Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/7071 K.2024/2990

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalı taraf ile satış sözleşmesi yaptığını, söz konusu sözleşmeye istinaden 30.08.2017 düzenleme tarihli, 131.000,00 TL bedelli, lehtarı davalı olan çekin davalı tarafa teslim edildiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmede çekin imar çapı alınması karşılığında verileceğinin belirtildiği, davalı tarafın üzerine düşen yol hakkı tesisi yükümlüğünü yerine getirmediği için bahsi geçen çeki iade ettiği, sonrasında davalı tarafın üzerine düşen yükümlüğünü yerine getirmesini sağlamak üzere 30.06.2018 tarih ve 110.000,00 TL bedelli, 05.06.2018 tarih ve 8.000,00 TL bedelli, 05.07.2018 tarihli ve 8.000,00 TL bedelli, 31.07.2018 tarihli ve 8.000,00 TL bedelli, 01.09.2018

tarihli ve 8.000,00 TL bedelli çeklerin düzenlenerek davalı tarafa verildiğini, verilen çeklere rağmen davalı tarafın üzerine düşen yükümlüğü yerine getirmediğini, davalı tarafın üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmemesi üzerine davacı tarafın Hatay 4.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/119 E. sayılı dosyası ile geçit hakkı davası açtığını, bu dava nedeniyle 112.664,00 TL depo etmek zorunda kaldığını, ayrıca davalı tarafa verilen çeklerden 05.06.2018 tarihli ve 8.000,00 TL bedelli çekin ödendiğini, yapılan açıklamalar doğrultusunda bahsi geçen çekler nedeniyle borçlu olunmadığının tespit edilerek, söz konusu çeklerle ilgili olarak tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya konu çeklerin, taraflar arasında imzalanan sözleşme ile herhangi bir ilgisinin olmadığını, davaya konu çekler haricinde davacı tarafın müvekkiline 27.02.2018 tarih 8.000,00 TL meblağlı, 16.03.2018 tarih 8.000,00.TL meblağlı, 01.04.2018 tarih 8.000,00 TL meblağlı, 01.05.2018 tarih 8.000,00 TL meblağlı çekler keşide ettiğini ve bunların ödemesinin yapıldığını, davacı tarafın iddia ettiği şekilde Odabaşı Mah. Kain .... Ada 8-9 numaralı parseller için açılacak yol ve alınacak imar çapı karşılığında çeklerin verildiği iddiasının doğru olmadığını, kambiyo senetlerinin soyut borç ikrarını içerdiğini, davacı tarafın iddialarını kanıtlaması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bahsi geçen sözleşme içeriği ile ilgili olarak herhangi bir çekişme bulunmadığı, sözleşmenin içeriğinin taşınmazın çapının alınmasına ilişkin olduğu ve yol hakkına ilişkin olmadığı, sayılan hususların yanında 131.000,00 TL bedelli çekin iadesine ilişkin herhangi bir yazılı delil sunulmadığı, sonrasında geçit hakkı için verildiği iddia edilen çeklerin neye istinaden verildiğinin davacı tarafça ispat edilemediği, ayrıca verilen çekler ile dava dışı çek arasındaki meblağ farkının neye ilişkin olduğu hususunun da davacı tarafça ispat edilemediği,

Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/12-1155 E. ve 2018/1892 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere kıymetli evrakın hangi ilişkiye istinaden verildiği hususunun yazılı delil ile ispatlanması gerektiği, davacı tarafın sunmuş olduğu evrakların dava dışı başka bir çeke ait olduğu, o halde davacı tarafın dava konusu çeklere ilişkin iddialarını yazılı delil ile ispat etmesi gerektiği, davacının davasının tanık ile ispatının mümkün olmadığı, davacı tarafın davasını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu çekler ile dava dışı çek arasındaki meblağ farkının, davalı taraf ile davacı arasında geçit hakkı tesisine ve daha sonra imar çapı alınmasına dair sonradan yapılmış olan sözleşmelerden kaynaklı olduğunu, mahkemece dava konusu verilen çekler ile dava dışı çek arasındaki meblağ farkının neye ilişkin olduğu hususunun kendilerince ispat edilememiş olmasından bahisle davanın reddine karar verilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında imzalanan 22.04.2017 tarihli sözleşme uyarınca davacının davalıya çek verdiği, söz konusu çekin davalı tarafından iade edildiğinin davacının kabulünde olduğu, çek bir ödeme vasıtası olup, kural olarak mevcut bir borcun tasfiyesine yönelik olarak verildiğinin kabulü gerekmekte olup, dava konusu çeklerin 22.04.2017 tarihli sözleşmeyi teminen avans çeki olarak verildiğinin davacı tarafından yazılı deliller ile ispat edilemediği gibi davanın miktarı itibariyle de tanıkla ispatın mümkün olmadığı, dolayısıyla ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dilekçelerindeki nedenlerle, müvekkili şirketin, taahhüt inşaat ticari faaliyetlerinde bulunmakta olup, bahse konu taşınmazlarda yapılacak olan inşaat amacıyla davalı ... ile, geçit hakkı tesisi edilmesi ardından imar çapı konusunda anlaşmış olduklarını, geçit hakkı tesisine ilişkin öncelikle sözlü anlaşma yapıldığını, bu hususun tanık delili ile ispat edilebileceğini, ancak yerel mahkemece tanık dinletme taleplerinin reddi ile geçit hakkına ilişkin sözlü anlaşmanın ispat edilemediğini, zira geçit hakkı tesisinin imar çapı alınmasının ön koşulu olduğunu,

