Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/2174 K.2024/364

2.İnfima Gıda ve Konsantre San. ve Tic. A.Ş.

(Eski Unvan: Tamek Gıda ve Konsantre San. Tic. A.Ş.)

vekili Avukat ...

3.T.C. ... Bankası A.Ş. vekili Avukat ...

4.Türkiye Finans Katılım Bankası A.Ş. vekili Avukat ...

5.... Bankası A.Ş. vekili Avukat ...

6.Abb Gıda Sanayi İç ve Dış Tic Ltd. Şti. vekili Avukat ...

7.... T.A.Ş. vekili Avukat ...

8.Aksa İhtiyaç Mad. Tic. .... ve Paz. Ltd. Şti.

9.... ... Bankası A.Ş. vekili Avukat ...

10.Başer Faktoring A.Ş. vekili Avukat ...

11.CP Standart Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekili Avukat ...

12.... Finans Faktoring Hizmetleri A.Ş. vekili Avukat ...

13.Derin Tarım Ürünleri İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat ...

14.Dünya Varlık Yönetim A.Ş. (Eski Unvan: Hayat Varlık Yönetim A.Ş.) vekili Avukat ...

15.Fiba Faktoring Hizmetleri A.Ş.

16.QNB ... A.Ş. vekili Avukat ...

17.Fortis Factoring A.Ş. vekili Avukat ...

18.Gelecek Varlık Yönetimi A.Ş. (Eski Unvan: Girişim Varlık Yönetim A.Ş.) vekili Avukat ...

19.Küçükbay Yağ ve Det. San. A.Ş. vekilli Avukat ...

20.... Gıda Tekstil İnşaat ve Tic. A.Ş. vekili Avukat ...

21.... A.Ş.

22.Özbey Hijyen Ürünleri San. Tic. A.Ş. vekili Avukat ...

23.Türk Ekonomi Bankası A.Ş. vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 12.03.2008

TEMYİZ EDENLER

Davalı ... ... Bankası A.Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili, davalı C.P. Standart Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekili, davalı İnfima Gıda ve Konsantre San. ve Tic. A.Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili

Taraflar arasındaki alacak ve tespit talepli davada bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davalı ...Ş. aleyhinde açılan davada yeniden karar verilmesine yer olmadığına, diğer davalılara yönelik davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı ... ... Bankası A.Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili, davalı C.P. Standart Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekili, davalı İnfima Gıda ve Konsantre San. ve Tic. A.Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili ve davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ... Gıda Teks. İnş. Tic.

A.Ş.'ye kredi kullandırdığını, buna mukabil teminat olarak bu davalının taşınmazına birinci derecede 1.500.000 YTL ve ikinci derecede 1.000.000 USD ipotek konulduğunu, taşınmaz üzerindeki fabrikanın da dava dışı Finans Sigorta A.Ş.'ye yangın sigorta poliçesiyle sigortalı olduğunu, yangın sonucu hasar meydana geldiğini, hasar bedelinin 1.901.885,60 YTL olarak belirlendiğini, kredi borçlusunun ödemede bulunmaması nedeniyle 1.015.917,38 YTL alacaklarının bulunduğunu,

sigorta şirketi tarafından kredi borçlusu şirketin çok sayıda alacaklısı bulunması nedeniyle hasar bedelinin ödeneceği tevdi mahallinin belirlenmesi için talepte bulunulduğunu ve davalı ...Ş.'ye hasar tazminatının tevdi edildiğini, ipoteğin kapsamı dahilinde olan paranın davacıya ödenmesi gerektiğini, sigorta tazminatının da ipoteğin kapsamı içinde olduğunu, müvekkilinin poliçede mürtehin olarak isminin geçmesinin gerekmediğini, temlikname veya hacze dayalı alacakların ipotekli alacağa karşılık önceliği bulunmadığını,

aksine 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 879 uncu maddesi gereğince rehinli alacaklının öncelik hakkı olduğunu, tevdi mahalli tayinine konu paranın 1.015.917,38 YTL kısmının müvekkiline ödenmesi gerektiğini, tevdi edilen ... A.Ş.’de bu kadar para bulunmaması halinde hüküm altına alınacak tutarın ...

