Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/1251 K.2024/4701

Taraflar arasındaki eser sahipliğinden kaynaklanan mali ve manevi haklara tecavüzün tespiti, meni, refi ve maddi ve manevi tazminat davasının yapılan yargılaması sonucu İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin islam hat sanatı sanatçısı olduğunu, ... tarafından her yıl yayınlanan 2015 ve 2017 yıllarına ait Diyanet Takvimi'nde, Hüsn-i hattı Hattat ...'e, tezhibi müvekkili ...'a ait olan ve müvekkilinin özel koleksiyonunda bulunan sülüs tarzdaki .... (s.a.v) yazılı levhanın, müvekkilinin izni olmaksızın basılarak kullanılıp satışa sunulduğunu, eserin ilk olarak 2015 yılına ait takvimde yer aldığını, müvekkiline ait eserin, Klasik Türk Sanatları Vakfı'nda bir zamanlar görevli olan ve müvekkilinin sergilerine iştirak ettiği ....tarafından verildiğinin beyan edildiğini,

aynı eserin 2017 yılına ait Diyanet Takvimi'nde de izni alınmadan kullanıldığını tespit ettiğini, davalının müvekkilinden söz konusu eserin yayınlanması ile ilgili herhangi bir izin alınmadığını, söz konusu eserin izinsiz yayınlanması nedeniyle manevi zarara uğradığını ileri sürerek davalıya ait takvimde kamuya erişilir kılınması ve umuma iletilmesi suretiyle müvekkilinin haklarına yapılan tecavüzün ref'ine, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 70 inci maddesine göre davalının 5.000,00 TL tazminata dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte hükmedilmesine,

aynı kanunun 68 inci maddesine göre davalının bilirkişilerce tespit edilecek rayiç bedelin şimdilik 1.000,00 TL'sinin 3 katı olan 3.000,00 TL'si oranında tazminata dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte hükmedilmesini talep etmiş, 21.10.2019 tarihli ıslah dilekçesi ile 3.000,00 TL telif ücreti bedelini 6.000,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde.

Başkanlıklarınca her yıl Diyanet Takvimi yayımlandığını, bu takvimlerin aynalarında (arkalıklarında) başta Kâbe ve Mescidi Nebevi olmak üzere cami resmi, manzara, hüsnü hat vb. görsel eserlere yer verildiğini, eserlerine yer verilen hak sahiplerinden sözlü veya yazılı izinler alındığını ve eserlerin yayınlanmasını müteakip "Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmelik" hükümleri çerçevesinde ücret ödendiğini, dava konusu eserin, klasik sanatları desteklemek üzere Başkanlıklarınca 2014 yılında 3000 adet basılan ve sanatseverler başta olmak üzere, Kurum ve Kuruluşlara,

Üniversitelerin ilgili bölümlerine ücretsiz olarak gönderilen Klasik Sanatlar Yıllığı 2013 adlı kitap içinde yer alan onlarca çalışmadan biri olduğunu, başkanlıklarınca bu eseri bütün hakları ile birlikte İstanbul Klasik Sanatlar Merkezi Yönetim Kurulu Başkanı ...'den satın alındığını ve yapılan sözleşmede eserin içinde yer alan bütün eserlerin Başkanlıklarınca üretilen diğer yayınlarda kullanılabileceği konusunda sözlü ve yazılı izin alındığını, Klasik Sanatlar Yıllığı içinde yer alan bütün yazı ve görsellerin izin belgeleri taraflarınca sunulduğunu, bunun üzerine eserin basımının Başkanlıkları gerçekleştirildiğini,

