsızlığı ve davalı franchise alanın franchise verenden bağımsız olarak hareket etmesi olup somut olayda bağımsızlık unsurunun gerçekleşmediği, taraflar arasındaki franchise sözleşmesinin usulüne uygun yapılmadığı,

davacı franchise verenin davalı franchise alana sözleşmenin yapıldığı 16.11.2012 tarihinde faaliyet göstereceği işyerini temin edemediği, daha sonra 10.12.2012 tarihli ek protokolle de işyerinin teslim edilemediği, franchise alanın kendi adına ticari faaliyet gösteremediği, davacının franchise sözleşmesinin geçerli olduğunu iddia etmesi ve bu sözleşmeden ... haklarını talep etmesine hukuken imkan bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 25.10.2018 tarihli ve 2016/14311 E., 2018/6702 K. sayılı kararıyla davacı vekilinin sair temyizlerinin reddine, davacının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesinde dava konusu taşınmazın davalı tarafa teslim edildiği Aralık 2012 tarihinden işyerinin anahtarlarının davalı tarafça davacıya iade edildiği 2013 yılı Haziran ayına kadar dava dışı kiralayan Odak İnşaat A.Ş. tarafından davacı adına düzenlenen kira, katkı payı ve hizmet bedeli faturalarının cari hesap hareketleri içinde davacıya ait banka hesabından dava dışı Odak İnşaat A.Ş.’ye ödendiği,

davalı tarafa ait ticari defter ve kayıtların incelenmesinde 02.01.2013 tarihinden 10.05.2013 tarihine kadar kira ve ortak kullanım gideri açıklamasıyla 54.590,00 TL’nin ... tarafından elden davacıya ödendiği şeklinde kayıt olmasına rağmen anılan ödemelerin tevsik edici belgeye dayanmadığının, kira ve katkı payı olarak kaydedilmiş ödemelerin davacıya ya da dava dışı Odak İnşaat A.Ş.’ye yapıldığını ispat eden bir belge ibraz edilmediğinin anlaşıldığı,

davacı tarafça dosyaya ibraz edilen banka dekontlarından “kira ve aidat bedeli” açıklaması ile davacıya ait banka hesabından dava dışı kiralayan Odak İnşaat A.Ş. adına EFT şeklinde ödendiğinin anlaşıldığı, Mahkemece davacının kira, katkı payı ve hizmet bedeli adı altında talep ettiği alacak kalemlerini 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 77 nci ve devamı maddelerinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca talep edebileceği kabul edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken anılan alacak kalemi yönünden de davanın reddine karar verilmesinin doğru görülmediğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile 56.828,21 TL'nin faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin taleplerin reddine ilişkin kararın Yargıtay kararıyla kesinleşmesi nedeniyle bu konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak verilen kararın hatalı olduğunu, dava konusu kira, katkı payı ve hizmet bedelinin müvekkili ... tarafından Odak İnşaat A.Ş.'ye ödenmek üzere elden davacıya verildiğini, bu bedelin ödendiğinin müvekkilinin defter ve kayıtları ile ... olduğunu, davalı ...'a ait aracın davacı şirketin gizli ortağı ... ...'a devredildiğini ayrıca müvekkili ...'dan boş teminat senedi alındığını, davacının kusuru nedeniyle müvekkilinin iş yerini kendi adına açamadığını, müvekkilleri ... ve ...'ın kefaletlerinin geçerli olmadığını,

sorumlu olacakları meblağ ve kefalet tarihinin el yazısı ile yazılmadığını, eş rızası alınmadığını, Mahkemece elden ödenen paranın, devredilen aracın ve senedin iadesine karar verilmesi gerektiğini ya da mahsuplaştırılması gerektiğini ileri sürerek ve resen nazara alınacak sebeplerle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu ödemelerin davalılar tarafından yapılıp yapılmadığı, davalı ... kişilerin kefaletinin geçerli olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6098 sayılı Kanun'un 77 nci maddesi

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalılar vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,