A.Ş.’den tahsilini talep ettiklerini, diğer davalı alacaklıların paranın tevdi mahalline bırakılmasına temlikname ve hacizleriyle neden olduklarını ve bu nedenle davalı olduklarını ileri sürerek, 1.015.917,38 YTL'nin müvekkiline aidiyetine, davalıların davacıya nazaran öncelik haklarının olmadığının tespitini, anılan miktarın kendilerine ödenmesini, tevdi mahallinde ödenecek para

bulunmaması halinde, hüküm olunacak tutarın davalı ...Ş.'den tahsilini talep etmiş, davalarına direnmeyerek kabul edecek diğer davalılardan yargılama gideri ve vekâlet ücreti istemlerinin olmadığını belirtmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekilleri, cevap dilekçeleri ve aşamalardaki beyanlarında özetle davacının talebinin haksız olduğunu savunarak, davanın reddini istemişlerdir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 22.11.2017 tarih, 2013/219 E. ve 2017/1062 K. sayılı karar ile uyulan bozma ilamına göre, davalı ...Ş, nezdinde açılan hesapta bulunan ve hukuki durumu çekişmeli sigorta bedelinin bütün ilgililerin onayı veya hakimin kararı olmaksızın ödendiği; bu sigorta bedeli üzerinde davacının, davalı ... Gıda Teks. İnş. Tic.

A.Ş.'ye kredi kullandırdığı; buna mukabil teminat olarak bu davalının taşınmazına birinci derecede 1.500.000 YTL ve ikinci derecede 1.000.000 USD ipotek konulduğu; taşınmaz üzerindeki fabrikanın dava dışı Finans Sigorta A.Ş.’ye yangın sigorta poliçesiyle sigortalı bulunduğu ve yangın sonucu hasarlandığı; oluşan hasar bedelinin 1,901.885,60 YTL olarak belirlendiği;

davacının değeri düşen rehinli taşınmazı alacağına mahsuben satın almışsa da, tapuda devraldıktan sonra rehin hakkını terkin ettirmesinin sigorta tazminatı üzerinde devam eden ve daha önce de ileri sürülmüş olan (davacının, rehinli taşınmaza ilişkin bu işlemler öncesinde sigorta tazminatına ilişkin hakkını zaten 2007 yılında, sigorta şirketine ve sigorta tazminatının tevdi edildiği bankaya gönderilen ihtarnameler ile ileri sürüldüğünün de anlaşıldığı), rehin hakkından feragat edildiği, sigorta tazminatı üzerindeki rehin hakkının da sona erdiği şeklinde yorumlanamayacağı;

davacının, davalı ... borçlusunun ödemede bulunmaması nedeniyle bakiye 1.015.917,38 YTL alacağının bulunduğu; dava dışı sigorta şirketinin, alacaklının belirsizliği nedeniyle sigorta bedelini, tevdi mahalli tayin ettirerek diğer davalı ...Ş.'de açılan hesaba yatırdığı; bu hesaba yatırılan, hukuki durumu çekişmeli paranın ancak bütün ilgililerin onayı veya hakimin kararı ile alacaklıya ödenebileceği; aksi halde tevdi edilen parayı teslim borcu altında bulunan davalı bankanın borcundan kurtulamayacağı; davalı ...

Gıda Tekstil A.Ş. tarafından 22.08.2007 tarihinde davalı banka şubesine gönderilen ihtarda, borçlarına karşılık olmak üzere adına açılmış olan hesaptan belirttiği sekiz şirkete alacağın temlik edildiği ve söz konusu alacaklılara ihtarnamede belirtilen sıra ve tutarda ödeme yapılmasını istediği; bunun dışında ödeme yapılmaması gerektiğinin ihtar edildiği. 22.08.2007 tarihli ihtarnamenin ilk beş sırasındaki temlik alacaklılarına sırasıyla 22.08.2007 tarihinde, 174.599,00 TL ...

