Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/1538 K.2024/1145

... ... 2.Bkt Roro Beynelmilel Kombine Taşımacılık Roro İşletmeleri A.Ş. vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Trakya gemisinin 30.01.2009 tarihinden itibaren 12 ay süre ile sigorta teminatı altına alındığını, gemi ilgililerinin ödemelerini tam ve zamanında yapmadığını, talep üzerine gemi değeri ile ödenmesi gereken miktarın revize edilip düşürüldüğünü, ihtarlara rağmen yine sigorta belgesinden kaynaklanan ödemelerin gerçekleştirilmediğini ileri sürerek şimdilik 239.788,47 USD’nin ve ferilerinin Devlet bankalarının dövize uyguladıkları en yüksek banka reeskont faizi uygulanmak suretiyle fiili ödeme tarihindeki T.C. ... efektif satış ... üzerinden davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Trakya Maritime Inc Marshall Islands ve Bkt Roro Beynelmilel Kombine Taşımacılık Roro İşletmeleri A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacı Sipex Insurance& Reinsurance Brokers SA’nın (Sipex) sadece brokerlik yaptığını, prim tahsilatı isteyemeyeceğini, sadece malik Trakya Maritime Inc Marshall Islands (Trakya Maritime) ve işleten Bkt Roro Beynelmilel Kombine Taşımacılık Roro İşletmeleri A.Ş. (BKT) arasında teselsülden söz edilebileceğini, Nikomedya Denizcilik ve Gemi San.

Ltd. Şti. (Nikomedya) ve Kuzey Marine Sigorta Aracılık Hiz. Ltd.

Şti.’nin (Kuzey Marine) davacıya karşı bir yükümünün bulunmadığını, 01.06.2009 tarihinden önce sigorta ilişkisinin sigortacı tarafından fesihle sonlandırılıp prim tahsilinin istendiği dönemde ortadan kalktığını, Sipex’in donatanı da temsil ettiğini, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun (5684 sayılı Kanun) 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca brokerin ancak sigorta yaptırmak isteyen kişileri temsil edebileceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 13.11.2019 tarih, 2019/311 E. ve 2019/613 K. sayılı kararı ile davalı Trakya Maritime Inc Marshall Islands'a açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, diğer davalı yönünden açılan davanın kısmen kabulü ile 225.519,98 USD alacağın dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un (3095 sayılı Kanun) 4/a maddesi uyarınca kamu bankalarının USD üzerinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesaplarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte fiili ödeme günündeki T.C. ... efektif satış ... üzerinden TL karşılığının davalı BKT Roro Beynelmilel Kombine Taşımacılık Roro İşletmeleri A.Ş.'den alınarak davacı tarafa verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş, karar davalılar vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 16.09.2021 tarih, 2019/5373 E. ve 2021/5533 K. sayılı kararıyla dosya içinde bulunan 010/2009 no'lu Kuvertür belgesi/ Teminat belgesini, Sipex ve BKT’nin imzaladığı, ancak her ne kadar gerekçede davacı Sipex’in dava açma yetkisinin bulunduğu kabul edilerek alacağa hükmedildiği ifade edilmiş ise de, Mahkemenin gerekçesine dayanak kıldığı prim ödeme klozunda davacıya verilmiş bir dava açma yetkisi bulunmadığı gibi Sigorta ve Reasürans Brokerleri Yönetmeliği’nin 12 nci maddesi de brokerların dava açabileceğine ilişkin bir hüküm niteliğinde olmadığı,

ancak Mahkemece Sipex'in sözleşmenin yapılmasında acente sıfatıyla hareket ... etmediğinin de incelenmediği, davacı Sipex’in ayrıca yargılama aşamasında temlik belgesine de dayanmış ve işbu belge Mahkemece davacı Sipex’in dava açma yetkisine dayanak kılınmış ise de, temlik belgesi Lloyd Italico Divisione Di Alliance Toro S.P.A.’dan (Lloyd SPA) sadır olup diğer sigortacılar Sagoz ve Hemsghere şirketlerinden sadır bir temlik belgesi dava dosyası içinde bulunmadığı, Mahkemece Lloyd Italico dışında diğer sigortacılardan sadır bir temlik belgesinin bulunmadığının da gözden kaçırıldığı,

