Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/1524 K.2024/4582

Taraflar arasındaki Yeniden İnceleme ve Denetleme Kurulu (YİDK) kararının iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine, davalı vekilinin başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin 09, 35, 38, 41 ve 42. sınıflarda 2019/19206 sayılı "dijital operator" ibaresinin marka tescili için yaptığı başvurunun YİDK kararı ile 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 5 inci maddesinin (b) ve (c) bentleri uyarınca nihai olarak reddedildiğini, oysa dava konusu başvurunun ayırt edici niteliğe haiz olduğunu, bu ibarenin tamlama olarak fantezi bir karakteri bulunduğunu, tescili talep edilen sınıflarda genel olarak kullanılan bir ibare olmadığını, başvuru kapsamında yer alan mal ve hizmetler yönünden doğrudan ilişki kurulmasının mümkün olmadığını,

kullanım yolu ile ibareye ayırt edicilik kazandırdıklarını, davacı yanca 04.02.2019 tarihi itibariyle kullanılmaya başlayan "dijital operator" ibaresinin cep telefonlarına App Store ve Google Play’den ücretsiz olarak indirilebilen bir uygulamanın adı olduğunu, bu mobil uygulama ile Turkcell hat sahiplerinin internet ve telefon hatlarıyla ilgili kalan kullanımları ile fatura detaylarını görebildiğini, fatura ödemesi yapabildiğini, cihaz, uygulama ve paket tekliflerini inceleyip satın alabildiğini, aynı zamanda bu uygulamayı diğer mobil operatorlerinin de kullanabildiğini,

Google arama motoruna "dijital operator" yazıldığında söz konusu markanın davacı ile bağdaştırıldığının anlaşıldığını, bu uygulamanın davacı ile özdeşleşmesi ve davacı operator sayısı düşünüldüğünde bilinir bir marka olduğunu, Google Play ve App Store sayfalarından alınan görüntülerde de ilk sırada davacı markasının göründüğünü, davacının "dijital operator" markası için Mart 2019 itibariyle TV’de ve internette yapılan reklamlar için 1.085.976,000 TL harcandığını, reklam yayınları için yapılan toplam harcamaların ise 5.547.672,00 TL olduğunu,

tüm bu hususlar çerçevesinde eğer ibarenin ayırt edici olduğu kabul edilmeyecekse bu ibarenin kullanım yolu ile ayırt edici nitelik kazandığı hususunun dikkate alınması gerektiğini ileri sürerek, YİDK'in 30.12.2019 tarih ve 2019-M-11272 sayılı kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dijital operator ibaresinin ilgili tüketici/hizmet alıcıları tarafından doğrudan doğruya “otomasyon sistemlerinde kullanılan ve çevirici (inverter) görevi gören bir elektronik birim” biçiminde algılanacağını, bu nedenle söz konusu ibarenin ilgili tüketiciler tarafından belirli bir ticari kaynağa ait bir işaret olarak algılanmayacağını, markanın asli işlevi olan belirli bir işletmeye ait mal ve hizmetleri diğer işletmelere ait benzer mal ve hizmetlerden ayırt etmeyi sağlama işlevini yerine getirmeyeceği ve tanımlayıcı nitelikte bir ibare olduğu kanaatine varıldığından başvurunun reddi kararının isabetli olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu ibarenin ayırt edici olup olmadığı değerlendirmesinde, "dijital operator" ibaresinin tamlama şeklinde olmasından yola çıkılarak markayı oluşturan kelimelerin anlamsal değerlendirmesi ve ortalama tüketici nezdindeki algısının dikkate alındığı, "dijital" ibaresinin Türk Dil Kurumu Güncel Sözlüğe göre Fransızca kökenli olup "1.Sayısal, 2.Verileri bir ekran üzerinde elektronik olarak gösteren" anlamlarına geldiği, dava konusu başvuruda da sıfat şeklinde kullanıldığı ve bir sıfat tamlaması oluşturulduğu,

diğer yandan "operator" ibaresinin ise aynı sözlükte "1.Cerrah, 2.İşletilmesi belli bir yetkinlik gerektiren teknik araç, alet ve makineleri kullanabilen kimse, 3.İşletmen, 4.Basılacak metinleri dizgi makinesinde dizen kimse" anlamlarına geldiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, YİDK'in 2019-M-11272 sayılı kararının 09. sınıf “Bilim, denizcilik, topoğrafya, meteoroloji, sanayide ve laboratuvarda kullanım amaçlı olanlar dahil ölçme aletleri, cihazları: tıbbi amaçlı olmayan termometreler, barometreler, ampermetreler, voltmetreler, nem ölçerler, test cihazları, teleskoplar, periskoplar, pusulalar; taşıt göstergeleri;

