Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/5428 K.2023/7298

2.... vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ

İLK DERECE MAHKEMESİ

İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi

Taraflar arasındaki belirsiz alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davalılardan Shipco Transport INC vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile Mahkemenin yetkisizliği nedeni ile davanın reddine, davalılardan Shipco Transport Uluslararası Nakliyat Ltd, Şti hakkındaki davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 12.12.2023 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ... ile davalılar vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin M/V ... KALKAVAN gemisinin donatanı olduğunu, dava dışı sigortalı ile taşıma işleri komisyoncusu Expeditors İnternational Taş. ve Tic. A.Ş.'nin navlun sözleşmesi akdettiğini, akabinde Expeditors'un başka bir taşıma işleri komisyoncusu olan Shipco Transport Uluslararası Nak. Ltd. Şti. ile anlaştığını, söz konusu emtiaların yüklü olduğu konteynerin müvekkilinin gemisi ile Newyork'...

Ambarlı'ya taşındığını, yüklerde oluştuğu iddia edilen hasarlar nedeni ile dava dışı alıcılara sigorta tazminatı ödemesi yapıldığını, işbu bedelin tahsili için de müvekkili aleyhine Sompo Sigorta A.Ş. tarafından İstanbul Anadolu 1 İcra Müdürlüğünün 2020/18634 E. sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, kendileri tarafından itiraz edilerek takibin durdurulduğunu, İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/294 E. sayılı dosyası ile itirazın iptali davası açıldığını, emtiaların taşındığı konteyner ile müvekkilinin herhangi bir bilgisi ve müdahalesi olmadan davalılar tarafından temin edildiğini,

yüklerin konteynere yüklenmesi ve istifi aşamasının müvekkili ile herhangi bir bağı bulunmadığını, ancak açılan itirazın iptali davası ile müvekkilinin aslen sorumlu olan davalılara karşı rücuen talep hakkının doğduğunu beyanla,

fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 USD tutarındaki alacağın 27.02.2020 tarihinden itibaren işleyecek ve kamu bankaları tarafından USD mevduatına verilecek azami faiz oranlarına göre hesaplanacak temerrüt faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini ve İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/294 E. sayılı dosyasının bekletici mesele yapılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; mahkemenin yetkisiz olduğunu, yetkili mahkemenin Newyork ... Bölgesi Mahkemeleri olduğunu, davacı tarafın herhangi bir dava ve talep hakkı bulunmadığını, davanın talep hakkı doğmadan davayı açtığından davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, müvekkili ile davacı taraf arasında herhangi bir taşıyan-taşıtan ilişkisi bulunmadığını, halefiyet ilkesine göre talep edilen bedellerin taraflarına rücu edilemeyeceğini, davacı tarafın zararının oluşmasında müvekkilinin kusurunun bulunduğu yönündeki iddiaları kabul etmediklerini beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşımanın NYCIST866903 numaralı taşıma senedi tahtında Newyork Limanından Ambarlı Limanına yapıldığı, uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıdığından yetki itirazının 5718 sayılı Milletlerarası ...

Hukuk ve Usul Hukuk Hakkında Kanun (5718 sayılı Kanun) kurallarına göre belirleneceği, konişmentonun arka yüzünde yer ... taşıma şartlarının düzenlendiği 23 üncü maddesinde sözleşmeden ... taleplerde U.S District Court For The Southern District Of Newyork (Newyork ...

Bölgesi ve ABD Bölge Mahkemelerinin) yetkili olacağının belirtildiği, taşımaya ilişkin düzenlenen konişmentonun davalı taşıyan tarafından imzalandığı, Türk acentenin taşıma sözleşmesini yaptığına ya da taşımayı üstlendiğine dair delil bulunmadığı, bu nedenle münhasır yetkiden bahsedilemeyeceği, 5718 sayılı Kanun'un 47 ... maddesi uyarınca konişmentodaki yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden Newyork ...

Bölge Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle davalılardan Shipco Transport INC vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile mahkemenin yetkisizliği nedeni ile davanın reddine, davalılardan Shipco Transport Uluslararası Nakliyat Ltd. Şti. hakkındaki davanın ise pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyadaki belgelerin hiçbirinde tarafları arasındaki uyuşmazlıklarda U.S. District Court For The Southern District Of Newyork (Newyork ... Bölgesi ve ABD Bölge Mahkemelerinin) yetkili olacağını belirten bir ifade yer almadığını, dosya içinde 23 üncü maddeyi barındıran ve taşıma şartlarını düzenleyen bu nitelikte bir belgenin bulunmadığını, kararda herhangi bir hukuki inceleme dahi yapılmadan pasif husumet nedeniyle ilk celsede ret kararı verilmesinin usul ve yasaya açık aykırılık teşkil ettiğini, vekalet ücretinin hatalı hesaplandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazları tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, ... yoluyla yük taşıması sırasında oluşan emtia hasarı nedeniyle nakliyat sigortacısı tarafından ödenmiş olan hasar bedelinin gemi donatanından rücuen tahsili için başlatılmış olan ilamsız icra takibine vaki itirazın 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 67 nci maddesi uyarınca iptali istemine ilişkin derdest davanın varlığı sebebiyle, davacı gemi donatanının hasardan aslen sorumluluğu bulunduğu iddia edilen davalı taşıyanlara karşı açmış olduğu rücuya dayalı tazminat davasıdır.

2. İlgili Hukuk 1.2004 sayılı Kanun 67 ... maddesi.

2.5718 sayılı Kanun 47 ... maddesi.

3.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 105 ... madde ikinci fıkrası ve 1188 ... maddesi.

3. Değerlendirme

Mahkemece davaya konu taşımanın yapıldığı mesnet taşıma senedinin arka yüzünde yer ... taşıma şartlarının düzenlendiği 23 üncü maddesinde, sözleşmeden ... taleplerde U.S District Court For The Southern District Of Newyork (Newyork ... Bölgesi ve ABD Bölge Mahkemelerinin) yetkili olacağının belirtildiği kabulü ile davalı yetki itirazı kabul edilerek davanın reddine karar verilmiş, karara yönelik davacı istinafları ise aynı gerekçe ile bölge adliye mahkemesince reddedilmiş ise de dosyanın yapılan incelemesinde davaya konu taşımaya ait konişmentonun onaylı örneği ile noter onaylı tercümesinin dosya içerisine alınmadan karar verildiği anlaşılmış olup eksik incelemeye dayalı hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, Bozma sebebine göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacıya iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.