Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/6889 K.2024/3032

Taraflar arasındaki marka ile ilgili Kurum kararının iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalılar vekillerinin istinaf başvurularının reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin “BELLS VAPOUR RUP BUHARLAŞAN MERHEM RAHAT VE FERAH NEFES” ibareli marka başvurusuna davalı şirketin "vaporup", "vicks vaporup" ibareli markalarına dayalı olarak yaptıkları itirazının Markalar Dairesi Başkanlığı tarafından reddine karar verildiği, ancak davalı şirketin bu karara karşı itiraz ettiğini ve itirazın YİDK tarafından kabul edilkerek başvurularının reddine karar verildiği,

oysa taraf markaları arasında benzerlik bulunmadığını, zira benzerlik değerlendirmesinde temel alınması gereken unsurların “BELL’S” ve “VICKS” ibareleri olduğunu, “Vaporub” ibareli markayı davalı şirketin ihdas etmediğini, “vaporub” ibaresinin tasviri bir işaret ibaret olup söz konusu ibarenin aynı sektörde faaliyet gösteren tüm tacirlerin kullanımına açık bulunduğunu, tasviri bir ibare olan “vapour rub” ibaresinin tekel altına alınamayacağını ileri sürerek Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu'nun (YİDK) 2017-M-10683 sayılı kararının iptali ile 2016/11249 sayılı marka başvurusunun tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin "vaporub" ve "vicks vaporub" markalarının dünya çapında tescilli bulunduğunu, yüksek ayırt edicilik ve tanınmışlığı haiz, tüketici nezdinde görüldüğünde doğrudan müvekkili ile özdeşleştirilen markalar olduğunu, dava konusu başvurunun müvekkilinin tanınmış "vaporub" ve "vicks" vaporub markaları ile tüketiciler nezdinde iltibasa yol açacak derecede benzer bulunduğunu ve birebir müvekkilinin tescilleri ve kullanımı dahilindeki mal ve hizmetleri kapsadığını, markanın tertip tarzının müvekkilinin markaları ile aynı olduğunu ve bunun da benzerliği daha da arttırdığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı TÜRKPATENT vekili cevap dilekçesinde; taraf markalarının benzer olduğunu, müvekkili Kurum kararının usul ve yasaya uygun bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu “BELLS VAPOUR RUP BUHARLAŞAN MERHEM RAHAT VE FERAH NEFES” ibareli marka ile davalı şirkete ait “vicks vaporub” ve “vaporub” ibareli redde mesnet markalarda yer alan “vapour/vapor” ve “rub” ibarelerinin İngilizce’de sırasıyla “buhar, buharlaşma” ve “ovma, sürtme” anlamlarına geldiği, bir bütün olarak ise toplumda ve ticari hayatta “buharlaşan merhem” anlamında kullanıldığı,

söz konusu ibarenin bu anlamıyla uyuşmazlık konusu “İnsan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal reaktif maddeler.

Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar.” malları bakımından tanımlayıcı olduğu ve ayırt edici niteliği haiz bulunmadığı, sayılan mallar bakımından dava konusu markadaki esas unsurun “Bell’s” ibaresi olduğu, anılan malların tüketici kitlesi de dikktae alındığında redde mesnet markalarla karıştırılma ihtimali bulunmadığı, diğer mallar yönünden ise iltibas tehlikesi bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile dava konusu YİDK kararının 5. sınıf “İnsan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal reaktif maddeler.

Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar.” malları bakımından iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Mahkemece de tespit edildiği üzere "vapour rub" ibaresinin buharlaşan merhem üreten pek çok firma tarafından marka içeriğinde tali unsur olarak kullanıldığını, anılan ibarenin ayırt ediciliği bulunmayan tanımlayıcı bir ibare olduğunu, bu nedenle iltibas değerlendirmesinde dikkate alınmayacağını, uyuşmazlık konusu olan 3. sınıf mallar İlk Derece Mahkemesince vapour rub ibaresinin tanımlayıcı kabul edildiği 5. sınıf “İnsan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal reaktif maddeler.

Dezenfektanlar, antiseptikler (mikrop öldürücüler), tıbbi amaçlı deterjanlar.” mallarının bağlantılı olarak üretebilecek ürünler olduğunu, ayrıca başvuru kapsamında 5. sınıfta yer alan "Tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeler; diyet takviyeleri, gıda (besin) takviyeleri; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; bebek mamaları; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler.

Diş hekimliği için ürünler (aletler/cihazlar hariç): diş dolgu maddeleri, diş kalıbı alma maddeleri, protez ve yapay diş yapıştırma ve tamir maddeleri. Zararlı bitkileri, hayvanları ve mantarları imha edici maddeler.

