Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/234 K.2023/7129

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirket ile Ahi Tarım Ürünleri Tic. Ltd. Şti.

(Ahi Tarım) arasında 15.03.2015 tarihli yem hammadde satış sözleşmesi gereğince, 24.08.2015 tarihinde davalı Ahi Tarım'ın 550 ton yağlı soya fasulyesini teslim etmesi karşılığında kendisine 822.000,00 TL bedelli 10 adet çek verildiğini, Ahi Tarım tarafından malların teslim edilmediğini, bunun üzerine davalıya ihtarname çekilerek ürünleri 3 günlük süre içerisinde teslim etmesini aksi halde 10 adet çekin iadesini istediğini, Ahi Tarım'ın ise cevaben; piyasa dalgalanmaları nedeniyle 2-3 hafta süre talep ettiklerini, çeklere ilişkin olarak.

9 adetinin Ersal Tarım Ürünleri A.Ş.'ye (Ersal Tarım) ciro edildiğini, ciro edilen bu çeklerin 7 adetinin ise Ersal Tarım tarafından değişik faktoring kuruluşlarına ciro ve temlik edildiğini, 2 adetinin ise İş Bankası ... Şubesine verildiğini, 14.10.2015 tarihli çekin ise kendileri tarafından ...

Bankası Yazır Şubesine çek karşılığı kredi temini için tahsile verildiğini, bu sebeple çekleri iade imkanlarının olmadığını belirttiklerini, taraflar arasındaki sözleşmenin 6 ncı maddesi uyarınca 3 günlük süre içerisinde teslim yapılmadığını sözleşmenin kendiliğinden münfesih olacağının düzenlendiğini, bu nedenle sözleşmenin münfesih çeklerin bedelsiz hale geldiğini, çeklerin ciro edildiği Ersal Tarım ile Ahi Tarım arasında organik bir bağ bulunduğunu, çeklerin sadece ciro edilerek verildiğini, ... bir mal alım-satımına dayanmadığını, davalı Ahi Tarım'ın hisselerinin tamamının ... ...'a ait olduğu,

bu kişinin Ersal Tarım'da münferit temsil ve ilzama yetkili kişilerden olduğunu, faktoring işlemi ile devralınan alacağın ... bir ticari ilişkiye dayanmadığını belirterek ödeme tarihlerinin 23.09.2015 ve 30.09.2015 olması sebebiyle bu çeklerin ibraz edildiğinde ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, müvekkil şirketin davalılara borçlu olmadığının tespitini, davalı aleyhine %20'den ... olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Fiba Faktoring A.Ş. (Fiba Factoring) vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin 23.09.2015 ve 30.09.2015 tarihli iki adet çeki diğer davalı Ersal Tarım'dan ciro yoluyla temlik aldığını, müvekkil şirketin dava konusu çekin meşru hamili olduğunu, müvekkil şirketin keşideci ile cirantalar arasındaki borcun ... sebebini araştırmakla yükümlü olmadığını, diğer davalı Ersal Tarım'dan elde edilen belgelerin müvekkili aleyhine kullanılmasının mümkün olmadığını, davacının Ahi Tarım Ltd. Şti. ile arasındaki ilişkiden kaynaklanan def'ileri davalı faktoring şirketine karşı ileri süremeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 27.02.2017 tarihli ve 2015/114 E., 2017/ 113 K. sayılı kararıyla davacı ile davalı Ahi Tarım arasındaki satım sözleşmesi uyarınca avans olarak verilen çekler karşılığı mal tesliminin gerçekleştirilmediği, çeklerin iade edilmediği, diğer davalı hamil şirket ile çek lehtarı şirket arasında organik bağ bulunduğu, şirket ortaklarının ve yetkili temsilcilerinin ortak olduğu şirketler arasında iktisadi özdeşlik bulunduğu,

