Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/1247 K.2024/5454

Taraflar arasındaki asıl faydalı model ve tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, men ve ref'i, tazminat karşı faydalı model belgesinin ve tasarımın hükümsüzlüğü davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. ASIL DAVA VE CEVAP

Davacı-karşı davalı vekili dava dilekçesinde; davacının 2006 yılından beri faaliyette bulunduğu sektörde pek çok tescilli faydalı model ve tasarımları olduğunu, davacının 2015/02753 tescil numaralı "Elektrikli Kaldırım ve Yol Süpürme Makinası" tasarımını ve 2014/05013 tescil numaralı "Elektrikli Kaldırım ve Yol Süpürme Makinası" faydalı modelini tescil ettirdiğini, davalının "Böcükk Elekrikli" adını verdiği ürünün davacının tescilli tasarımları ile birebir aynı olduğunu, bu durumun Bakırköy 2. ... ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2015/75 D.İş sayılı dosyası ile tespit edildiğini,

davalının katıldığı fuarlarda taklit ürünün tanıtımını yaptığını, davacının tescilli tasarım ve faydalı modelinin ayırt edilemeyecek derecede benzer olan taklitlerinin davalı tarafından izinsiz olarak üretimi ve satışı yapıldığından tasarım haklarına tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, tecavüzün durdurulmasına, önlenmesine, yoksun kalınan kârın tespitine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 2.000,00 TL mahrum kalınan kâr tazminatı dahil olmak üzere tüm maddi tazminat ve zararlarının faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, karşı davaya ilişkin olarak sunmuş olduğu cevap dilekçesinde;

karşı davanın reddini istemiştir.

II. KARŞI DAVA VE CEVAP

Davalı-karşı davacı vekili karşı dava dilekçesinde; müvekkilinin "elektrikli kaldırım ve yol süpürme makinası" üretimini yapmadığını, Orient Industrial Co. Ltd.

Şti. tarafından üretilen makinaları sattığını, davacı/karşı davalının tasarım tescilini aldığı tarihten daha eski tarihli ithalat faturalarını dosyaya sunduklarını, "Böcükk Elektrik" markasının tescilli olduğunu, ürünleri Çin'den ithal edildiği haliyle değişiklik yapmadan piyasaya sürdüklerini, Orient firması ile 31.12.2012-31.12.2013 tarihleri aralığında bayilik sözleşmesi imzaladıklarını, davacının, ithal ettiği ürünleri haksız ve kötüniyetli olarak yeni buluş gibi tasarım veya faydalı model olarak tescil ettirmeye çalıştığını,

2015/02753 tescil numaralı endüstriyel tasarımının korunabilmesi için Dünya'nın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması gerektiğini, Çin firmasının daha önce üretmesi sebebiyle ithal edilen makinaların yenilik vasfını taşımadığını, 2014/05013 tescil numaralı faydalı model tescilinin yenilik şartını taşımadığını ayrıca da kendilerinin üretim yapmamaları sebebiyle herhangi bir hak ihlali veya tecavüzü gerektiren bir durum olmadığını ileri sürerek karşı davada davalı adına tescilli 2015/02753 tescil numaralı tasarım belgesi ve 2014/05013 tescil numaralı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiş,

cevap dilekçesinde; herhangi bir hak ihlali veya tecavüzü gerektiren bir durum olmadığını savunarak asıl davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan deliller ve aldırılan bilirkişi raporlarıyla davaya konu 2014/05013 tescil numaralı faydalı modelin hükümsüzlük koşullarının oluşmadığı, başvuru tarihi itibarıyla yenilik vasfına sahip olduğu, 2015/02753 numaralı endüstriyel tasarım belgesi incelendiğinde ise mevcut tasarımın başvuru tarihi itibarı ile yenilik ve ayırt edici nitelik vasfı taşımadığının tespit edildiği gerekçesiyle asıl davanın kısmen kabulüne, davalının davacıya ait 2014/05013 tescil numaralı faydalı modelinden doğan haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespitine, durdurulmasına,

önlenmesine, 1.456,66 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacıya ait 2015/02753 tescil numaralı endüstriyel tasarıma tecavüze yönelik açılan davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne, karşı davalıya ait 2015/02753 tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine, karşı davalıya ait 2014/05013 tescil numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğü davasının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı-karşı davalı vekili katılma yoluyla istinaf dilekçesinde; Bakırköy 2. ... ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’nin 2015/75 D. İş sayılı dosyası ile tespite konu süpürge makinelerinin, davalı-karşı davacı tarafça taklit edilerek internet sitesinde "yeni ürün" başlığı ile yayınlandığının, çeşitli fuarlarda taklit edilen ürünlerin tanıtımının yapıldığının tespit edildiğini, mahkemece davaya konu 2015/02753 numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne kanaat getirilmişse de, ürün tasarımında farklılıklar bulunduğunun bilirkişi raporunda açıklandığını, kök rapora itirazlarının ek raporda değerlendirilmediğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı-karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde.

