Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/570 K.2023/4337

Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılamasının bozma ilamı sonrasında yapılan yargılama sonunda, Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetince el çekilmesine karar verilmiştir.

İtiraz Hakem Heyeti kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının “LUCK 3” isimli motor yatını davalı ... nezdinde 09.03.2018-09.03.2019 179685129 nolu poliçe ile sigortaladığını, sigorta priminin ödendiğini, ...’te bulunan yatın 07.09.2018'de bilinmeyen bir sebepten tamamen yanarak battığını, hasar bildirimi yapıldığını, sigorta şirketinin 04.12.2018 tarihli cevabında yatın ticari amaçlar ile kullanılması halinde poliçe ile verilen teminatın geçersiz olacağı klozuna istinaden teminat dışı kaldığının belirtildiğini, oysa ki yatın şirket yetkilileri ve ailelerinin kullanmasına özgülenmiş olduğunu ileri sürerek şimdilik 550.000,00 TL tazminatın riziko gerçekleşme tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; haksız başvurunun reddini istemiştir.

III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI

Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 27.05.2019 tarihli, K-2019/46130 sayılı kararı ile 12 kişilik grubun olay günü teknede bulunduğu, teknenin tahsisi sonucu herhangi bir kiralama söz konusu olmadığı, teknenin yanmadan/batmadan önce tüm bakım, onarım, demirbaş alımının donatan tarafından yapıldığı, yakıt alımı yapıldığı dikkate alındığında yanarak batan geminin “total loss” olarak değerlendirilmesi ve poliçede yazılı olan 550.000,00 TL’nin tekne donatanına ödenmesi gerektiği gerekçesiyle 550.000,00TL’nin 07.09.2018'den itibaren yasal faiziyle sigorta kurumundan alınıp başvurana ödenmesine karar verilmiş, bu karara davalı vekili tarafından süresi içinde itiraz edilmiştir.

IV. İTİRAZ HAKEM HEYETİ KARARI

Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin 25.09.2019 tarihli, 2019/İHK-11701 sayılı kararı ile yatın olay tarihi itibariyle ortalama değerinin 450.000,00 TL olacağı, olay günü kiralık olarak kullanıldığı yönünde mevcut bir belge bulunmadığı, poliçede yer alan muafiyet koşulu gereği %0,50 tenzili ile muafiyetin 22.500,00TL olduğu, rizikonun gerçekleşmesinden sonra sigorta ettirenin ihmali ve değişikliklere ilişkin beyan yükümlülüğünü ihlal edildiği hususlarının ispatlanamadığı gerekçesiyle davalı itirazın kısmen kabulüne, kararın kaldırılmasına, başvurunun kısmen kabulüne, 427.500,00 TL’nin 07.09.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsiline karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 04.03.2021 tarihli 2021/1036 Esas, 2021/2025 Karar sayılı kararıyla '''...Davalı tarafından düzenlenen ve olay zamanında geçerli olduğu anlaşılan poliçe incelendiğinde, “Kullanım Amacı” başlığı altında, sigortalı yatın özel amaçlar ile kullanılacağının sigortalı tarafından beyan edildiği, yatın ticari amaçlar ile kullanılması halinde bu durumun en seri vasıta ile sigortacıya bildirileceği, aksi halde poliçe ile verilen teminatın geçersiz olacağı şeklinde düzenleme bulunduğu görülmektedir.

İtiraz hakem Heyetince, toplanan deliller yeterli görülerek ve davaya konu yatın olay günü kiralık olarak kullanıldığı yönünde mevcut bir belge bulunmadığı gerekçesiyle yatın ticari amaçlı kullanılmadığı ve hasarın teminat kapsamında olduğu kabul edilmişse de yapılan inceleme ve araştırma bu sonuca varmak için yeterli değildir.Davalı tarafça, davacıya ait yatın, dava dışı ...'a ait Luck Yachting firması tarafından ticari amaçla kullanıldığı ve firmaya ait internet sitesinde kiralık yatlar arasında bu yatın da gösterildiği,

dava konusu teknede yangın çıktıktan sonra zabıta tarafından "Tekne Sorumlusu" sıfatıyla ifadesi alınan ...'un da ...'ın babası olduğu ileri sürüldüğüne göre tekneyi ...'un işletip işletmediği, davacı adına mı, yoksa dava dışı Luck Yachting firması adına mı işlettiği, davacının yanında sigortalı olarak çalışıp çalışmadığının araştırılması gerekir.

Ayrıca, 6100 sayılı HMK 222/1 maddesinde; "Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.” düzenlemesi mevcuttur.

Somut olayda, davalı tarafından davacının demirbaşında kayıtlı olan yatın ticari amaçlı kullanıldığı iddia edildiğine göre, poliçenin geçerli olduğu dönem bakımından sigortalı yatın davacı tarafından ticari hayatta kullanılıp kullanılmadığı, yattan bu yönde bir gelir elde edilip edilmediğinin davacıya ait ticari

defter ve kayıtları da incelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.