Bankası A.Ş.'ye, 170.000,00 TL Derin Tarım Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti.'ye, 23.08.2007 tarihinde 650.000,00 TL Abb Gıda San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.'ye, 500.000,00 TL Tamek Gıda ve Konsantre San. ve Tic.

A.Ş.'ye ve 24.08.2007 tarihinde 407,286,60 TL Albarakatürk Katılım Bankası A.Ş.'ye, ödeme yapıldığı; bu kapsamda davalı ...Ş.'nin sigorta bedelini anılan şekilde ödemesi nedeniyle davacıya karşı sorumlu bulunduğu, bu nedenlerle davacının işbu davayı açmakta haklı ve hukuki yararının olduğu gerekçesiyle davalı ...Ş. aleyhindeki davanın kabulüyle 1.015.917,38 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine; diğer davalılar aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekili, davalı ...Ş. vekili ve davalı ...

Türk A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

1.Dairemizin 06.02.2020 tarih, 2018/3704 E. ve 2020/1058 K. sayılı kararıyla İlk Derece Mahkemesince verilen kararın onanmasına karar verilmiş olup, davacı vekili, davalı ...Ş. vekili ve davalı ... Türk A.Ş. vekili bu defa dairemizin onama ilamına karşı karar düzeltme isteminde bulunmuşlardır.

2.Dairemizin 14.02.2022 tarih, 2020/7529 E. ve 2022/1090 K. sayılı kararıyla; "1.Dosyadaki yazılara, mahkeme kararında belirtilip Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, davalılar ... T.A.Ş. ve ... Türk A.Ş. vekillerinin 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 440 ıncı maddesinde sayılan hallerden hiçbirisini ihtiva etmeyen karar düzeltme istekleri yerinde değildir.

2.Davacı vekilince ileri sürülen karar düzeltme itirazlarının incelenmesine gelince, yukarıda da özetlendiği üzere, mülkiyeti davalı ... Gıda A.Ş.’ye ait olan taşınmaz Klasik Yangın Sigorta Poliçesi ile teminat altına alınmış olup, taşınmazda çıkan yangın sebebiyle ... sigorta tazminatı üzerinde, davacı, lehine tesis edilen ipotek sebebiyle, diğer davalılar ise temlik ve haciz sebebiyle hak iddia etmiş, bu aşamadan sonra tazminat, sigorta şirketinin talebi üzerine davalı ...Ş. nezdinde açılan hesaba tevdi edilmiştir.

Davacı, işbu dava ile temlikname veya haciz hukuki sebebine dayanan diğer davalıların davacının rehinli alacağı karşısında önceliği ve ... hakkının söz konusu olamayacağının tesbiti ile tevdi mahallinde bulunan paranın kendisine verilmesini talep etmiş olup, davacının tahsil talebinin tevdi mahalli olan davalı ...’a yönelik, tespit talebinin ise alacak üzerinde temlik ve haciz sebebiyle hak iddia eden diğer davalılara yönelik olduğu anlaşılmaktadır.

Dairemizin 17.11.2008 ..., 2007/8806 E. ve 2008/12943 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere, tevdii mahalline depo edilen para üzerinde hak iddiasında bulunan üçüncü kişilerin tamamının davada yer almasının zorunlu olmasına ve tazminatın kime ait olduğu konusunda da ihtilaf bulunmasına göre, davacının ...

T.A.Ş. dışındaki diğer davalılara yönelik tespit davası açmakta 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 106 ncı maddesinin ikinci fıkrasına göre güncel ve korunmaya değer bir hukuki yararı bulunduğunun kabulü gerekir.

"Sigorta tazminatı üzerinde hak" başlıklı 4721 sayılı Kanun'un 879 uncu maddesinin birinci fıkrasında muaccel olan sigorta tazminatının, malikine ancak bütün rehinli alacaklıların rızasıyla ödenebileceği düzenlenmiştir. Gerek açıklanan yasa hükmüne, gerekse yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre, dosya içeriği ile davalı ...Ş.'ye tevdi mahalli sıfatıyla depo edilen, davacıya ipotekli taşınmazın sigorta tazminatı üzerinde öncelik davacıya aittir.