laboratuvarlarda kullanılan malzemeler: mikroskoplar, büyüteçler, dürbünler, deney malzeme ve cihazları. Manyetik, optik kayıt taşıyıcılar ve bunlara kaydedilmiş bilgisayar programları ve yazılımları; bilgisayar ağları vasıtasıyla indirilebilen ve manyetik ve optik ortamlara kayıt edilebilen elektronik yayınlar; manyetik/optik okuyuculu kartlar, manyetik, optik ve elektronik ortamlara kaydedilmiş çekilmiş sinema filmleri, diziler ve video müzik klipleri.

Bilet otomatları, nakit para çekme makineleri. Koruyucu giysiler, koruma ve can kurtarma amaçlı donanımlar. Gözlükler, güneş gözlükleri, lensler ve bunların kutuları, kılıfları, parçaları ve aksesuarları.

Elektrik enerjisini iletim, dönüştürme, depolama kontrol cihazları ve araçları: fişler, buatlar, anahtarlar, şalterler, sigortalar, balastlar, starterler, elektrik panoları, rezistanslar, soketler, transformatörler, adaptörler, şarj cihazları, elektrik, elektronikte kullanılan kablolar, piller, aküler, elektrik enerjisi üretimi için güneş panelleri. Ana fonksiyonu uyarı ve alarm olan cihazlar (taşıt alarmları hariç), elektrikli ziller.

Trafikte kullanım amaçlı sinyalizasyon, işaretle bildirme cihazları ve araçları. Yangın söndürme amaçlı taşıtlar dahil yangın söndürme aletleri ve cihazları (yangın söndürme hortumları ve yangın söndürme vanaları dahil). Radarlar, denizaltı radarları (sonarlar), gece görüşü sağlayıcı veya arttırıcı aletler ve cihazlar. Dekoratif mıknatıslar.

Metronomlar.” 35. sınıf “Reklamcılık, pazarlama ve halkla ilişkiler ile ilgili hizmetler, ticari ve reklam amaçlı sergi ve fuarların organizasyonu hizmetleri, reklam amaçlı tasarım hizmetleri; alıcı ve satıcılar için online pazaryeri (internet sitesi) sağlama hizmetleri.

İş yönetimi, idaresi ve bu konular ile ilgili danışmanlık, muhasebe ve mali müşavirlik hizmetleri, personel işe yerleştirme, işe alma, personel seçimi, personel temini hizmetleri, ithalat-ihracat acente hizmetleri, geçici personel görevlendirme (başkası adına fatura yatırma, vergi yatırma, trafik işlemleri gibi iş takibi) hizmetleri. Açık artırmaların düzenlenmesi ve gerçekleştirilmesi hizmetleri.

Müşterilerin malları elverişli bir şekilde görmesi ve satın alması için Bilim, denizcilik, topoğrafya, meteoroloji, sanayide ve laboratuvarda kullanım amaçlı olanlar dahil ölçme aletleri, cihazları: tıbbi amaçlı olmayan termometreler, barometreler, ampermetreler, voltmetreler, nem ölçerler, test cihazları, teleskoplar, periskoplar, pusulalar; taşıt göstergeleri; laboratuvarlarda kullanılan malzemeler: mikroskoplar, büyüteçler, dürbünler, deney malzeme ve cihazları.

Manyetik, optik kayıt taşıyıcılar ve bunlara kaydedilmiş bilgisayar programları ve yazılımları; bilgisayar ağları vasıtasıyla indirilebilen ve manyetik ve optik ortamlara kayıt edilebilen elektronik yayınlar; manyetik/optik okuyuculu kartlar, manyetik, optik ve elektronik ortamlara kaydedilmiş çekilmiş sinema filmleri, diziler ve video müzik klipleri. Bilet otomatları, nakit para çekme makineleri. Koruyucu giysiler, koruma ve can kurtarma amaçlı donanımlar.

