Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/110 K.2024/3861

Taraflar arasındaki istirdat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasındaki ham petrol alım-satım anlaşması uyarınca İstanbul Ticaret Odası Tahkim Heyetinin yetkilendirildiğini, bu nedenle açılacak davalarda dava şartı olarak arabulucuya başvurma zorunluluğu bulunmadığını, ancak dava konusu uyuşmazlığın esasının Anayasa'ya aykırılık itirazı içermesi nedeniyle konunun tahkim usulü ile çözülmesinin de mümkün olmadığını,

taraflar arasındaki sözleşmenin 8 inci maddesinde fiyat düzenlenirken 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanun'un 10 uncu maddesine atıf yapıldığını ve kanundaki değişikliklerin sözleşmeye aynen yansıtılacağının belirtilerek bunun kanundan kaynaklı bir zorunluluk olarak sözleşmeye eklendiğini, ancak kanunda değişiklik yapıldığını, fiyat hesaplanmasına yönelik sözleşmedeki menfaat dengesinin temelden sarsıldığını, özelleştirme yapıldığında şirketi satın alanların uygulanmakta olan yerli ham petrol sözleşmelerini o günün koşullarında kabul ettiklerini,

ancak son dönemde yapılan değişikliklerin özelleştirmede var olan şartları esaslı biçimde değiştirdiğini ve hukukun öngörülebilirlik ilkesini ciddi biçimde zedelediğini belirterek, kanun değişikliğinin Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle Anayasa Mahkemesine başvurularak ilgili maddelerin iptalinin istenilmesine ve kanun değişikliği nedeniyle fazladan ödemek zorunda kaldıkları şimdilik 10.000,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında imzalanan tedarik anlaşmasında, anlaşmadan kaynaklanan her türle hak ve talebi ve ihtilafın tahkim yolu ile çözüleceğinin belirtildiğini, anlaşmada tahkim şartı bulunmasına rağmen asliye ticaret mahkemesinde dava açılmasının hukuka aykırı olduğunu, Anayasa'ya aykırılık iddiasının mesnetsiz olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilince sunulan cevap dilekçesinde taraflar arasındaki 22.12.2003 tarihli sözleşmede tahkim şartının yer aldığı ilk itirazında bulunulduğu, anılan sözleşmenin 11 inci maddesinde;

"...Müzakere yolu ile çözülemeyen her türlü hak talebi veya ihtilaf bu anlaşmanın varlığı geçerliliği veya feshiyle ilgili her türlü sorun dahil olmak üzere bu anlaşma ile bağlantılı olan veya bu anlaşmadan kaynaklanan her türlü ihtilaf İstanbul Ticaret Odası Tahkim Kuruluna götürülecek ve bu Tahkim Kurulunun kararları çerçevesinde nihai olarak tahkim yolu ile çözümlenecek olup,

bu kurallarında bu madde 11.1'e atıfta bulunularak bu anlaşmanın bir parçası olduğu addedilmektedir..." şeklinde tahkim şartının bulunduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle davalı vekilinin tahkim ilk itirazının kabulü ile davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 413 üncü maddesi ile, 116 ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; istinaf incelemesi sonucunda yerel mahkeme kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda Anayasa'ya aykırılık iddialarının ciddi bulunarak dosyanın Anayasa Mahkemesine tevdi edilmesi gerektiğini belirterek davalıya dava konusu fatura karşılığında ödenmiş olan tutarın şimdilik 10.000,00 TL’sinin ödeme tarihinden itibaren Türkiye Cumhuriyeri Merkez Bankası avans oranı kullanılarak hesaplanacak faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında düzenlenen 22.12.2013 tarihli Yerli Ham Petrol Tedarik Anlaşmasının 11 inci maddesinde tahkim şartı bulunduğu, davanın tahkim ilk itirazı nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebepleriyle temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, istirdat istemine ilişkin açılan davada somut uyuşmazlığın taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince tahkim şartına tabi olup olmadığı noktasında toplanmıştır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Kanun'un 116 ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 ve 413 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,