bu durumda, işbu davayı iki davacının açtığı, Sipex’in temlik belgesine dayalı olarak kendi adına dava açtığı, ancak temlik belgesinin sadece Lloyd SPA’dan alınmış olduğu ve iki sigortacının daha bulunduğu, Sipex’in ayrıca Lloyd SPA’ya izafeten de dava açtığı ancak Lloyd SPA’nın alacağını Sipex’e temlik ettiği hususları gözden kaçırılarak tahsiline hükmedilen tutarın hangi davacı olduğu belirtilmeden davacıya ödenmesine karar verilmesinin doğru olmadığı,

öte yandan davalı tarafın sözleşmenin feshedildiği savunmasına dayanmış olup Mahkemece bu hususta dosyaya sunulan mail yazışmalarının da değerlendirilmesi gerektiği, gerekçeli karar yerinde feshe ilişkin işbu mail yazışmaları da değerlendirilmeden yazılı şekilde hüküm tesis edilmiş olmasının da isabetsiz olduğu gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ile BKT arasında 30.01.2009 tarihli ... rizikosu sigortası başlığı altında teminat belgesi düzenlendiği, teminat belgesinde geminin 30.01.2009 tarihinden itibaren 12 ay süre ile sigortalandırıldığı, güvence kısmında belirtilen sigortacılar tarafından %100 kapsamda olarak Lloyd SPA (lider) %23,50, Sogaz %50, Hemphere %26,50 ve ödeme koşullarını da belirtir şekilde usulüne uygun düzenlenmiş teminat belgesi ile sigorta işlemlerinin gerçekleştiği, imzası bulunan davacı Sipex’in bozma ilamına göre acente sıfatı mı broker sıfatı mı olduğu konusunda uyuşmazlık bulunduğu,

ancak gerek teminat belgesinde, gerekse diğer belgelerde unvan kısmının brokers olarak düzenlendiği, brokers sıfatıyla hareket ettiği, gerek davacı beyanlarından gerekse dosyaya sunulu olan bilirkişi raporundan anlaşıldığı, broker olarak kabul edilmesi halinde davacı şirketin Lloyd SPA adına dava açma yetkisi bulunmadığı, Sipex ile Lloyd SPA arasında 10.08.2009 tarihli temlik sözleşmesinin imzalanıp yürürlüğe girdiği, sözleşme içerisinde diğer tüm haklar saklı tutularak 010/2009 numaralı ve 30.01.2009 tarihli Covernote kapsamında Trakya Maritime, BKT, Nicomedia, Kuzey Marine’den alacakları bulunduğu,

Lloyd SPA’nın bu sigorta belgesinden kaynaklanan yukarıda isimleri yazılı şirketlerden tahsil edilecek olan alacaklarla ilgili olarak tüm feri haklarla birlikte talep ve dava haklarını da içermek üzere tüm hakları Sipex’e temlik ettiğini kabul, beyan, taahhüt ettiği, bu haliyle taraflar arasında yazılı bir temlik sözleşmesi yapıldığı, temlik sözleşmesi esas alınarak davacı Sipex'in iş bu temlik sözleşmesine istinaden Lloyd SPA'nın temlik ettiği alacaklara ilişkin olarak dava açma hakkı bulunduğu, bu nedenle davacı Sipex'in aktif husumet ehliyetinin olduğu,

her ne kadar davacı lider sıfatıyla Lloyd SPA dışındaki diğer teminat belgesinde isimleri bulunan ve payları gösterilen Sogaz ve Hemphere için de ödenmeyen prim alacaklarını talep etmiş ise de taraflar arasında yapılan temlik sözleşmesinde sadece Lloyd SPA’nın temlik eden sıfatının bulunduğu, lider sıfatıyla hareket ettiğini belgede herhangi bir ibare yer almadığı,

bu nedenle sadece kendi talep edebileceği prim alacaklarını davacı Sipex'e temlik ettiği, bilirkişi raporunda tespit edilen prim alacağı üzerinden Lloyd SPA hissesi oranında prim alacağı tespit edilmek suretiyle %23,50 üzerinden hesap edildiği gerekçesiyle davalı Trakya Maritime’ye açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı BKT yönünden davanın kısmen kabulüne,