İnsan ve hayvanlar için olanlar hariç deodorantlar, havayı tazeleyici kokular.” mallarının da yoğun olarak tıbbi, veterinerlik ve diş hekimliği ile ilgili ve kimyasal bileşenler içeren ürünlerin üretimine ilişkin bulunduğu, bu ürünlerin de diş hekimi, doktor ve veterinerlerin yönlendirmesi ve önermesiyle tüketici ile buluşturulabilecek ürünler olduğundan markaların tüketici nezdinde karıştırılma ihtimali bulunmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı TÜRKPATENT vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraf markaları arasında 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (556 sayılı KHK) 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi anlamında iltibas tehlikesi bulunduğunu, zira her iki markada da "bell's" ve viks" çatı markalarına nazara "vapour rub" ibaresinin ön planda olduğunu, davalı markasının yaygın bilinirliği dikkate alındığında bu durumun iltibasa neden olacağını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesinin kısmen kabul kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı Şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İlk Derece Mahkemesinin kabulünün aksine "vapour rub" ibaresinin tanımlayıcı olmadığını, bu yönde dosyada hiçbir delilin bulunmadığını, müvekkilinin yaklaşık bir asra yakın süredir "vicks vaporub" ibareli markası ile satışa sunduğu merhemin tüm dünyda tüketicilerin öksürük ve soğuk algınlığı tedavilerinde güvendiği ve başvuruduğu bir ürün olduğunu, "vaporub" markasının ilk olarak müvekkili tarafından yaratıldığını, ayırt ediciliğinin yüksek bulunduğunu, "vaporub" ibaresinin İngilizcenin ana dil olduğu ülkelerde dahi tescilli bulunduğunu, müvekkilinin markasını oluşturna" vaporub" ibaresinin sözlükte karşılığının bulunmadığını,

ne müvekkili markasının ne de müvekkili markasnın taklidi olan dava konusu markada yer alan "vapour rub" ibaresinin tanımlayıcı olduğunu, markalar arasında iltibas tehlikesi bulunduğunu, uyuşmalık konuus 3. ve 5. sınıf malların müvekkili marklarının kapsamında da yer aldığını, davacı tarafça müvekkilinin "vaporub" ibareli marklarının hükümszlüğü istemiyle İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2018/188 E. sayılı dava dosyasında alınan bilirkişi raporu doğrultusunda vaporub ibaresinin tanımlayıcı olmadığı kabul edilerek davanın reddine karar verildiğini,

yine müvekkili tarafından davalı aleyhine İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 20185/149 E. sayılı dava dosyasında açıtkları davada alınan bilirkişi raporunda, davacı şirketin kullanımlarının müvekkili markalarına tecavzü oluşturudğunun belirtildiğini, davacının dava konusu markayı aynı zamanda müvekkilinin ürün ambalajının takliti olan bir ambajla kullandığını, davacı başvurusunun kötüniyeli olduğunu, müvekkili markasının çok yüksek tanınmışlığa sahip olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesinin kısmen kabul kararının kaldırılarak davanın tümden reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile marka başvurusunun iltibas nedeniyle reddine karar verilen YİDK kararının iptali davasında dava konusu başvurunun kötü niyetli olduğu savunmasının dinlenmesinin mümkün olmadığı gerekçesi ile davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine; davacı vekilinin istinaf itirazlarının incelenmesine gelince;

dava konusu başvurunun "BELL'S Vapour Rub BUHARLAŞAN MERHEM Rahat ve Ferah Bir Nefes" ibaresinden, redde mesnet davalı markalarının ise "VapoRub" ve "Vicks VapoRub" ibarelerinden oluştuğu, taraf markaları arasındaki benzerliğin "Vapour Rub" ibaresinin kullanılmasından kaynaklandığı,

ancak taraf markalarında ortak olarak "Vapour Rub" ibarelerine yer verilmişse de Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 31.03.2022 günlü 2020/7106 E., 2022/2650 K. sayılı ilamında "Vaporu Rub" ibaresinin "Buharlaşan Merhem "anlamına geldiği göz önünde bulundurulduğunda anılan ibarenin tescilli olduğu sağlık ve temizlik ile ilgili tüm sınıflar yönünden tanımlayıcı olduğu kabul edilerek edilerek "Kataljin Vapour Rub" ibareli başvuru ile davacının "VapoRub" ve "Vicks VapoRub" ibareleri markalarının benzer olmadığı sonucuna varıldığı,

buna göre somut olay bakımından da 3. ve 5. sınıfta yer alan sağlık ve temizlik ile ilgili mallar yönünden, tescil istenen dava konusu başvuruda "Vapour Rub" ibaresinin yer almasının, tek başına taraf markaları arasında iltibasa neden olmayacağının, marka işaretleri arasındaki farklılıkların dava konusu başvuruya yeterli ayırt ediciliği sağladığının kabulü gerektiği, iltibas değerlendirmesinin hakimlik mesleğinin gerektirdiği genel hukuki bilgi ile çözümlenmesi mümkün olduğundan dosyada mevcut bilirkişi raporlarındaki tespitlere itibar edilmediği, ayrıca bir bilirkişi incelemesine de gerek görülmediği,

her ne kadar davacı tarafça, dava konusu başvurunun tescil edilmesi talep edilmiş ise de YHGK'nun 22.03.2017 tarih, 2017/78-521 E.K. sayılı ilamında da açıklandığı üzere Mahkemelere tescil isteminin kabulü ya da reddi yönünde tanınmış bir yetki bulunmadığından ve tescil işleminin idari nitelikte bir işlem olup Kurul kararının kabulüne bağlı doğal bir sonuç olduğundan davacının bu talebinin yerinde görülmediği, anılan talep ayrı bir dava olarak nitelendirilemeyeceğinden bu talebin reddi nedeniyle davalılar yararına vekalet ücretine hükmedilmediği,

dava konusu başvuru ile redde mesnet markalar arasında uyuşmazlık konusu tüm mallar yönünden iltibas tehlikesinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına; davanın kabulü ile Kurum kararının iptaline; davacı vekilinin marka başvurusunun tescili talebinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri ayrı ayrı temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı TÜRKPATENT vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı Şirket vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını sitemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, marka başvurusunun reddine dair YİDK kararının iptali istemine ve başvurunun tescili istemlerine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davalılar vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,