Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/7584 K.2023/1543

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak ve menfi tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya direnme kararı verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin direnme kararı, davacılar vekili, davalılar davalılar ...Endüstriyel Tekstil Ürün Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacı şirketin davalılardan ... Tekstil A.Ş. ile ürün satışından dolayı cari hesap ilişkisi bulunduğunu, cari hesap ve taraflar arasında düzenlenen protokol kapsamında 322.020,00 TL ve ayrıca davalı ... Danışmanlık Şirketinden protokol kapsamında 65.506,10 TL alacağın mevcut olduğunu, 26.03.2014 tarihli protokole göre davacı tarafa verilen çeklerden 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 201 inci maddesi kapsamında tüm davalıların sorumlu olduğunu ayrıca 100.000,00 TL'lik teminat senedinin de iadesi veya iptali gerektiğini ileri sürerek toplam 387.526,10 TL'nin davalılardan müteselsilen tahsiliyle davacıların borçlusu olduğu 30.04.2014 tarihli 100.000,00 TL bedelli senedin iadesi, mümkün değilse iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar ... Dan. Tekstil Ltd. Şti. ve ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkillerinde davacıya ait herhangi bir teminat senedi veya çekin bulunmadığını, sureti sunulan belgelerdeki imzanın kendilerine ait olmadığını, davanın zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Diğer davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacılardan ...’ın taraflar arasında akdedilen protokolde ve davacı şirket tarafından davalı ...Endüstriyel Ltd. Şti.’ne verilen senette kefil olarak yer aldığını, cari hesap alacağı ve bizzat keşide ettiği senet bulunmayan bu davacının davada aktif husumet ehliyetinin olmadığını, ... Tekstil A.Ş.’nin davacı şirket ile olan tüm cari hesap borcunu imzalanan protokol uyarınca, diğer davalı ... Dan.Tekstil Ltd.

Şti.’ne devrettiğini ayrıca davacının davalı ... Dan.Tekstil Ltd.

Şti.’nden 65.506,10 TL alacaklı olduğunu iddia etmiş ise de bu borca müvekkillerinin kefaleti bulunmadığını, protokolden sonra imzalanan borcun nakli sözleşmesinde müvekkili Hasan Fehmi’nin imzasının olmadığını, müvekkilinin protokoldeki kefalete ilişkin sorumluluğunun borcun nakli sözleşmesi ile değiştiğini, bu sözleşmeye yazılı onayı alınmayan müvekkili Hasan Fehmi yönünden davanın reddi gerektiğini, davacı şirketin protokol kapsamında yükümlülüklerini yerine getirmediğinden söz konusu teminat senedini iadesini de isteyemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 24.05.2018 tarih, 2014/941 E. ve 2018/565 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, menfi tespit talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 10.10.2019 tarih, 2018/1532 E. ve 2019/1291 K. sayılı kararıyla; davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, davalıların borçtan sorumluluklarının protokol hükümleri ile sınırlı olduğu,

bu durumda taraflar arasındaki protokolün 3.7 maddesine göre davacıya verilmesi gereken çeklerden 31.01.2015 ve 28.02.2015 tarihli 45.000,00 TL bedelli 2 adet çekin verilmediğinden sözleşmeye aykırılıktan ötürü davacıya karşı teslim edilmeyen bu çeklere isabet eden 90.000,00 TL tutarından sorumlu oldukları kabul edilmişse de İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı, yalnızca davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğundan, usuli kazanılmış haklar ve aleyhe hüküm verme yasağı gözetilerek, İlk Derece Mahkemesince kabul edilen 373.965,21 TL’nin tamamından davalı ...

Danışmanlık Ltd. Şti.’nin ve bu tutardan tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla diğer davalıların 90.000,00 TL ile sınırlı olarak sorumlu tutulmalarına ve teminat senedinden kaynaklanan borç içinse protokolde başlangıçta iadeye konu çeklerden olan ve fakat protokolün sonuna eklenen ek madde uyarınca, diğerlerinden farklı bir düzenlemeye tabi tutulan 30.04.2014 tarihli 100.000,00 TL bedelli çeke ilişkin olarak,

davacı şirkete verilmesi gereken emtianın teslim edilmediğinden bu çek bedelinin davacı tarafça tahsil edilmesinde sözleşmeye aykırılık olmadığı gibi davalılar tarafından ek madde uyarınca, davacıya emtia verildiği ileri sürülmediği ve bu yönde herhangi bir delil de dosyaya sunulmadığı gerekçesiyle karşılıksız kalan dava konusu teminat senedinden dolayı davacıların borçlu olmadığının kabulüne, dava konusu teminat senedinin davalı ...Endüstriyel Ltd.

Şti.’nin elinde olduğu sabit olduğundan, dava konusu senet yönünden bu davalı hakkındaki davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacılar vekili, davalılar ...Endüstriyel Tekstil Ürün Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 18.01.2022 tarih, 2020/4341 E. ve 2022/395 K. sayılı kararıyla davacılar vekilinin temyiz itirazlarının reddine, davalılar ...Endüstriyel Tekstil Ürün Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkemece iki adet teslim edilmeyen 45.000,00 TL’lik çekler bakımından toplam 90.000,00 TL’nin tüm davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmişse de dava dilekçesi bütün olarak gözönüne alındığında bu çeklerle ilgili açık, gizli veya harçlandırılmış davanın bulunmadığının anlaşıldığı, bu nedenle talep aşılarak iki çek bedeli yönünden toplam 90.000,00 TL’nin temyiz eden davalılardan tahsiline karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile önceki kararını tekrarlayarak direnme kararı verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalılar ...Endüstriyel Tekstil Ürün Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı ...Tekstil San.ve Tic. Ltd.

Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; protokole konu olan çeklerden dolayı bütün davalıların sorumlu olduğunu, müvekkilinin ticari defterlerindeki bütün fatura ve belgelerin birbirini teyit eder nitelikte olduğunu, protokole konu olan çek veya senetlerin taraflar arasındaki ticari işlemler ile irtibatlandırıldığını, taraflar arasındaki açık hesaba mahsup edilmek üzere düzenlenerek ciro edildiğini, davalıların tamamının müvekkili şirketin açık hesap borcuna borca katılma sözleşmesi ile katıldıklarını, Bölge Adliye Mahkemesinin bu işlemi borcun yenilenmesi olarak kabul etmesinin hatalı olduğunu,

davalıların mevcut borçları birlikte tasfiye etmeyi kabul ettiklerini, ortada sözleşmeye katılma ve borç üstlenme durumu olduğunu, yargılama giderlerinin kime ait olacağının açık bir şekilde belirtilmediğini, menfi tespite ilişkin kısmın önceki karar ile kesinleştiğini, tekrar karara bağlanmasının ve yargılama giderine hükmedilmesinin mümkün olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalılar ...Endüstriyel Tekstil Ürün Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının protokol gereği yükümlülüklerini yerine getirmediğini, protokolün bir yenileme sözleşmesi değil, borcun nakli sözleşmesi olduğunu, dava dilekçesinde belirtilen taleplerden farklı ve bu talepleri aşar şekilde hüküm kurulduğunu, davacıların hakları olmayan şekilde çeke ilişkin tahsilat yaptığını, direnme kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, taraflar arasındaki protokolün borcun yenilenmesi olarak kabul edilip edilmemesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. 6100 sayılı Kanun’un 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yeniden yapılan incelemede; Bölge Adliye Mahkemesince verilen direnme kararı uygun bulunmuştur.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekili ve davalılar ...Endüstriyel Tekstil Ürün Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve ... vekilince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 373 üncü maddesinin beşinci fıkraları uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,