tanık dinletme taleplerinin dikkate alınmaması nedeniyle adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini, müvekkilinin, davalı tarafça yapılacak olan geçit hakkı tesisi ve imar çapı işlemleri için 30.08.2017 tarihinde lehtarı davalı taraf olan 131.000,00 TL bedelli bir adet çek düzenlediğini ve buna dair sözlü olarak anlaşma yapıldığını, 22.04.2018 tarihli sözleşmede görüleceği üzere 131.000,00 TL çek bedelinin taşınmazlara yolun açılması ve imar çapının alınmasından sonra ödeneceği ve vade tarihi olarak imar çapının verildiği tarihin kararlaştırıldığını, yapılan anlaşmaya rağmen davalı tarafın,

yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve bu nedenle 131.000,00 TL bedelli çekin davacı müvekkiline iade edildiğini, davalının yükümlülüklerini yerine getirmesini sağlamak amacıyla, davacı müvekkilinin yeniden yedi ayrı çeki davalı emrine keşide ettiğini, ancak davalı tarafın daha önce yaptığı gibi taahhütlerini yerine getirmediğini ve satım sözleşmesi konusu taşınmaza geçit hakkı tesisi için işlemleri yapmadığını, dolayısıyla dava konusu çekler ile dava dışı çek arasındaki meblağ farkının, davalı taraf ile davacı müvekkili arasında,

geçit hakkı tesisine ve daha sonra imar çapı alınmasına dair sonradan yeniden yapılmış olan sözleşmelerden kaynaklı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, taraflar arasında imzalanan taşınmaz satış sözleşmesine konu taşınmazda geçit hakkı tesisi bakımından taşınmazın yolunun açılması ve imar çağının alınması ile ilgili yapılacak işlerin karşılığı olarak verildiği iddia edilen çekler nedeniyle davacının borçlu olup olmadığı hususundadır.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Dava, taraflar arasında imzalanan taşınmaz satış sözleşmesine konu taşınmazın yolunun açılması suretiyle geçit hakkının temini ve imar çapının belirlenmesi için keşide edilen çekler nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin olup, İlk Derece Mahkemesince ispatlanamayan davanın reddine, Bölge Adliye Mahkemesince de davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Ancak, taraflar arasındaki 22.04.2017 tarihli sözleşmenin birinci maddesinde; taraflar arasında görülen ve davacının feragat edeceği dava belirtilmiş, ayrıca o davadaki iddialarını bir daha ileri sürmeyeceği kararlaştırılmıştır. Hatay 3.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/218 E. sayılı o dosyasında; davacı davalıya karşı sözleşme konusu Hatay İli Antakya İlçesi Odabaşı/Kavaslı Mahallesi 1859 ada 8 ve 9 parsel numaralı taşınmazın geçit hakkı bulunmadığından ayıplı olması nedeniyle sözleşmeden dönmeye ilişkin dava açmış olduğu, 22.04.2017 tarihli sözleşme gereğince de o davadan feragat ettiği anlaşılmıştır.

2. Söz konusu sözleşmenin içeriğinden, davacı tarafından davalı adına keşide edilmiş çeklerin iade edildiği ancak oto satış sözleşmesi uyarınca 270.000,00 TL bedelli çekin davacıda kaldığı, ayrıca bu davaya konu ve iade edilen çeklere karşılık davacının davalıya ödemeyi taahhüt ettiği 36.000,00 USD'nin sözleşme tarihindeki kur karşılığı 131.000,00 TL bedelli Kuveyt Türk Bankası 4209 seri numaralı 30.08.2017 tarihli çekin ise davacı tarafından davalıya teslim edildiği anlaşılmaktadır. Ancak yine sözleşmeye göre bu çek, yukarıda belirtilen 8 ve 9 numaralı parsellere imar çapı verildiğinde ödenecektir.

Sözleşmenin belirtilen maddeleri ve geçit hakkı bulunmaması nedeniyle ayıp iddiasından feragat edilerek sözleşmenin üçüncü bendinde belirtilen çekin verilmesi nazara alındığında, imar çapı verilmesi şartından kastedilenin, 8 ve 9 numaralı parsellere geçit hakkı tesis edilmesi ve buna ilişkin imar çapı alınmasının olduğu değerlendirilmektedir.

Davalı tarafından üstlenilen geçit hakkı tesisi ve imar çapı alınması sağlanmamış olup davalının bu yükümlülüğü karşısında sözleşmenin son cümlesinde belirtilen şekilde; keşide tarihinde henüz imar çapı alınmamışsa davacının davalıya USD kuru karşılığı TL bedelli yeni tarihli çek keşide edeceği ve yukarıda detayı verilen 36.000,00 USD karşılığı 131.000,00 TL bedelli çekin davacıya iade edileceği belirtilmiştir. Taraflar arasında başka bir ilişki ve sözleşme de bulunmamaktadır.

3. Bu durumda, davaya konu yedi adet çekin 36.000,00 USD'nin sözleşme tarihindeki kur karşılığı 131.000,00 TL bedelli çekin davacıya iadesi karşılığında verilmesi öngörülen yeni çeklerin keşide tarihinde USD kuru karşılığını içeren yeni tarihli çekler olup olmadığının belirlenerek ve bahsi geçen tüm hususlar birlikte değerlendirilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile dosya kapsamına ve taraflar arasındaki sözleşmeye uygun olmayan şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,