9.123,80 USD alacağın dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca kamu bankalarının USD üzerinden açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesaplarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte fiili ödeme günündeki TC ... efektif satış ... üzerinden TL karşılığının davalı BKT'den alınarak davacı Sipex’e ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı Trakya Maritime Inc Marshall Islands'a izafeten, kendi adına asaleten Bkt Roro Beynelmilel Kombine Taşımacılık Roro İşletmeleri A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle.

2019/311 E. sayılı dosyasından görülen yargılamada verilen kısmen kabul kararında davalı Trakya Maritime hakkında husumetten ret ve maktu vekâlet ücretine hükmedildiği halde aynı nitelikte yeniden karar verilip nispi vekâlet ücretine hükmedildiğini, davanın kısmen kabul edildiği belirtilmesine karşın kabule esas oranın neye göre hesap edildiğinin gerekçeye dercedilmediğini, hükmedilen vekâlet ücretlerinin tutarlı olmadığını, davalının borçluluk durumunu beyan ettiğini, prim ödeme borcunu da ikrar ederek ... bir ödeme planı sunduğunu, bu ödeme niyetine mahsuben ödemeler yaptığını,

müvekkiline prim ödeyerek borcundan kurtulma hakkını haiz olan davalının bu hakkı hiç var olmamış gibi müvekkilin prim talep etme hakkını haiz olmadığını ileri sürmesinin dayanağının bulunmadığını, kuvertür sözleşmesi uyarınca müvekkilinin prim toplama hak ve yetkisi ve davalının borçtan kurtulmasını sağlayacak hukuki kapasite ile donatıldığını, davacının sigorta şirketlerinin tümünü temsil yetkisi ile donandığının kuvertür belgesinden açıkça anlaşılabildiğini, prim alacağının % 100'ünü tahsil yetkisi ile donandığını, dava konusu sözleşmede tarafları değişik açılardan temsil yetkisi ile donatıldığını,

vekil gibi adeta bir tahsilat acentesi gibi davranma yetkisine kavuştuğunu, alınan son raporun öncesinde dosyaya sunulan bilirkişi raporları ve mütalaalar ile çeliştiğini, davalının müvekkilin sözleşmeyi feshettiği kabulü ile hareket etmediğini, bilakis yapılandırma ve prim miktarında azaltma istediğini, açıkça davalının kaşe ve imzasını havi ... ödeme planı sunması ve ödeme yapması karşısında poliçenin devamı iradesinin ortaya konduğunun kabul edilmediğini, müvekkilinin kuvertür notu uyarınca tüm sigortacılar adına prim tahsil etme yetkisi ile donatıldığını,

prim borçlusunun ödemede temerrüde düşmesi halinde bunun için dava ve takip başlatma yetkisini de haiz olduğunun kabulü gerektiğini, davacının hem kuvertür belgesi uyarınca prim toplama yetkisi ile, hem de jeran sigortacıdan sadır temlik sözleşmesi uyarınca ve fakat sadece jeran sigortacının alacakları ile sınırlı olmamak üzere prim tahsil yetkisine sahip olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı Trakya Maritime Inc Marshall Islands'a izafeten, kendi adına asaleten Bkt Roro Beynelmilel Kombine Taşımacılık Roro İşletmeleri A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle.

