Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/640 K.2023/4295

Taraflar arasındaki endüstriyel tasarıma tecavüzün tespiti, önlenmesi, maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Gaziantep 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/30 D.

İş sayılı dosyasında EGEKOZA halı kataloğunda yer alan A523A kodlu desenin davacının 2013/01240-1 no.lu tasarımı, A525A kodlu desenin davacının 2013/1830-4.1 no.lu tasarımı, A526A kodlu desenin davacının 2013/03510-2.1 no.lu tasarımı, A532A kodlu desenin davacının 2013/00570-4.1 no.lu tasarımı, A522A kodlu desenin davacının 2013/01240-2 no.lu tasarımı, A535A kodlu desenin davacının 2013/00570-3.1 nolu tasarımı, A540A kodlu desenin davacının 2013/00570-2.1 nolu tasarımı, A528A kodlu desenin davacının 2013/03510-1.1 no.lu tasarımı kopyalanarak üretildiğini,

anılan 8 adet desenin davacının tescilli desen tasarımları ile aynı olduğunun belirlendiğini, bunun üzerine dava dışı Koza Halı Ltd.'ne dava açtıklarını, şirket yetkilisinin halıların davalı tarafından üretildiğini, kendilerine bayi olmaları sebebiyle gönderildiğini beyan ettiğini, davalı tarafından bastırılan NEHİR COLLECTİON kataloğunda yer alan A526A VİZON kodlu desenin davacının 2013/03510-2.1 no.lu tasarımı, A540G GRİ kodlu desenin davacının 2013/00570-2.1 no.lu tasarımı, A413G GRİ kodlu desenin davacının 2013/04873-2.1 no.lu tasarımı,

A416G GRİ kodlu desenin davacının 2012/04873-4.1 no.lu tescilli tasarımları ile koruma altında olduğunu, tespit dosyalarında alınan bilirkişi raporlarında desenlerin davacının tescilli tasarımları ile benzer olduğunun açıklandığını, toplamda 11 adet tescilli tasarımın kopyalanarak haksız olarak üretilip satıldığını ileri sürerek,

davalının eylemlerinin endüstriyel tasarıma tecavüz teşkil ettiğinin tespitini, tecavüz suretiyle üretilen ürünlere ve bunları üretmeye yarayan araçlara el konulmasını, el konulan ürünler üzerinde davacıya mülkiyet hakkı tanınmasını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 10.000,00 TL maddi ve 250.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren reeskont faiziyle davalıdan tahsilini, davalının eyleminin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitini, hükmün ilanını talep etmiş, 16.05.2016 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat talebini 117.127,42 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket cevap dilekçesinde; müvekkilinin iplik, halı üretimi ticareti yaptığını, davanın süresinde açılmadığını, kataloglardaki ürünlerin davalıya ait olmadığını, Koza Halı Ltd.Şti''nin yurt içi müşterilerinden olduğunu, davalı ile sipariş usulü çalışma yaptığını, aralarında bayilik ilişkisi bulunmadığını, katalogların davalı tarafından basılmadığını, söz konusu desenlerin Koza Halı Ltd.Şti tarafından sipariş edildiğini, Koza Halı adı ile üretim yapılarak etiketleri basılarak satıldığını, davacıya ait herhangi bir desenin kopyalanmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Nehir Collection kataloğunda yer alan A540G GRi, A413G GRİ, A526A vizon, A416G GRi kodlu halıların, davacı adına tescilli çoklu tasarımların ve Ege Koza Kataloğundaki A522A, A532A, A523A, A535A, A525A, A526A, A528A, A540A kodlu halıların, davacının tescilli tasarımlarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiği sabit görüldüğü,

davalının tecavüz eyleminin 19.08.2014 tarihli keşif ile belirlenmesi ve davacının tecavüzün daha önceden beri devam ettiğine dair herhangi bir delil sunamaması karşısında 19.08.2014 tarihi ile dava tarihi olan 03.09.2014 tarihi arası tecavüze ilişkin eylemler bulunduğunun kabul edildiği ve bu süre zarfına ilişkin bilirkişilerce taraf defterlerinin incelemesi cihetine gidildiği,

alınan raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabul ve kısmen reddi ile Nehir Collection kataloğunda yer alan A540G GRi, A413G GRİ, A526A vizon, A416G GRi kodlu halıların, davacı adına tescilli çoklu tasarımların sırasıyla 2013/00570 sayılı 2.1 numaralı 2013/4873 sayılı 2.1 numaralı, 2013/03510 sayılı 2.1 numaralı, 2013/04873 sayılı 4.1 numaralı tescile, Ege Koza Kataloğundaki A522A, A532A, A523A, A535A, A525A, A526A, A528A, A540A kodlu halıların, davacının sırasıyla 2013/01240 sayılı ve 2.1 sıra numaralı tescile, 2013/0570 sayılı ve 4.1 sıra numaralı tescile, 2013/01240 sayılı ve 1.1 sıra numaralı tescile,