Depo edilen bedelden, diğer davalılara nazaran öncelikle davacının tatmin edilmesi gerekmektedir. Nitekim yerel mahkeme kabulü de bu yöndedir.

Bu itibarla, Mahkemece davacının tespit talebinin de kabulü gerekirken dava dilekçesindeki taleplerin yanlış değerlendirilmesi sonucu üçüncü kişiler hakkında da tahsil talebi varmışçasına davanın reddine karar verilmesi isabetli olmayıp, Dairemizce hükmün anılan nedenle davacı yararına bozulması gerekirken, yazılı şekilde onandığı anlaşıldığından, davacı vekilinin karar düzeltme isteğinin kabulü ile Dairemizin 06.02.2020 ..., 2018/3704 E. ve 2020/1058 K. sayılı onama ilamının kaldırılarak mahkeme hükmünün davacı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... yönünden verilen kabul kararı, bozma kapsamı dışında kalmakla kesinleştiğinden davalı ...'a yönelik istem yönünden yeniden karar tesis edilmediği, diğer davalılara yöneltilen istem yönünden ise bozma ilamında da işaret edildiği üzere ... dışındaki davalılara yönelik istemin temlikname veya haciz hukuki sebebine dayanan diğer davalıların, davacının rehinli alacağı karşısında önceliği ve ... hakkının söz konusu olamayacağının tesbitine ilişkin olduğu,

davacının tahsil talebinin tevdi mahalli olan davalı ...’a yönelik olup, tespit talebininse alacak üzerinde temlik ve haciz sebebiyle hak iddia eden diğer davalılara yönelik bulunduğu, tevdi mahalline depo edilen para üzerinde hak iddiasında bulunan üçüncü kişilerin tamamının davada yer almasının zorunlu olması ve tazminatın kime ait olduğu konusunda da ihtilaf bulunmasına göre, ... dışındaki diğer davalılara yönelik tespit davası açmakta davacının hukuki yararının bulunduğu,

bunun dışında 4721 sayılı Kanun'un 879 uncu maddesinin birinci fıkrasında, muaccel olan sigorta tazminatının, malikine ancak bütün rehinli alacaklıların rızasıyla ödenebileceği düzenlemesi karşısında, davalı ...'a tevdi mahalli sıfatıyla depo edilen, davacıya ipotekli taşınmazın sigorta tazminatı üzerinde önceliğin davacıya ait olduğu gerekçesiyle davacının, davalı ...Ş.'ye yönelik istemi yönünden yeniden karar verilmesine yer olmadığına, davacının ...

T.A.Ş. dışındaki diğer davalılara yönelik tespit isteminin kabulü ile, davalı ...Ş.'ye tevdi mahalli sıfatıyla depo edilen, davacıya ipotekli taşınmazın sigorta tazminatı bedeli olan tutarın 1.015.917,38 TL'lik kısmı üzerinde, önceliğin davacıya ait olduğuna, temlikname veya haciz hukuki sebebine dayanan diğer davalıların, davacının rehinli alacağı karşısında önceliği ve ... hakkının bulunmadığının tespitine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ... Bankası A.Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili, davalı C.P. Standart Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekili, davalı İnfima Gıda ve Konsantre San. ve Tic. A.Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili, davalı ...Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... ... Bankası A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; diğer davalı ...Ş. hakkındaki davada yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına kararının hatalı olduğunu, davacının mahcuzun ipotek miktarının altında satışına muvafakat ettiğini, satışla birlikte ipotek hakkının da sona erdiğini, artık ... bir hakkın mevcudiyetinden bahsedilemeyeceğini, ipotekler terkin edildiğinden davanın dayanağının da kalmadığını, dosyadaki bilirkişi raporlarının çelişkili olduğunu ve itirazlarının dikkate alınmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; diğer davalı ...Ş. hakkındaki davada yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına kararının hatalı olduğunu, mahcuzun ipotek miktarının altında satışına muvafakat ettiğini, satışla birlikte ipotek hakkının da sona erdiğini, artık ... bir hakkın mevcudiyetinden bahsedilemeyeceğini, dosyadaki bilirkişi raporlarının çelişkili olduğunu ve itirazlarının dikkate alınmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

3.Davalı C.P. Standart Gıda San. ve Tic.

