Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/7316 K.2024/3715

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin alacaklısı konumunda olan davalıların kendi ellerinde bulunan çekleri taraflarına teslim etmedikleri gibi alacaklarının çok üzerinde miktar malı yağmalayarak müvekkili şirkete maddi ve manevi büyük bir zarar verdiklerini, müvekkili şirketin davalılara olan borçlarından daha fazla malı yağmalayarak müvekkili şirketin borcundan daha fazla bir miktarın mal ve emtia olarak alacaklılar eline geçmesi nedeniyle toplam 557.507,00 TL tutarlı çeklerin bedelsiz kaldığını ileri sürerek çeklerin bedelsiz kaldığının tespiti ile 557.000,00TL tutarında çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Gıda Ltd. Şti. ve ... Gıda Ltd. Şti. cevap dilekçesinde; davacı şirket ile davalı şirketler arasında ticari ilişki olduğunu, davaya konu edilen çeklerin davacının rızası ile keşide edilmiş çekler olduğunu, davalıların zorla davacıdan mal gasp etmelerinin söz konusu olmadığını, aksine davacının o tarihlerde kendisine yapılan satışlardan iade yaptığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... Gıda Tic. San. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; çek iptali davasının şartlarının bulunmadığını, keşidecinin çek iptali davası açamayacağını, çek iptali davasının hasımsız olarak açılması gerektiğini, davacının davalı şirkete borcu olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Davalı ... Gıda Ltd. Şti. cevap dilekçesinde; davacının kendilerine 10.000,00 TL borcu olduğunu, alınan mallara karşılık faturalar bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

4.Davalı Kayseri ... Gıda Ltd. Şti. cevap dilekçesinde; davalının davacı işyerine gidip, mal kaldırma ve yağma yapmasının söz konusu olmadığını, davacı şirkete 186.193,00 TL tutarında mal sattıkları ve 126.650,00 TL tutarında çek aldıklarını, 59.543,00 TL miktarında davacının açık hesabının bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

5.Davalı ... Gıda Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; keşidecinin çek iptali davası açamayacağını, taraflar arasındaki ticari ilişki uyarınca davacının davalı şirkete beş adet toplam bedelleri 98.820,00 TL olan çek verdiğini, bu çeklerden 32.500,00 TL toplam bedelli iki adet çekin dava dışı olduğunu, davacı şirket yetkili temsilcisi İlhami Yıldız'ın davalı şirket yetkilisini arayarak çekleri ödeyemeyeceğini belirttiğini ve bir kısım malların iade alınabileceğini söylediğini bunun üzerine davacı iş yerinden davacının rızası dahilinde bir kısım malların iade alındığını, davacı yetkilisinin sigortadan para almak için kendilerini şikayet ettiğini beyan ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

6.Davalı ... Gıda Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; keşideci olan davacının çek iptali davası açamayacağını, davacı iddialarının asılsız olduğunu, davacının bir kısım borçlarını ödeyemeyeceğini iletmesi üzerine davalının davacı bilgisi ve iade faturası ile işyerinden bir kısım mallarını iade aldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

7.Davalı ... Gıda San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; keşideci olan davacının çek iptali davası açamayacağını, davalının davacıya sattığı bir kısım malların bedelini ödemediğini, davacının işyerinden zorla mal ve emtia gaspının söz konusu olmadığını, davacı şirket yetkili temsilcisinin davalı şirket yetkili temsilcileriyle bir araya gelip ödemelerini nasıl yapılacağı hususunda toplantı düzenlemesinin de davacı iddiasının asılsız olduğunu ortaya koyduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

8. Davalılar .... Ltd. Şti, Orpa Gıda Ltd. Şti, .... Gıda Ltd. Şti, Kay-Pa Paz. Tic. ve San. Ltd. Şti. davaya cevap vermemişlerdir.

9. Davalı Netpa Şirketi de beyan dilekçesinde, dava konusu edilen olay olmadan önce çekin hakimiyeti altında bulunduğunu zayi olma durumu olmadığını, ihkakı hak anlamına gelecek bir eyleminin bulunmadığını bildirmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin yargılama aşamasında davalılardan.... Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti,.... Gıda Ltd. Şti, ... Gıda Tic. San. Ltd. Şti., ... Gıda Tic. ve San.

A.Ş. ve ...hakkındaki davadan feragat ettiğinden feragat nedeniyle adı geçen davalılar yönünden davanın reddi gerektiği, diğer davalılar yönünden ise davacı vekilinin temel iddiasının çeklerin yağma edildiğine ilişkin olduğu, davacı tarafça sunulan CD'nin çözümüne ilişkin uzman bilirkişi raporundan davacı iş yerindeki bir kısım malların bazı şahıslar tarafından araçlara yüklendiği, çeklerin yağmalandığına ilişkin bir görüntünün olmadığı, davalılar hakkında verilmiş bir mahkumiyet kararı olmadığı,

davaya konu edilen çeklerle ilgili muhatap bankalara yazılan müzekkere cevapları incelendiğinde davaya konu çeklerin hukuki ilişki çerçevesinde davalılara geçtiği, davacının bir kısım çeklerin keşidecisi, bir kısım çeklerin ise cirantası olarak imzalarının bulunduğu, davacı vekili söz konusu kambiyo senetleri nedeniyle davalılara borçlu olmadığını yazılı deliller ve tanık beyanları ile ispat edemediği, davacı vekilinin dava dilekçesinde yemin deliline de dayanmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan hatalı şekilde hüküm kurulduğunu, müvekkili şirkete karşı takibe geçilen/talep edilen çeklerin müvekkilinden zorla alındığı gibi bu çeklere karşılık müvekkili şirket tarafından alınan malların da müvekkilinin iradesi hilafına davalılar tarafından alındığı, bu durumun hukuki olay niteliğinde olup her türlü yasal delille ispatlanabilecek durumda olduğunu, tanık delilinin de bu olayın ispatı konusunda kullanılabilecek ispat vasıtalarından biri olduğunu ancak mahkemece tanıklarının zamanında dinlenilmediğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu edilen çeklerin lehtarlarının davalılar Kayseri ...Gıda, karpa Gıda, .... Gıda, ... Gıda, ... Gıda, ... Gıda, .... Gıda, ... Gıda, ... Ticaret, ... Sanayi, ... Gıda şirketlerinin olduğu, davacı vekilinin vekâletnamesinde feragat yetkisi bulunduğu, davacının bedelsizlik iddiasını yazılı delille kanıtlayamadığı gibi delil listesinde yemin deliline de dayanmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrar ederek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, kambiyo senedine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme

Dava, kambiyo senetlerine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince dava konusu edilen bazı çeklerin taraflarının tespit edildiği bazılarının ise tespit edilemediği, bir takım davalı savunmalarında ise davacıdan alınan emtianın iade faturası karşı alındığının belirtildiği, aslında menfi tespiti istenen her borç konusu çeke dayalı ayrı bir ilişki bulunduğu tespit edilmiştir.

Bu durumda mahkemece her ne kadar feragat nedeniyle bir kısım davalılar bakımından verilen ret kararları doğru ise de; her bir çek için tarafların ayrı ayrı belirlenmesi ve taraflar arasındaki ilişkinin dayandığı çek bağlamında ilişkinin bağımsızlığı gözetilerek dosyalar tefrik edilip uyuşmazlıkların ayrı ayrı görülmesi gerekirken uyuşmazlıklara ilişkin taraflar netleştirilip ayrıştırılmadan karar verilmesi doğru olmamış, kararın yazılı gerekçe ile re'sen bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,