Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/5942 K.2023/5757

Taraflar arasındaki asıl davada endüstriyel tasarıma tecavüzün önlenmesi maddi ve manevi tazminat , karşı dava da tasarımın iptali davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece asıl ve karşı davanın ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı,Yargıtayca duruşma istemli olarak taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle uygulanması gereken 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 3156 sayılı Kanun ile değişik 438 inci maddesi gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl davda davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin tescilli 2007/06119 ve 2009/03305 nolu tasarımlarının davalı tarafından taklit edilerek piyasaya sürüldüğünün, bunun Bakırköy 6. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2011/67 D.İş dosyasıyla tespit edildiğini ileri sürerek tecavüzün tespitine, ürünlerin imhasına, masrafı davalıdan alınarak hükmün en yüksek trajlı gazetede ilanına, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 10.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, karşı davanın ise reddini talep etmiştir.

II. CEVAP

Karşı davada davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının tasarımının yeni ve ayırt edici olmadığını, başvuru tarihinden önce Fransız şirketi Christian Dior ile İtalyan şirketi Santagostino tarafından bu tasarımları uzun yıllardan beri kullanılmakta olduğunu, bu tasarımların belirtilen yabancı şirketlerin internet sitelerinde mevcut olduğunu ileri sürerek asıl davanın reddini, karşı dava olarak da davacı adına tescilli 2009/03305 no.lu tasarımın 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22 sayılı tasarımlar yönünden tasarımların uzun yıllardan beri kullanılmakta olduğundan kısmen hükümsüzlüğüne karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 27.11.2014 tarih, 2011/119 E. ve 2014/228 K. sayılı kararı ile Christian Dior'un 2008 yılında internete yüklenen tasarımları, youtube'ye 2008 de yüklenen tasarımlar, Ağustos 2007 tarihli RFJ WORD isimli derginin 6 no.lu sayısının 22-25 sayfalarında bulunan ürün görsellerine göre davacının 2009-03305 sayılı 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22 no.lu tasarımların yenilik ve ayırt edicilik taşımadığı, takı tasarımlarında tabiatta var olan çiçek ve böcek figürlerinin kombinasyon şeklinde kullanıldığı ve anonim yapıda olduğu gerekçesiyle, asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiş, davacı-karşı davalı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 15.11.2016 tarih, 2015/10621 E. ve 2016/8855 K. sayılı kararıyla 554 sayılı Endüstriyel Tasarımın Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (554 sayılı KHK) 7 inci maddesi uyarınca, bir tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olması bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile ikinci fıkrada belirtilen herhangi bir tasarımın böyle bir kullanıcıda yarattığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık olması anlamında olduğu,

ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verileceği ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğunun göz önüne alınacağı, yargılama sırasında alınan bilirkişi raporlarında, hükümsüzlük davasına konu tasarımların anonim yapıda olduğu ve hükümsüzlük davasına konu tasarımlar ile dava dışı firmalara ait tasarımların karşılaştırılması sonucu bu tasarımların davacı-karşı davalı tasarımına benzer olduğu görüşünün açıklandığı,

ancak hükme esas alınan bu raporlarda tasarımların anonim yapıda olduğuna ilişkin değerlendirmenin yerinde olmadığı gibi karşılaştırma yapılan tasarımların kataloglarda bulunan hangi tasarımlar olduğu denetime imkan verecek şekilde gösterilmediği, farklılıkları üzerinde durulmadığı ve 554 sayılı KHK'nın 7 nci maddesi kapsamında ayrıntılı bir inceleme yapılmadığından denetime elverişli bilirkişi raporu alınması suretiyle hükümsüzlüğü talep edilen tasarımlar ile sunulan örneklerin birebir kıyaslanarak, farklılıklarının ve benzerliklerinin ortaya konulması ve oluşacak sonuca göre bir hüküm kurulması gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih, esas ve karar sayısı belirtilen kararı ile bozma öncesi alınan raporda hükümsüzlük davasına konu tasarımların anonim yapıda olduğu ve hükümsüzlük davasına konu tasarımlar ile dava dışı firmalara ait tasarımların karşılaştırılması sonucu bu tasarımların davacı-karşı davalı tasarımına benzer olduğunun tespit edildiği ancak hükme esas alınan raporda tasarımların anonim yapıda olduğuna ilişkin değerlendirmenin yerinde olmadığı, karşılaştırma yapılan tasarımların kataloglarda bulunan hangi tasarımlar olduğu denetime imkan verecek şekilde gösterilmediği,