A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini zira müvekkiline ödenen bir bedelin olmadığını, diğer davalılarla arasında mecburi dava arkadaşlığı olmadığını, diğer davalı ...Ş. hakkındaki davada yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına kararının hatalı olduğunu, davacının sigorta tazminatı üzerinde öncelik hakkı bulunmadığını çünkü ipotekli taşınmazın ipotek miktarının altında satımıyla birlikte bakiye kısımdan feragatin gerçekleştiğini ve satışla ipoteğin terkin olduğunu, bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmediğini, davacı tarafın karar düzeltme dilekçesinde ...

T.A.Ş. dışındaki davalılardan yargılama gideri ve vekâlet ücreti talebi olmadığını belirtmesine rağmen müvekkili aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

4. Davalı İnfima Gıda ve Konsantre San. ve Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; diğer davalı ...Ş. hakkındaki davada yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına kararının hatalı olduğunu, davacının mahcuzun ipotek miktarının altında satışına muvafakat ettiğini, satışla birlikte ipotek hakkının da sona erdiğini, artık ... bir hakkın mevcudiyetinden bahsedilemeyeceğini, ipotekler terkin edildiğinden davanın dayanağının da kalmadığını, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini zira müvekkiline ödenen bir bedelin olmadığını, diğer davalılarla arasında mecburi dava arkadaşlığı olmadığını, davanın müvekkiline ihbarıyla yetinilebileceğini, müvekkili aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

5.Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini zira müvekkiline ödenen bir bedelin olmadığını, diğer davalılarla arasında mecburi dava arkadaşlığı olmadığını, diğer davalı ...Ş. hakkındaki davada yeniden hüküm kurulmasına yer olmadığına kararının hatalı olduğunu, davacının sigorta tazminatı üzerinde öncelik hakkı bulunmadığını çünkü ipotekli taşınmazın ipotek miktarının altında satımına muvafakatıyla birlikte bakiye kısımdan feragatin gerçekleştiğini ve satışla ipoteğin terkin olduğunu, bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmediğini, müvekkili aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmesinin davalının talebi olmaması karşısında doğru olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

6.Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini zira ne müvekkiline ne de müvekkiline alacağı temlik edene ödenen bir bedelin olmadığını, müvekkilinin davaya sebebiyet vermemiş olması nedeniyle aleyhinde yargılama giderleri ve vekâlet ücretine hükmedilmesinin de hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, mülkiyeti davalı ... Gıda Tekstil İnşaat ve Ticaret A.Ş.’ye ait olup, yangın sigorta poliçesi ile teminat altına alınmış olan taşınmazda çıkan yangın sebebiyle ... sigorta tazminatı üzerinde, davacının lehine tesis edilen ipotek sebebiyle, diğer davalıların ise temlik ve haciz sebebiyle hak iddia etmeleri üzerine, davacının rehinli alacağı nedeniyle diğer davalılara karşı önceliği ve ... hakkının söz konusu olup olmadığının tespiti ile tevdi mahalli olan ... T.A.Ş.'de bulunan paranın 1.015.917,38 TL'sinin davalı ...’... tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 4721 sayılı Kanun'un 879 uncu maddesi, 6100 sayılı Kanun'un 106 ncı maddesi.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, göre, davalı ... ... Bankası A.Ş. vekilinin, davalı ...Ş. vekilinin, davalı C.P. Standart Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekilinin, davalı İnfima Gıda ve Konsantre San. ve Tic. A.Ş. vekilinin, davalı ...Ş. vekilinin, davalı ...Ş. vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple; Davalı ... ... Bankası A.Ş. vekilinin, davalı ...Ş. vekilinin, davalı C.P. Standart Gıda San. ve Tic. A.Ş. vekilinin, davalı İnfima Gıda ve Konsantre San. ve Tic. A.Ş. vekilinin, davalı ...Ş. vekilinin, davalı ...Ş. vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere ayrı ayrı yükletilmesine,

Davalı ...Ş.'den harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

17.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.