Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/5936 K.2024/2453

Taraflar arasındaki banka teminat mektubunun hükümsüzlüğü ve ipoteğin fekki davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile dava dışı Promsol S.A. arasında ayrıcalıklı distribütörlük anlaşması akdedildiğini, Promsol S.A. tarafından üretilen/sağlanan kimyevi gübrenin ve sair ürünlerin ithalatını ve Türkiye'de satışını gerçekleştirdiğini, müvekkil şirket ve davalı arasında Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. nezdinde 25.09.2006-15.10.2007 tarihleri arasında ithal edilen malların bedelinin ödenmemesi ve 31.10.2007 tarihine kadar Promsol S.A'nın tazmin talebinin bulunması halinde 25.668 Amerikan Doları'na kadar ödeme yapılacağına dair harici garanti-Yurtdışına Teminat Mektubu Verme Sözleşmesi düzenlendiğini,

harici garanti sözleşmesine göre davalının risk ve ödeme yükümlülüğünün 31.10.2007 tarihinde son bulduğunu, dava dışı Promsol S.A. tarafından gönderilen ürünlerin ayıplı çıkması üzerine iade edildiğini, müvekkilin malın iadesi ile işbu ticari ilişkiden kaynaklanan borcu kalmadığını, maldaki ayıplar nedeni ile idarece müvekkile 22.720,00 TL para cezası düzenlendiğini, işbu cezaya yönelik itirazların reddi ile müvekkilce para cezası ödendiğini, Promisol S.A.'nın kusuru nedeni ile düzenlenen para cezasının davalıdan tahsili için açılan dava sonucunda Antalya 2. Ticaret Mahkemesinin 13.10.2011 tarih,

2007/389 E. ve 2011/370 K. sayılı ilamı ile davanın kabulüne karar verildiğini, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2012/2946 E., 2012/11558 K. sayılı ilamı ile onandığını, bu ilama dayalı icra takibi başlatıldığını, davalının risk ve ödeme yükümlülüğü 31.10.2007 tarihinde son bulduğundan dava dışı Promisol H.A.'nın işbu davada taraf gösterilme zorunluluğu olmadığını, yine dava konusu alacak miktarı kadar dava dışı Promisol S.A'dan Antalya 16. İcra Müdürlüğünün 2018/4414 E. sayılı dosyasından alacakları olduğundan dolayı davalının hiçbir riski olmadığını,

davalı ile ihtilaf konusu miktar 25.668,00 USD olduğundan ve davalıya başkaca borçları bulunmadığından dava değeri ihtilaf konusu miktar gösterildiğini, müvekkil adına davalı tarafından dava dışı Promisol S.A. lehine düzenlenmiş 25.668,00 USD bedelli harici garanti mektubunun hükümsüzlüğüne ve 24.04.2017 tarih 13758 yevmiye ile Antalya Muratpaşa Alan mah.

2528 ada 15 parsel 5, 6, 8, 11, 12, 13, 15 no.lu bağımsız bölümler üzerine ipoteğin fekkine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın husumetten reddi gerektiğini, harici garanti çıkışının yapılabilmesinin mektubun muhatabı tarafından iade edilmesi, muhatabın bankayı ibra etmesi, vadeli teminat mektuplarında vade sonuna kadar tazmin talebinde bulunulmayıp mektubun hükümsüz olması koşullarının gerçekleşmesine bağlı olduğunu, lehtarın tek yanlı talebine bağlı olarak risk çıkışı yapılamayacağını, dava konusu dış garanti mektubuna ilişkin muhatap Promosol S.A. tarafından vadesinden önce müvekkili bankadan tazmin talebinde bulunulduğunu, müvekkilinin ibra edilmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davaya konu taşınmazlar üzerine davalı lehine 24.04.2014 tarihli ipoteği tesis ettiği, davalının davaya konu 25.668 USD bedelli harici garanti mektubu dışında riskinin bulunmadığını belirttiği, taşınmazlara 24.10.2014 tarihinde konulan ipoteğin verilmiş ve verilecek teminat mektuplarını da teminat altına aldığı, dava dışı firmanın teminat mektubunun 18.694,00 USD için tazmini talebinde bulunduğu, Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2007/389 E. sayılı dosyasından 08.10.2007 tarihle tedbiri nedeniyle bankaca talebin yerine getirilmediği,

banka teminat mektuplarının garanti sözlemesi niteliğinde olduğu, garanti veren bankanın taahhüdünün asli borç niteliğinde bulunduğu, garanti sözleşmesinin dışında kalan üçüncü kişi durumundaki davacı tarafından garanti veren banka aleyhine dava açılması ve garanti verenlerin hasım gösterilmesinin mümkün olmadığı,

davacının teminat mektubunun hükümsüz kaldığına ilişkin davasını muhatap şirkete karşı açması gerektiği, dava dışı Promisol S.A. muhatap alınarak düzenlenmiş 25.668,00 USD bedelli harici garanti mektubunun hükümsüzlüğü talebi ile davalı banka aleyhine açılan davanın pasif husumet ehliyete yokluğundan reddinin gerektiği, davacının davaya konu teminat mektubu dışında davalı bankaya bir borcunun bulunmadığı,

taşınmazlar üzerindeki ipoteklerin mevcut durum itibariyle sadece bu teminat mektubunun yarattığı riskin teminatı olduğu gerekçesiyle dava dışı Promisol S.A. lehine düzenlenmiş 25.668,00 USD bedelli harici garanti mektubunun hükümsüzlüğü talebi ile davalı banka aleyhine açılan davanın pasif husumet ehliyeti yokluğundan usulden reddine, Antalya ili Muratpaşa Mahallesi 2528 ada, 15 parselde kayıtlı 5, 6, 8, 11, 12, 13 ve 15 no.lu bağımsız bölümler üzerindeki ipoteğin fekki talebi ile açılan davanın kısmen kabulüyle;

garanti mektubu bedeli olan 25.668,00 USD'nin davalı bankaya garanti mektubunun teminatı olmak kaydıyla nakden depo edildiğinde taşınmazlar üzerindeki ipoteğin fekkine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; teminat mektubu nedeni ile müvekkilinin dava dışı şirkete borcunun olmadığını, teminat mektubunun hükümsüzlüğüne ilişkin davanın bankaya karşı açılmasında husumet yönünden yanlışlık bulunmadığını, davalının riskinin 18.684,00 TL olduğunu, bloke edilmesi gereken bir karşılık bulunmadığını karşılık var ise de bu miktarın 18.684,00 USD olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; garanti mektubunun hükümsüzlüğü konusunda davanın usulden reddine karar verildiği halde yargılama giderinin davalıya yüklenildiğini, kararın vekâlet ücreti ve yargılama giderleri yönünden hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bu yönden kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin istinafı yönünden ilk derece mahkemesince ipoteğin fekki talebinin kabulüne karar verildiğini, vekalet ücretine hükmedilmesi yerinde olduğu gibi vekalet ücreti miktarı itibari ile karar kesin nitelikte olduğundan davalı vekilinin istinaf sebebinin yerinde görülmediği, davacı vekilinin istinafı yönünden garanti veren banka aleyhine dava açılması ve garanti verenlerin hasım gösterilmesinin mümkün olmadığı,

garanti mektubu bedeli olan 25.668,00 USD'nin davalı bankaya garanti mektubunun teminatı olmak kaydıyla nakden depo edildiğinde taşınmazlar üzerindeki ipoteğin fekkine karar verilmesinde hukuka aykırı bir yön olmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki hususları tekrarlayarak kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, teminat mektubunun hükümsüzlüğü ve ipoteğin fekki istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 128 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,