Gözlükler, güneş gözlükleri, lensler ve bunların kutuları, kılıfları, parçaları ve aksesuarları. Elektrik enerjisini iletim, dönüştürme, depolama kontrol cihazları ve araçları: fişler, buatlar, anahtarlar, şalterler, sigortalar, balastlar, starterler, elektrik panoları, rezistanslar, soketler, transformatörler, adaptörler, şarj cihazları, elektrik, elektronikte kullanılan kablolar, piller, aküler, elektrik enerjisi üretimi için güneş panelleri.

Ana fonksiyonu uyarı ve alarm olan cihazlar (taşıt alarmları hariç), elektrikli ziller. Trafikte kullanım amaçlı sinyalizasyon, işaretle bildirme cihazları ve araçları. Yangın söndürme amaçlı taşıtlar dahil yangın söndürme aletleri ve cihazları (yangın söndürme hortumları ve yangın söndürme vanaları dahil). Radarlar, denizaltı radarları (sonarlar), gece görüşü sağlayıcı veya arttırıcı aletler ve cihazlar. Dekoratif mıknatıslar.

Metronomlar. malların bir araya getirilmesi hizmetleri (belirtilen hizmetler perakende, toptan satış mağazaları, elektronik ortamlar, katalog ve benzeri diğer yöntemler ile sağlanabilir).” 41. sınıf “Eğitim ve öğretim hizmetleri. Sempozyum, konferans, kongre ve seminer düzenleme, idare hizmetleri. Spor, kültür ve eğlence hizmetleri (sinema, spor karşılaşmaları, tiyatro, müze, konser gibi kültür ve eğlence etkinlikleri için bilet rezervasyonu ve bilet sağlama hizmetleri dahil).

Dergi, kitap, gazete vb. gibi yayınların basıma hazır hale getirilmesi, okuyucuya ulaştırılmasına ilişkin hizmetler (global iletişim ağları vasıtasıyla anılan hizmetlerin sağlanması da dahil). Film, televizyon ve radyo programları yapım hizmetleri. Haber muhabirliği hizmetleri, foto-muhabirliği hizmetleri. Fotoğrafçılık hizmetleri.

Tercüme hizmetleri.” 42. sınıf “Bilimsel ve sınai inceleme, araştırma hizmetleri; mühendislik hizmetleri, mühendislik ve mimari tasarım hizmetleri, kalite ve standart belgelendirme amaçlı mal/hizmetlerin test edilmesi.

Bilgisayar hizmetleri: bilgisayar programlama, bilgisayarı virüse karşı koruma, bilgisayar sistem tasarımı, başkaları adına web sitelerinin tasarlanması, bakımı ve güncelleştirilmesi, yazılım tasarımı, kiralanması ve güncelleştirilmesi, internet arama motoru sağlama, hosting, bilgisayar donanımları alanında danışmanlık, bilgisayar donanımlarının kiralanması hizmetleri.

Bu sınıfa dahil olup mühendislik, mimarlık, bilgisayar hizmetleri kapsamına girmeyen her türlü tasarım hizmetleri; grafik sanat tasarım hizmetleri (reklam amaçlı tasarım ve peyzaj tasarımı hariç). Sanat eserleri orijinallik onay hizmetleri.” mal ve hizmetleri yönünden kısmen iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin marka başvurusunun 6769 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında ayırt edici niteliğe haiz olduğunu, örneğin.

09. sınıftaki “Televizyon, mikrofon, cep telefonu, bilgisayar yazıcısı, kulaklık, fotokopi makinası, anten, makine ve cihazların elektroniğinde kullanılan elemanlar, sayaçlar… vs.” 35. sınıftaki “Büro hizmetleri, büro makinelerinin kiralanması hizmetleri, gazete aboneliği düzenleme hizmetleri, mağazacılık hizmetleri… vs.” 38. sınıftaki “Radyo ve televizyon yayın hizmetleri, haber ajansı hizmetleri… vs.” mal ve hizmetleri çıkarılmışsa da “dijital operator” ibaresinin söz konusu bu mal ve hizmetler için piyasada genel olarak kullanılan bir ibare olmadığını,

müvekkilinin başvurusunun 6769 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi anlamında tanımlayıcı veya vasıf bildirici olarak da kabul edilemeyeceğini, örneğin, eldeki karar doğrultusunda “dijital operator” ibaresinin 09. sınıfta “Ses ve görüntünün kaydı, nakli veya yeniden meydana getirilmesi (reprodüksiyonu) için cihazlar, Antenler, Makine ve cihazların elektroniğinde kullanılan elemanlar, sayaçlar ve zaman ayarlayıcıları…” malları, 35. sınıfta “büro makinelerinin kiralanması hizmetleri, bilgisayar veri tabanlarındaki bilginin sistematik hale getirilmesi,

telefon cevaplama hizmetleri…” ile 38. sınıfta “Radyo ve televizyon yayın hizmetleri.