dava konusu eserin ...'a ait olup olmadığının Başkanlıklarında bilgisi dışında olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; somut olayda davacıya ait eserin davalı tarafından kullanıldığının taraflar arasında tartışmasız olduğu, davalının davaya cevabında söz konusu eserin, eser sahibinin izni ile yayınlandığını beyan ve iddia ettiği ve 22.03.2014 tarihli temlikname örneği sunduğu, ancak bu temliknamede eser sahibi olarak davacının ismi ve imzası olmadığı gibi temlik eden sıfatıyla ismi ve imzası bulunan dava dışı ...'nin davacı tarafından usulüne uygun bir şekilde yetkilendirildiğine yahut eserin mali haklarını devraldığına ilişkin bir delil ve belgede sunulmadığı,

bu durumda davalı kullanımının eser sahibinin izin ve rızası dışında olduğunun kabulü gerektiği, davalının kullanımının hukuka aykırı olduğu ve tecavüzün koşullarının oluştuğu, Mahkemece 12.09.2019 tarihinde alınan ve hükme dayanak yapılan bilirkişi raporunda belirlenen 2.000,00 TL telif ücretinin 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi uyarınca 3 katı olan 6.000,00 TL maddi tazminat ile davalının kusurunun derecesi, davacının uğradığı zarar birlikte değerlendirilerek 4.000,00 TL manevi tazminata hükmetmek gerektiği gerekçesiyle;

davanın kısmen kabulüne, davalının, davacının eseri üzerinde tecavüzü olduğu anlaşıldığından bu tecavüzün tespitine, ref'ine, 2.000,00 TL maddi tazminatın 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesinin birinci fıkrası gereği üç misli artırılarak 6.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile, 4.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Başkanlıklarınca bu eseri bütün hakları ile birlikte İstanbul Klasik Sanatlar Merkezi Yönetim Kurulu Başkanı ...'den satın alındığını ve yapılan sözleşmede eserin içinde yer alan bütün eserlerin Başkanlıklarınca üretilen diğer yayınlarda kullanılabileceği konusunda sözlü ve yazılı izin alındığını, Klasik Sanatlar Yıllığı içinde yer alan bütün yazı ve görsellerin izin belgeleri taraflarınca sunulduğunu, bunun üzerine eserin basımı Başkanlıklarınca gerçekleştirildiğini, dava konusu eserin ...'a ait olup olmadığı hususunun Başkanlıklarının bilgisi dışında olduğunu,

kaldı ki 22.03.2014 tarihli ...'ye ait söz konusu eserin yayın ve telif haklarının Başkanlığa devir ve temlik edildiğine dair 'Temliknamenin' daha önce Mahkemeye sunulduğunu, telif ücretlerinin Yönetmelik hükümlerine göre ödendiğini,

gerekçeli kararın hüküm kısmının 7 numaralı bendinde müvekkili idare lehine 1.000,00 TL vekalet ücretine hükmedildiğini ancak karar yazılırken davacıdan alınarak davalıya ödenmesine karar verilmesi gerekirken sehven davalıdan alınarak davacıya verilmesine şeklinde yazılmış olduğunu bu yanlışlığın düzeltilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı vekilinin dosyaya ...'den alınan 22.03.2014 tarihli temlikname ibraz ettiği anlaşılıyorsa da; dosyaya ... tarafından sunulan takvimlerdeki levhanın altında "Hat:...", "Tezhip:..." yazılı olduğu, davacının eser sahibi olduğunun bastırılan takvimler üzerindeki açıklamada yer aldığı, ...'nin eser sahibi olmadığı gibi mali hakları eser sahibinden devraldığına dair belgenin sunulmadığı,

kaldı ki 5846 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesinde "Mali bir hakkı başkasına devreden veya kullanma ruhsatını devre salahiyetli olmayan kimseden iktisap eden, hüsnüniyet sahibi olsa bile himaye görmez" hükmü gereğince iyiniyet savunması dinlenemeyeceğinden, davalı vekilinin temliknameye yönelik istinaf sebebi yerinde görülmediği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sahipliğinden kaynaklanan mali ve manevi haklara tecavüzün tespiti, meni, refi ve maddi ve manevi tazminatın tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalıdan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,