Mahkemece davacı-karşı davalı adına tescilli 2014/05013 numaralı faydalı model yönünden yeterli ve detaylı inceleme yapılmaksızın hüküm kurulduğunu, faydalı model için mutlak yenilik koşulu arandığını, endüstriyel tasarımın yenilik niteliğini haiz olmadığı ispat edilmişken aynı ürüne ilişkin faydalı model için hükümsüzlük şartlarının oluşmadığı sonucuna varılmasının çelişkili olduğunu, eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiğini, davacı-karşı davalının davaya konu ürünü üretim faaliyetine iştirak etmeksizin ithal ettiğinin beyanları ile sabit olduğunu,

09.02.2016 tarihli dilekçesinde Çin'den ithal ederek kendi markasını yapıştırarak satışını gerçekleştirdiğini beyan ettiğini, ithal ettiği ürünü yeni bir buluş gerçekleştirmişcesine tescil talebinde bulunduğundan kötüniyetli olduğunu, davaya konu ürünlerin tescil tarihi öncesinde Çin menşeili Nantong ... Co. Ltd.

Şirketi tarafından üretildiği ve piyasaya arz olunduğunu, davacı-karşı davalının yürüttüğü faaliyetin salt ithalata dayalı bir satış faaliyeti olduğunu, ithalatçı firmalardan birinin korunması, diğerinin ise tazminata mahkum edilmesinin hukuken izahı mümkün olmayan çelişki doğurduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, tasarımın tescil tarihinden önce müvekkilinin ithalat ve satış yaptığını ancak üretime dair bir faaliyet üstlenmediğini, müvekkili aleyhine hükmedilen tazminatın açıkça hukuka aykırı olduğunu, davacının tasarım tescil korumasından faydalanamayacağını, belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak asıl davanın reddine,

karşı davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemece aldırılan bilirkişi raporunda, 09.04.2015 başvuru tarihli 2015/02753 başvuru numaralı "Elektrikli Kaldırım ve Yol Süpürme Makinası" tasarımının, D1-MN-P100A kodlu ürün kataloğunda yer alan ürünün http://www.mn-Qd.com/index.phb?r=dafault/column/content&col=saodiche&id=11adresinde 04.09.2015 tarihinden önce (09.05.2012 tarihli) görüntülerdeki makine ile genel biçim, form, algı, ... strüktüel yapı bakımından benzer olduğunun ve hükümsüzlük koşullarının oluştuğunun tespit edildiği,

raporun denetime elverişli olduğu gerekçesiyle davacı-karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı-karşı davacı vekilinin yenilik giderici delil olarak sunduğu D1-MN-P100A kodlu ürün kataloğunun ürünün teknik özelliklerine yer vermediği, bilirkişilerce http://www.mn-Qd.com/index.phb?r=dafault/column/content&col=saodiche&id=11 adresinde inceleme yapılmışsa da bu görüntülerde de teknik özelliklerin yer almadığı, karşı davacı tarafça sunulan "Böcükk Elektrikli Makinenin" kullanma kılavuzunun da tarih içermediği,

çeşitli fatura ve gümrük belgeleri ibraz edilmişse de bu belge içeriklerinde de teknik özelliklerin yer almadığı, davacı tarafça sunulan delillerin davacı-karşı davalı adına tescilli faydalı model belgesinin yenilik özelliğini ortadan kaldırmadığı,

dava tarihinde yürürlükte olan 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (554 sayılı KHK) 17 nci maddesinde, "Üçüncü kişiler tasarım hakkı sahibinin izni olmadan, koruma kapsamındaki tasarlanan veya tasarımın uygulandığı bir ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, sözleşme yapmak için icapta bulunamaz, ithal edemez, ticari amaçla kullanamaz ve bu amaçlarla elde bulunduramaz." hükmünün düzenlendiğini, davalı-karşı davacının ürünün üretimini yapmaması,

davacı-karşı davalı tarafın da tescilli ürününü yurt dışında ürettirip ithal etmesi sonuca etkili olmayıp, tespit raporu ve mahkemece aldırılan rapor ve ek raporlarla, davalı ürününün davacının faydalı model belgesine tecavüz ettiğinin tespit edildiği, hükmedilen tazminat miktarının hüküm tarihindeki kesinlik sınırının altında kaldığı gerekçesiyle davalı-karşı davacı istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı-karşı davalı vekili katılma yoluyla temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

Davalı-karşı davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl dava, davacıya ait tasarım ve faydalı model haklarına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, tecavüzün durdurulması, önlenmesi ve tazminat istemine, karşı dava ise karşı davalı adına tescilli endüstriyel tasarım ve faydalı modelin hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 55 inci maddesi, 141 inci maddesi, 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (551 sayılı KHK) 156 ncı maddesi, 554 sayılı KHK'nın 17 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup taraf vekillerince temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere ayrı ayrı yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,