2013/00570 sayılı ve 3.1 sıra numaralı tescile, 2013/01830 sayılı ve 4.1 sıra numaralı tescile, 2013/3510 sayılı ve 2.1 sıra numaralı tescile, 2013/3510 sayılı ve 1.1 sıra numaralı tescile, 2013/00570 sayılı ve 2.1 sıra numaralı tescile, tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, bu tecavüz fiillerinin durdurulmasına, giderilmesine, tecavüz sureti ile üretilen ürünlere el konulmasına ve bunların imhasına, 3.964,05 TL maddi tazminatın dava tarihinden (03.09.2014) itibaren işleyecek reeskonto faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden (03.09.2014) itibaren işleyecek reeskonto faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; her ne kadar yerel mahkemece istinaf kararı doğrultusunda verilmiş olan rapora bağlı kalınmış ise de bu şekilde verilmiş olan bir kararı kabul etmenin mümkün olmadığını, dosya kapsamında davalı tarafın davacıya ait tasarımlara tecavüz ettiği ve tazminat ödemesi gerektiği konusunda herhangi bir çelişki bulunmadığını, Bölge Adliye Mahkemesi kararında tecavüzün daha önce devam ettiğine dair delil sunulmadığını bu nedenlerle tecavüz tarihinin 19.08.2014 olması gerektiğini belirtildiğini, bu gerekçeyi halen anlayamadıklarını,

müvekkili şirketin haklarına tecavüzün keşif tarihinden başladığının söylenemeyeceğini, yerel mahkemece Bölge Adliye Mahkemesince verilen kaldırma kararından önce yapılan yargılamada 03.12.2014 tarihli duruşmada dava dışı Koza halı firmasına müzekkere yazılarak davalı şirketin kendisine davaya konu desenlerle ilgili yaptığı satışların faturasının talep edildiğini, 06.02.2015 tarihinde de bu şirketin davalı tarafından kendisine satışı yapılan faturaları sunduğunu, bu faturaların 2013 tarihinde düzenlendiğini, mahkemece sadece bir aylık döneme ilişkin hesaplama yaptırılmasının doğru olmadığını,

dosyaya sunulan tüm raporlarda müvekkili şirketin kâr kaybının 117.127,42 TL olarak hesaplanmışken böyle bir karar verilmesinin müvekkili şirketi telafisi imkansız maddi ve manevi zararlara uğrattığını ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı şirketin Ege Koza kataloğunda yer alan 8 adet desenin müvekkili şirket tarafından üretildiği iddiasının tamamen gerçek dışı olduğunu, Koza Halı San. Tic. Ltd.

Şti.'nin davalı şirketin yurtiçi müşterilerinden olduğunu, davalı şirket ile sipariş usulü çalıştığını, herhangi bir bayilik sisteminin söz konusu olmadığını, davacı ile Ege Koza arasında kendi iradeleri ile yapmış oldukları taahhütname dosyaya sunulmuş ise de bu taahhütnamenin davalı şirketle bir ilgisi bulunmadığını, davacı şirketin Koza Halı San. ve Tic. Ltd.

Şti ile kendi aralarında bu taahhütnameyi yaparak işbu davaya zemin hazırladığını, davacı şirketin bahsetmiş olduğu desenlerin Ege Koza kataloğunda kullanıldığını, müvekkili şirket ile hiçbir ilgisi bulunmadığını, Nehir Collection kataloğunun müvekkili şirket ile hiçbir ilgisi bulunmadığını, kataloğun kimin tarafından basıldığı, kime ait- olduğu hakkında müvekkili şirketin bilgisi bulunmadığını, söz konusu desenler (tasarımlar) Koza Halı tarafından sipariş edilmiş olup, Koza Halı adı ile üretimi yapılarak,

etiketleri basılarak satıldığını, üretimin müvekkili şirket tarafından değil, Koza halı tarafından yapıldığını, müvekkili şirketin haksız rekabet teşkil eden herhangi bir eyleminin bulunmadığını, davacının kar kaybının salt marka hakkına tecavüzden kaynaklanıp kaynaklanmadığı tespiti mümkün olmadığından 3.964,05 TL zarar hesaplanmasının doğru olmadığını, manevi tazminat koşullarının oluşmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklara ve gerekçe içeriğine göre, Mahkemece taraflar arasındaki uyuşmazlığın somut olayın özelliklerine uygun olarak belirlendiği, yargılamanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda belirtilen usullere uygun olarak yürütüldüğü, taraflarca gösterilen hükme etki edecek delillerin usulüne uygun olarak toplandığı, delillerin takdirinde ve yasa kurallarının olaya uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepleri tekrar ederek 02.02.2016 tarihli bilirkişi raporunun hükme esas alınması gerektiğini, Mahkemece Bölge Adliye Mahkemesinin ilk kararı kaldırması sonucu denetime elverişli olmayan bilirkişi raporuna göre karar verildiğini, davalının dosyaya sunulan kaşe ve imzalı kopya edilen desenlerin yıllar itibariyle metrekare satış miktarlarını belirtir belgesine yargılamanın hiç bir aşamasında itiraz etmediğini,

davalı firmanın bayisi olan firmanın dosyaya cevabi yazı ekinde sunmuş olduğu bu fatura tarihlerinin tecavüz tarihinin baz alınarak 9 aylık bir süreci kapsayan dönem için hesaplama yapılması gerektiğini, davacı şirketin yüksek ücretlerle desinatör çalıştırmak, bulunan endüstriyel desenlere makine de üretim yapılması için bedellerini ödeyerek desen ve kalıplar bastırmak, emek ve mesai saf edilerek yaratılmış desenlerin tescili için masraf yaparak,

piyasada tanırlığı sağlamak suretiyle müşteri portföyü oluşturarak yani büyük emek ve çabalarla yarattığı ve adına tescil ettirdiği davaya konu desenlerin davalı tarafından haksız olarak el atılmak suretiyle tecavüzü sonucunda büyük gelir kaybına uğradığını, manevi tazminat yönünden hüküm kurarken caydırıcılık unsuruna yer verilmesi gerektiğini, hükmedilen manevi tazminat miktarının da caydırıcı bir miktar olmadığını ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen tespit edilecek sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, endüstriyel tasarıma tecavüzün tespiti, önlenmesi, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 554 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 48 inci maddesinin birinci fıkrasının a bendi, 52 nci maddesinin a bendi

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,