farklılıkları üzerinde durulmadığı ve yasal düzenleme de işaret edilen şekilde bilirkişilerce ayrıntılı bir inceleme yapılmadığı, bozma ilamı sonrasında alınan bilirkişi raporları kapsamında hükümsüzlüğü talep edilen tasarımlar ile sunulan örneklerin birebir kıyaslandığı, farklılıklarının ve benzerliklerinin ortaya konulduğu, raporda renkli olarak görsellerine yer verildiği bu kapsamda bütün ürünlerde kullanılan tekniklerin aynı olduğu ancak doğadan esinlenilerek oluşturulan figürlerde farklı karakterize formların kullanıldığı, var olan küçük benzerlikler dışında ürünlerde iltibasa neden olacak kadar benzerliğin olmadığı,

karşı dava da davacı-karşı davalı ...

Kuyumculuğa ait 2009/03305 no.lu endüstriyel tasarım tescilli 14 adet tasarım, davalının sunmuş olduğu tescil tarihi öncesi ürünler karşılaştırıldığında her bir üründe aynı tekniğin kullanıldığı ancak ürünlerde yer alan doğadan esinlenerek oluşturulan figürlerin karakterize şekillerinin birbirinden farklı olduğu, bire bir aynı ya da benzeri ürüne rastlanmadığı kamuya ilk önce sunulan ürün konseptleri nazara alındığında hükümsüzlüğü istenen Motif Kuyumculuk adına 2009/03305 no.lu endüstriyel tasarım tescilli 14 adet tasarımın hükümsüzlük şartlarını taşımadığı gerekçesiyle asıl ve karşı davanın ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Asıl davada davacı/ karşı davada davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin gerek yurt içinde gerekse de yurt dışında tasarım ekibi tarafından 2005 yılından itibaren sektörde daha önce hiç bir arada kullanılmamış olan çiçek ve hayvan motifleri bir araya getirilerek, sıcak mine tekniği ile her bir parçası özgün, nadide bir koleksiyon yaratıldığını, davacı tasarımları ile ihtilaflı tasarımlar yan yana getirildiğinde kullanılan figür ve renkler bakımından neredeyse aynı olduğunu, tasarımcı olmayan bir kişi tarafından dahi bakıldığında ürünlerin aynı algılanacağını, bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, eksik incelemeye dayalı olduğunu, yerel mahkeme kararının lehe olan kısmının onanmasını, aleyhe olan kısımlarının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

2. Asıl davada davalı/ karşı davada davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilinin mine işçisi ustası olduğunu, tabiatta var olan ve çeşitli böcek, bitki gibi mahlukata ya da geometrik şekillere ait birtakım görsellerin muhtelif takılar üzerine işlenmesi ile oluşturulan ürünlerin tasarımının tescil edilmesinin hükümsüzlük nedeni olduğunu, davacı adına tescilli olan tasarımların neredeyse birebir aynıları dünyaca ünlü mücevher üreticileri Fransız Christian Dior ve İtalyan Santagostino firmaları tarafından uzun yıllardan bu yana üretildiğini, bilirkişi raporunun eksik inceleme sonucu tespitlerde bulunduğunu, karşı davanın reddine dair kararının hükümsüzlük koşullarının oluştuğundan bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl davanın konusu davacı adına tescilli 2007-06119 ve 2009-03305 no.lu tasarımların davalı tarafından taklit edilerek piyasaya sürüldüğü iddiasıyla tecavüzün önlenmesi ve tazminata hükmolunması, karşı dava ise 2009-03305 no.lu tasarımların kısmen hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 554 sayılı KHK'nin 7 nci maddesi.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, taraf vekillerinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere ayrı ayrı yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,