Haberleşme hizmetleri…” yönünden tanımlayıcı/tasvir edici olduğuna hükmedilmişse de müvekkilinin markasını gören tüketici kitlesinin aklına doğrudan, hiçbir zihni çabaya gerek olmaksızın “televizyon, kamera, bilgisayar, telefon santrali, elektronik açma kapama mekanizmaları veya sekreterlik hizmetleri ile haberleşme hizmetleri…vs.” nin gelmesi ya da geldiğinin kabul edilebilmesinin akla ve mantığa uygun olmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkilinin markasının kullanım sonucu ayırt edicilik kazandığını ileri sürerek, kararın kaldırılarak davanın tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu marka başvurunun esas unsurunu oluşturan "dijital operator" ibaresinin ilgili tüketiciler/hizmet alıcılar tarafından doğrudan doğruya, "otomasyon sistemlerinde kullanılan ve çevirici (inverter) görevi gören bir elektronik birim" biçiminde algılanacağından başvurunun reddine dair nihai YİDK kararının yasaya uygun olduğunu ileri sürerek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı vekilinin istinaf itirazlarının reddine karar verildikten sonra dava konusu başvurunun, "dijital" ve "operator" ibarelerinin düz yazı ile yazılmasından ibaret olup başkaca bir ek kelime ya da şekil içermediği,

her ne kadar İlk Derece Mahkemesince dava konusu ibarenin yukarıda ayrıntılı olarak sayılan, tescil ettirilmek istendiği 09, 35, 41 ve 42. sınıfta yer alan bir kısım mal ve hizmetler yönünden ayırt edici olduğunun kabulüyle yazılı şekilde karar verilmişse de yukarıda anlamı açıklanan dijital operator ibaresinin günlük ve çalışma hayatı içerisinde oldukça yoğun olarak kullanılan pek çok alete ilişkin bir teknolojiyi tanımladığı,

bir teşebbüsün mallarını ve hizmetlerini diğer bir teşebbüsün mal ve hizmetlerinden ayırt edemeyeceği, dolayısıyla marka algısı oluşturmayacağı, tür ve karakteristik özelliği tanımlama yanında bu mal ve hizmetlerin asgari seviyede kaynağına işaret edebilecek ayırt edici bir işaret olmadığı, dava konusu ibarenin tescili istenen tüm mal ve hizmetler yönünden somut ayırt ediciliğinin bulunmadığı kanaatine varıldığı, ayrıca mahkemece alınan bilirkişi raporunda da açıklandığı üzere dava konusu ibarenin 6769 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin ikinci fıkrası anlamında kullanım sonucu ayırt edici hale geldiğinin de ispatlanamadığı,

bu itibarla mahkemece; dava konusu "dijital operator" ibaresinin başvuru kapsamında bulunan tüm mal ve hizmetler yönünden Kanun'un 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince somut ayırt ediciliği bulunmadığından marka olarak tescil edilemeyeceği, buna göre dava konusu YİDK kararının yerinde olduğu gerekçesi ile davanın tümden reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kısmen kabulüne karar verilmesinin yerinde olmadığı gerekçesi ile davalı vekilinin istinaf başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulması sureti ile davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkili firmaya ait ibarenin tamlama olarak fantezi bir karakterinin bulunduğunun açık olduğunu, söz konusu işaretin tescil edilmek istenilen mal ve hizmetlerde piyasada genel olarak kullanılan bir ifade olmamakla birlikte bahsi geçen mal ve hizmetlerin özelliklerini de içermediğini, nitekim markada dijital ifadesinin yer alması,

doğasında elektrik, elektronik ve benzeri bilgi ve teknolojilerin bulunduğu mal ve hizmetlerde söz konusu ibarenin hiçbir şekilde tescil edilemeyeceği anlamına gelmeyeceği, tanımlayıcı veya vasıf bildirici nitelikte olmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkile ait dijital operatör ibaresinin 6769 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında kullanım sonucu ayırt edicilik kazandığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, YİDK kararının iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,