Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/2061 K.2024/4684

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davalılar vekilince, duruşmasız olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 04.06.2024 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı vekili Av. .... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı İran menşeli ... Iranian Şirketine ait aracın Tahran-İstanbul seferini yapmakta iken 10.07.2011 tarihinde meydana gelen kaza sonucunda davalıların murisi ...'in hayatını kaybettiğini, davalılar tarafından müvekkilinin, ... Iranian Şirketinin acentesi olduğu iddia edilerek kazaya karışan aracın işleteni ...

Iranian Şirketi'ne izafeten müvekkili Şirket ve aracın sürücüsü olan dava dışı Mohammed Reza Hossein Nejad aleyhine İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/497 E., 2015/505 K. sayılı dosyasında açılan dava sonucunda manevi tazminat davasının kısmen kabulüne karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini, anılan kararın icra takibine konu edildiğini, icra takibinde müvekkili Şirketin İran menşeli şirketin temsilcisi sıfatıyla bulunmuş olmasına rağmen usul ve yasaya aykırı bir şekilde şahsi mal varlığına haciz uygulandığını, iki aracı hakkında yakalama kararı alındığını,

bu nedenle müvekkilinin maddi zarara uğradığı gibi ticari itibarının da zedelendiğini, müvekkili aleyhine tesis edilen haciz işlemlerinin haksız ve kötü niyetli olduğunu ileri sürerek müvekkilinin Ankara 19. İcra Müdürlüğünün 2015/19061 E. sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespitine, kötü niyet tazminatının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın zamanaşımı yönünden reddi gerektiğini, ... Iranian Şirketi ile davacı şirketin, İstanbul-Tahran arasında karayolu ile düzenli yolcu taşıma anlaşması imzaladığını, sözleşmenin 11 inci maddesine göre Türkiye topraklarında meydana gelecek kazalardan davacı şirketin sorumlu olduğunu, sözleşme incelendiğinde taraflar arasındaki ilişkinin sadece bilet kesme işi olmadığının anlaşıldığını, tarafların üçüncü kişilere verdikleri zararlardan müteselsilen sorumlu olduklarını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/497 E., 2015/505 K. sayılı dosyasında davalının acentesi sıfatıyla izafeten yer aldığı, buna göre davacının anılan dava dosyasında doğrudan taraf olarak yer aldığından bahsedilemeyeceği, acentelerin yerine getirdikleri hizmet sırasında acentesi oldukları şirket için aracılık sıfatı ile işlem yapmaya, borç, yükümlülük, altına girmeye ehil oldukları anlaşılmakla birlikte, acentenin temsilcisi olduğu şirket yerine geçerek borç ve yükümlülüklerden sorumlu olmayacağı,

davalı tarafça anılan Mahkeme ilamına dayalı olarak başlatılan icra takibinde, davacı şirket aleyhine haciz işlemi gerçekleştirildiği, davacının icra takip dosyasında taraf sıfatıyla yer alamayacağı, davalının icra takibinde kötü niyetli olduğunun kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, Ankara 19. İcra Müdürlüğünün 2015/19016 E. sayılı takip dosyasına dayanak yapılan İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/497 E., 2015/505 K. sayılı ilamı ile başlatılan icra takibinde davacının borçlu olmadığının tespitine, yasal koşulları oluşmadığından davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazları dikkate alınmadan karar verildiğini, işbu davanın özü itibarıyla bir menfi tespit davası değil icra memur muamelesini şikayet niteliğinde olduğunu, icra mahkemelerinde ileri sürülmesi gerektiğini, davacının Ankara 11. İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/816 E., 2021/98 K. sayılı dosyasında hacizlerin fekkini talep ettiğini, Mahkemenin hacizlerin kaldırılmasına karar verdiğini, işbu davanın konusu başkaca bir mahkemede ileri sürüldüğünden davanın görülmesinde hukuki yarar bulunmadığını, derdestlik mevcut olup bu yöndeki itirazlarının dikkate alınmadığını,

davacı şirket ile dava dışı ... İranian Şirketi arasında ticari ilişkinin adi ortaklık niteliğinde bulunduğunu, Türk Borçlar Kanunu'nun 638 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ortakların müteselsilen sorumlu olduklarını, İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/497 E., 2015/505 K. sayılı kararında ... Gıda Turizm Tekstil İnş. San. Tic. Ltd.

Şti.'nin acente olduğuna ilişkin bir tespit yapılmadığını ileri sürerek Mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu takip dosyasında davacı aleyhine yapılan haciz işlemleri üzerine işbu davanın süresinde açıldığı, İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/497 E., 2015/505 K. sayılı dosyasında davacının İranlı şirketin acentesi sıfatıyla yer aldığı, bu karar ile hüküm altına alınan tazminatın tahsili için başlatılan takipte ödeme emrinin davacıya yine izafeten tebliğ edildiği, buna rağmen davacının malvarlığı üzerine haciz işleminin gerçekleştirildiği, davacının işbu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu,

Ankara 11. İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/816 E., 2021/98 K. sayılı dosyasında görülen davanın konusu farklı olduğundan, somut uyuşmazlık yönünden derdestlik teşkil etmeyeceği, kötü niyet tazminatının reddinde usulsüzlük bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esas yönünden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplere benzer sebeplerle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, menfi tespit davasının ve kötü niyet tazminatının koşullarının oluşup oluşmadığı, zamanaşımının söz konusu olup olmadığı, davacının dava dışı şirketin acentesi olup olmadığı ve sair hususlara ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 114 ve 115 inci maddeleri, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72 nci maddesi, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 102 nci vd. maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Dava, menfi tespit istemine ilişkindir. Yukarıda yapılan özetten de anlaşılacağı üzere taraflar arasındaki uyuşmazlık İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 01.07.2015 tarih, 2014/497 E. ve 2015/505 K. sayılı ilamının icrasından ve bu ilamın icrası neticesinde davacının mallarına haciz konulmasından kaynaklanmaktadır.

2.İlamların icrası ile ilgili hükümler 2004 sayılı Kanun'un 24 ila 41 inci maddeleri arasında düzenlenmiş olup, bu hükümlere aykırı uygulamaların şikayet yolu ile İcra Hukuk Mahkemesinde incelenip karara bağlanması esastır. Nitekim davacı ... Gıda Turizm Tekstil İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'nin şikayeti üzerine Ankara 11. İcra Hukuk Mahkemesinin 28.01.2021 tarih, 2020/816 E. ve 20121/98 K. sayılı ilamı ile şikayetin kabulüne, Ankara 19. İcra Müdürlüğünün 2015/19016 E. sayılı takip dosyasında davacı ... Gıda Turizm Tekstil İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına konulan hacizlerin fekkine karar verilmiştir. Bu karar derecattan da geçerek onanmıştır.

3. 6100 sayılı Kanun'un 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartı olarak düzenlenmiş olup, bu husus yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi hakim tarafından da resen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti halinde davanın, anılan Kanun'un 115 inci maddesi uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekir. Somut uyuşmalık bakımından davacı Şirketçe aynı hususun genel görevli mahkemede menfi tespit davasına konu yapılmasında hukuki yarar bulunmadığından Mahkemece davanın dava şartı yokluğundan reddi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davalılar yararına bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacı vekilinin tüm, davalılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harçlarının istekleri hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,