2- Bozma sebep ve şekline göre, davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği ..'' gerekçesiyle kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Kararı

Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 5684 sayılı Sigortacılı Kanunu'nun (5684 sayılı Kanun) 30 uncu maddesinin on beşinci fıkrası hükmüne göre ''Hakemler, sadece kendilerine verilen evraklar üzerinden karar verir'.

Yargıtay'ın bozma kararı doğrultusunda, tekneyi ...'un işletip işlemediği, davacı adına mı yoksa dava dışı Luck Yachting firması adına mı işlettiği hususunda tanık beyanlarına başvurulması gerektiği, ayrıca davacı tarafın defterleri üzerinde üzerinde inceleme yapılmasının tahkim yargılamasında öngörülen süreler ve 5684 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin on beşinci fıkrası hükmü çerçevesinde mümkün olmadığı kanaatine varıldığı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) ''Tahkim Yargılamasının Sona Ermesi'' başlıklı 435 inci maddesinde '' Tahkim yargılaması,

nihai hakem kararının verilmesi veya aşağıdaki hallerden birinin gerçekleşmesi ile sona erer..

C) Hakem veya hakem kurulu, başka bir sebeple yargılamanın sürdürülmesini gereksiz veya imkansız bulursa..'' şeklindeki düzenlenme gereği tarafların yetkili ve görevli genel yargı yoluna başvurma hakkı saklı tutularak dosyadan el çekilmesine, tahkim yargılamasının sonlandırılmasına karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle tahkim yargılamasının dosyadan el çek ile sonlandırılmasına, tarafların genel yargı yolu başvurmakta muhtariyetine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuran

Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle. Hakemin önüne gelen uyuşmazlığın çözümü aşamasında, tıpkı hakimler gibi genel yargılama şartlarına göre, söz konusu uyuşmazlığı çözüme kavuşturması gerektiğini, bununla birlikte hukuki dinlenilme hakkı da göz önünde bulundurulduğunda dosyada eksik olan delillerin incelenmesi,

sözlü beyanlarda bulunulması ve eksik belgelerin hakem tarafından istenmesinin hakemin görevleri arasında olduğunu, hakemin bundan kaçınmasının açıkça hukuki dinlenilme hakkının ihlali olacağını, hakemin görevini reddedebilmesinin tek gerekçesinin mücbir sebep ve umulmayan hal olduğunu, ayrıca müvekkili şirketin, 11.05.2021 tarihli yazısında da şirketin ticari defterlerini, hakem heyetinin incelemesine arz etmek için dosyaya sunduğunu, ne var ki itiraz hakem heyetinin bu ticari defterleri incelemeyi haksız bir şekilde reddettiğini,

bozma kararında açıkça tanık ifadelerine başvurması gerektiği yazmadığı gibi söz konusu dosyada da adı geçen şahısların tanıklığına örnek teşkil edecek ve hakem heyetince incelenebilecek ifade tutanaklarının yer almadığını, kanun maddelerinde açıkça hakemin dosyadan el çekme gerekçeleri sınırlı sayıda yazıldığını, dosyadan el çekmeye sebep olacak imkansızlık, mücbir sebep ve hakemin dosyaya bakmayı gereksiz bulması hallerinin bu uyuşmazlık konusu açısından gerçekleşmediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigortalı yatta meydana gelen hasarın sigorta şirketinden tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun(5684 sayılı Kanun) 30 uncu maddesinin on beşinci fıkrası, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1409 uncu maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 435 inci maddesi.

3. Değerlendirme Dava, sigortalı yatta meydana gelen hasarın sigorta şirketinden tahsili istemine ilişkin olup, İtiraz Hakem Heyetince Yargıtay'ın bozma kararı doğrultusunda, tekneyi ...'un işletip işlemediği, davacı adına mı yoksa dava dışı Luck Yachting firması adına mı işlettiği hususunda tanık beyanlarına başvurulması gerektiği, ayrıca davacı tarafın defterleri üzerinde üzerinde inceleme yapılmasının tahkim yargılamasında öngörülen süreler çerçevesinde yapılmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle dosyadan el çekilmesine karar verilmiştir.

5684 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin yirmi üçüncü fıkrası gereğince kanunda hüküm bulunmayan hallerde (6100 sayılı Kanun) hükümlerinin sigortacılıktaki tahkim hakkında da kıyasen uygulanacağını benimsenmiştir. 6100 sayılı Kanun'un 431 inci maddesinde Hakem Heyetinin bilirkişi seçimine ve keşif yapılmasına karar verebileceği düzenlenmiştir. 6100 sayılı Kanun'un 432 nci maddesinde de Hakem Heyetinin mahkemeden yardım isteyebileceği kabul edilmiştir.

Bu halde Hakem Heyetinin bilirkişi atamasında, tanık dinlenmesinde ve keşif yapmasında yasal bir engel bulunmamaktadır.

Bu nedenle, Hakem Heyetince bozma ilamında da belirtilen hususlara yönelik ilgili kurumlardan belge talep edilmesi, tanık dinlenmesi, keşif yapılması veya bilirkişi incelemesi yaptırılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru olmamış ve hükmün açıklanan nedenlerle davacı yararına bozulmasını gerektirmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,