Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/7647 K.2024/3614

Taraflar arasındaki endüstriyel tasarım ve marka hakkına tecavüzün tespiti, haksız rekabetin tespiti, maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; yapılan ön inceleme sonucunda gereği düşünüldü:

1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre, davacı tarafından temyiz konusu edilen husus hükmedilen toplam 6.950,00 TL maddi tazminat; reddedilen 3.000,00 TL manevi tazminat istemine ilişkin olup Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 107.090,00 TL’nin altında kaldığından davacı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan reddi gerekmiştir.

Davalı vekilinin gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde 2013/01490 sayılı endüstriyel tasarım, 2004/35035, 2011/104501, 2012/16053, 2013/36187 sayılı "TRAKMAŞ", "TOTTOLET", "şekil+tottolet hygenic systems" markalarının tescilli olduğunu, müvekkilinin tasarımdan doğan hakkını herhangi bir kurum ya da şahsa devretmediğini, davalı tarafın müvekkilinin tescilli endüstriyel tasarımına birebir benzer nitelikte ürün ürettiğinin ve kullandığınının Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2016/15 D.

İş sayılı dosyası ile tespit edildiğini, davalı eyleminin müvekkilinin marka ve tasarım haklarına tecavüz teşkil ettiğini, müvekiklinin bu nedenle maddi ve manevi kayıplara uğradığını ileri sürerek marka ve tasarım hakkına tecavüzün tespitine, haksız rekabetin tespitine, men'ine, ref'ine, marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet nedeniyle 10.000,00 TL maddi, faydalı modele tecavüz nedeniyle 10.000,00 TL maddi, her iki eylem nedeniyle 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, müvekkilinin üreticilerden mal alıp bu malı piyasada perakende satış yapan şirket ve işyerlerine sattığını, müvekkilinin bu faaliyeti bağlamında bir dönem "tottolet" markasının sahibi davacıdan mal aldığını ve bu malı piyasaya sattığını, müvekkilinin davacı ile mal satışını kestiğini, dava konusu mallarla ilgili talep geldiğinde ... Kurumsal Hizmetler Tic. Ltd. Şti.'den mal temin ettiğini ve bu malları dava dışı, tespit yapılan ... Ltd. Şti.'ye sattığını, söz konusu malların müvekkili tarafından üretilmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, Mahkemelerinde davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın istinaf mahkemesince, "...markaya tecavüz ve tasarıma tecavüz fiillerinin ayrı ayrı işlendiği dikkate alınmaksızın tek bir tazminata hükmedilmesinin usul ve yasaya uygun görülmediği" gerekçesiyle kaldırılarak, her iki fiilden dolayı ayrı ayrı maddi tazminat talebinin değerlendirilerek karar verilmesi için dosyanın mahkemelerine gönderildiği, maddi tazminat hesabı açısından bilirkişi raporu alındığı,

davacı şirket adına tescilli 2004/35035 sayılı "tottolet" markasının, 2011/104501 sayılı "tottolet + şekil" markasının, 2013/36187 "tottolet + şekil" markasının, 2010/16053 "tottolet" markasının ve yine davacı tarafa ait 2013/01490 1-2 sayılı "Makara" çoklu endüstriyel tasarım belgesinin tescilli olduğu, Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2016/65 D.

İş sayılı dosyasında yapılan delil tespitinde, ürün kutuları üzerinde davacı şirket ünvanının ve "TOTTOLET" ibarelerinin yazılı olduğu, davalı tarafça satıldığı tespit edilen makara ürünlerinin davacı adına tescilli çoklu tasarım belgesi ile korunan tasarımlar ile bilgilenmiş kullanıcı izlenim algısında benzer olduğu ve böylece davalının davacı adına tescilli marka ve tasarımlardan doğan haklarına tecavüzünün sabit olduğu,

bu eylemin aynı zamanda haksız rekabet teşkil ettiği, davacının maddi tazminat tercihine göre marka haklarına tecavüz nedeniyle 3.475,00 TL, endüstriyel tasarımdan doğan haklara tecavüz nedeniyle 3.475,00 TL olmak üzere toplam 6.950,00 TL maddi tazminata hükmedilebileceği, davalının eylemi davacının marka ve tasarımdan doğan manevi haklarını da ihlal ettiğinden tarafların tespit olunan ekonomik durumları, ihlâlin niteliği ve süresi, manevi tazminatın amacı dikkate alındığında 7.000,00 TL manevi tazminatın uygun olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derce Mahkemesinin ilk kararının istinaf mahkemesince, hem tasarım hem markadan kaynaklı ihlal sebebiyle ayrı ayrı tazminata hükmedilmesi gerekçesiyle kaldırılmış olmasına rağmen mahkemece maddi tazminat için hesaplanan miktar ikiye bölünerek karar verildiğini, tazminat hesabı konusunda alınan bilirkişi raporunun heyetinde sektörel bilirkişinin bulunması gerektiğini, haksız fiilerin farklılığını gözetilerek 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50 ve 51 inci maddelerine göre zararın miktarının talebe göre takdiri olarak değerlendirmesi gerektiğini, manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulünün doğru olmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin aracı konumda olduğunu, dava dışı ... Ltd.