Mahkemece, taraflar arasındaki mail yazışmaları neticesinde sözleşmenin 22.06.2009 tarihinde feshedilmiş sayılacağı kabul edildiği halde sonradan yapılan ödeme planını değil, orjinal sigorta sözleşmesine göre fesih tarihine göre ödenmesi gereken primi (38.824,72 USD) esas alındığını, orjinal sigorta sözleşmesi primini esas alınıp orijinal prim tutarından Lloyd SPA payına düşen kısmından müvekkilin sorumluluğuna hükmedilmesinin davacının talebi ve dosyada ki delillerle bağdaşmadığını, davacının 20.07.2009 tarihinde yeniden yapılandırma belgesi gönderdiğini,

devamında 18.08.2009 tarihinde ise bu defa geriye dönük olarak 22.06.2009 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere sigorta sözleşmesinin feshedildiğini teyit ettiğini, 20.07.2009 tarihinde yapılandırılan tutar üzerinden dava açtığını, kararın davacının talebini aştığını, taleple bağlılık ilkesine ve fesih tarihine göre davacının müvekkiline borçlu olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, sigorta prim alacağının tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6762 sayılı Kanun) 20, 119, 1285, 1295 ... maddeleri.

2.818 sayılı Borçlar Kanunu'nun (818 sayılı Kanun) 162 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekili ile davalılar vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde değildir.

2. Mahkemece, sözleşmenin 22.06.2009 tarihi itibariyle sona erdiği kabul edilen bilirkişi raporundaki prim hesaplamasına göre karar tesis edilmişse de davalılar vekilinin bir kısım dilekçelerindeki "Mevcut halde sigorta sözleşmesi davacı Sipex'e göre 15.06.2009 tarihinde, davalı müvekkillere göre ise 27.07.2009 tarihinde sona ermiştir.

Bu bağlamda esasen fesih iradesinin mevcudiyetinde bir ihtilaf olmayıp, tarafların tarih konusunda ihtilafı söz konusudur", "Taraflar arasındaki ihtilaf fesih bildirimi değil, fesih tarihidir. Zira davacı 15.06.2009 tarihinde, müvekkiller ise 27.07.2009 tarihinde sözleşmenin feshedildiğini kabul etmektedirler.

Nitekim sigorta sözleşmesinin feshi ve poliçenin iptali nedeni ile müvekkil tarafından 27.07.2009 tarihinde başka bir sigortacıya işbu davaya konu poliçe ile aynı nitelikte ... sigortası yaptırılmıştır" yönündeki beyanları gözetildiğinde sözleşmenin 27.07.2009 tarihinde feshedildiği kabul edilip bu tarihe kadar prim hesabı yapılması gerekirken fesih tarihinin 22.06.2009 olarak kabulü yerinde olmamış, kararın davacı yararına bozulmasını gerektirmiştir.

3. Davalılardan Trakya Maritime INC Marshall Island'a açılan dava husumet yokluğu nedeniyle reddedilmiştir. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında davanın husumet nedeniyle reddi halinde davanın görüldüğü mahkemeye göre Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı avukatlık ücretine hükmedileceği düzenlenmiştir. Mahkemece Tarife hükümlerine göre anılan davalı yararına maktu vekâlet ücretini geçmemek üzere vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken davalı Trakya Maritime INC Marshall Island lehine maktu vekâlet ücretinden fazla nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru olmamış, kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir.

4. Taraflar arasında sigorta priminin belirlenmesi için bir kısım yazışmalar yapılmış, davacı 20.07.2009 tarih ve Teminat Notu No. 361/2009 sayılı yazısı ile 01.06.2009- 31.01.2010 dönemine ilişkin toplam prim alacağını 239.788,47 USD olarak revize etmiş, dava dilekçesinde de bu plana göre belirlenen 239.788,47 USD'nin tahsilini istemiştir. Bu durumda Mahkemece 20.07.2009 tarihli ödeme planında belirtilen miktar esas alınarak fesih tarihi itibariyle prim borcunun belirlenmesi gerekirken primin revize edilmiş halinin nazara alınmadığı, bir yıllık toplam primin 495.000,00 USD olarak belirtildiği bilirkişi raporundaki 1. seçeneğin dikkate alınarak hüküm tesisi yerinde görülmemiş, kararın davalı Bkt Roro Beynelmilel Kombine Taşımacılık Roro İşletmeleri A.Ş. yararına bozulmasını gerektirmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacı vekili ile davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istekleri halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

15.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.