dava konusu çeklerin bedelsizliği iddiasının hamile karşı da ileri sürülebileceği, 23.09.2015 keşide tarihli, 85.000,00 TL, 30.09.2015 keşide tarihli 80.000,00 TL bedelli çeklerin davalılardan faktoring şirketine devredildiği, davacının Ahi Tarım'a bu iki çekten dolayı borçlu olmadığı, bedelsizlik iddiasının 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 188 ... maddesinin birinci fıkrası gereğince şahsi def' ileri factoring şirketine karşı ileri sürebileceği gerekçesi ile bedelsiz kalan çekler nedeniyle davacının borçlu olmadığının tespitine, kötü niyet tazminatına yönelik istemin reddine karar verilmiş karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Fiba Factoring vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 25.12.2017 tarihli ve 2017/876 E., 2017/1887 K. sayılı kararıyla borçlu önceki alacaklısına karşı aralarındaki ... hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi def'ileri alacağı önceki alacaklıdan faktoring sözleşmesi çerçevesinde temlik ... faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceği gerekçesi ile davalı Fiba Factoring vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Fiba Factoring vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 25.09.2019 tarih, 2018/2095 E. ve 2019/4495 K. sayılı kararıyla davalı faktoring şirketi İlk Derece Mahkemesine faktoring işlemine ilişkin belgeleri sunmadığı, istinaf mahkemesinde de duruşma yapılmadığı için istinaf mahkemesine de sunmadığı, ancak kendisine yargılama aşamasında bu hususta kesin önel verilmediğinden tahkikat usulüne uygun yapılmadığı,

Fiba Factoring'in temyiz aşamasında temyiz dilekçesine faktoring işlemine ait belgelerin fotokopisini eklediğini, ancak bu belgelerin ... taraflı olarak sunulduğu için Dairece incelenmesinin mümkün olmadığı gerekçesi ile eksik tahkikat nedeniyle istinaf mahkemesinin kararının bozulması gerektiği, istinaf mahkemesi kararı temyiz edildikten sonra davalı faktoring şirketinin alacağını ... Varlık A.Ş'ye temlik ettiğini, ...

Varlık A.Ş.'nin vekaletnamesini ve temlik belgesini Yargıtay duruşmasında sunduğunu, mahkemece yapılması gereken işin öncelikle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 125 ... maddesi gereğince alacağın temlik edilmesi nedeniyle davacıya tercihi sorulup davaya ne şekilde devam edileceğinin saptanıp taraf teşkili sağlandıktan sonra davalı faktoring şirketinin factoring işlemlerine ilişkin belge asılları da getirtilerek konusunda uzman bilirkişi aracılığıyla factoring işleminin usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığının belirlenmesi,

faktoring işleminin usulune uygun yapıldığının tespiti halinde davalı faktoring şirketinin yetkili hamil olarak kabulü ve davanın davanın reddine karar vermek olduğunu, şayet faktoring işleminin usulsüz olduğu anlaşılırsa davanın faktoring şirketine yönelik olarak kabulünün gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemenin Yargıtayın işaret ettiği evrakları her zaman dile getirilebileceği, bu belgelerin ... tanzim edilmediği için ve davaya ... bir şey katmayıp önceki incelemelerde faydalı olacağı ve bunun yapılmamasının evrensel savunmanın ihlali durumunu yaratabileceği düşünüldüğünden dosya ... belgeler ile birlikte bilirkişi incelemesine tevdi edildiği, bilirkişi raporu doğrultusunda taraflar arasındaki işlemin bir faktoring işlemi olduğundan veya faktoring işlemlerine uygun olduğundan yapılan işlemlerin usulüne uygun olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı Fiba Factoring'in faktoring işlemlerine ilişkin belgeleri, faktoring sözleşmesini, faturaları ve irsaliyeleri temyiz aşamasına kadar dosyaya sunmadığı, bu belgelerin fotokopilerini temyiz dilekçesi ekinde Yargıtaya sunduğu,

6100 sayılı sayılı Kanun'un 140 ıncı maddesinin beşinci fıkrası ve 90 ıncı maddesi kapsamında kanunda belirlenen kesin sürede dosyasına ibraz edilmeyen ve fakat temyiz aşamasında sunulan delillerin değerlendirmeye esas alınarak hüküm kurulamayacağını, bozma kararının maddi hata sonucu verilen bir karar olduğunu, davalı Fiba Factoring'in müşterisinden temlik aldığı bir alacağı takip edebilmesi için, alacak bir kambiyo senedinden kaynaklansa dahi, faktoring sözleşmesi ile birlikte alacağı doğuran ... satım ilişkisine ait fatura ve benzeri belgeleri sunmak zorunda olduğu,

davalının bu belgeleri yasal süresi içerisinde dosya içerisine sunmadığı gerekçesi ile kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının dava konusu çeklerden sorumlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2. 6098 sayılı Kanun'un 188 ... maddesinin birinci fıkrası.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,