Şti.den satın aldığı malların sahte olup olmadığını, malların kim tarafından üretildiğini, davacı ile aralarında sözleşme bulunup bulunmadığını bilmediğini, davalı şirket ile dava dışı şirket arasındaki ilişkinin ve mal alış satışlarının tespiti ve yine söz konusu malların davalı şirket tarafından üretilmediğinin tespiti için hem davacı hem de davalı şirket ile dava dışı şirketlerin defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılması talep edilmiş olmasına rağmen taleplerinin dikkate alınmadığını, dava konusu ürünlerin ayırt edici tasarımlar olup olmadığı,

tescilli tasarım ile ayırt edici nitelik taşıyıp taşımadığının incelenmediğini, ürünler üzerinde herhangi bir inceleme yapılmadan karar verildiğini, dava dışı ... Temizlik Ltd. Şti.'nin adresinde yapılan keşifte, davalı şirket tarafından dava dışı ... Temizlik Ltd.

Şti. adına 07.12.2015 tarihli irsaliyeli fatura düzenlendiği, faturada “1500 adet ürün satıldığı”nın belirtildiği yazılı olmasına rağmen hükme esas alınan bilirkişi raporunda 3390 adet ürün üzerinden hesaplama yapıldığını, bilirkişi raporunda davacının yıllar itibariyle tottolet rulo temizlik ürünleri satışında herhangi bir azalma meydana gelmediğinin belirtildiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, İlk Derece Mahkemesince verilen ilk karara yönelik olarak davalı vekilinin istinaf istemi reddedildiğinden, davalı vekilinin aynı taleplere dayalı istinaf isteminin reddi gerektiği, Dairenin kaldırma kararından sonra yapılan yargılamada mahkemece ek rapor aldırıldıktan sonra bilirkişi raporu doğrultusunda marka haklarına tecavüz nedeniyle 3.475,00 TL, endüstriyel tasarımdan doğan haklara tecavüz nedeniyle 3.475,00 TL tazminata karar verilmesinde usule aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, taraf vekillerinin istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf kaldırma kararı sonrası yerel mahkemece verilen karara karşı istinaf başvurularının incelenmeksizin esastan reddinin doğru olmadığını, müvekkilinin, dava konusu edilen malların üreticisi olmadığını, bu malları davacı şirketten ve dava dışı bir şirketten alarak yine dava dışı diğer bir şirkete sattığını, davalı şirket ile dava dışı şirketler arasındaki ilişkinin,

mal alış satışlarının tespiti ve yine söz konusu malların davalı şirket tarafından üretilmediğinin tespiti için hem davacı hem de davalı şirket ile dava dışı şirketlerin defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılması talep edilmiş olmasına rağmen taleplerinin dikkate alınmadığını, iki ayrı tazminata hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin malların kim tarafından üretildiğini, davacı ile dava dışı şirket arasındaki sözleşmenin varlığını bilmediğini, mallar sahte ise bu sahteliğin kim tarafından gerçekleştirildiğinin incelenmesi gerektiğini, bilirkişi raporuna göre davacının herhangi bir zararının olmadığını,

dava dışı şirkette görülen irsaliye faturada belirtilen sayıdan daha fazlasına göre hesaplama yapıldığını, manevi tazminatın kabulünün hatalı olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, marka ve tasarım haklarına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, men'i, ref'i ile maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükümünde Kararname'nin 52 nci maddesinin altıncı fıkrası.

3.556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 66 ncı maddesinin (b) bendi.

3. Değerlendirme 1.Davacı vekilinin temyiz isteminin miktardan reddi gerekmiştir.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3.Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, davalı şirketin dava dışı şirketten satın almış olduğu davaya konu 3390 adet üründen 1500 adetini sattığı, geriye kalan 1890 adet ürünün satışının davalı kayıtlarından tespit edilemediği tespitine yer verildikten sonra ikili bir ayrıma gidilerek 1500 adet satış ve 3390 adet satış durumuna göre seçenekli bir hesaplama yapılmış, Mahkemece 3390 adet satışa göre belirlen rakam esas alınarak karar verilmiş ise de, İlk Derece Mahkemesinin 08.09.2020 tarihli kararının hüküm kısmının 3 üncü maddesinde, "Ürünlere ve tanıtım evrakına el konulmasına,

el konulan ürün ve tanıtım evrakının masrafı davalıdan alınarak imhasına" karar verildiğinden, davalının satışa konu edemeyeceği imha edilmesi gereken 1890 adet ürün dahil edilerek toplam 3390 adet ürün üzerinden yapılan hesaba göre karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

A. Davacı Temyizi Yönünden

Davacı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

B. Davalı Temyizi Yönünden

1.Davalı vekilin bozma kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,