Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/2564 K.2024/4949

Taraflar arasındaki faydalı modele tecavüzün tespiti ve maddi tazminata ilişkin asıl dava ile faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne dair karşı davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı-karşı davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı-karşı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 2015/00894 Y ve 2015/00896 Y tescil numaralı faydalı model belgelerinin sahibi olduğunu, buluşun, ev gereçleri olarak kullanılan askılıklardaki gövdenin krom nikel ve bakır kaplama yapılması,

duvara veya kapı arkasına takılan montaj kısmına takılan askı boncuğunda kullanılan kristal malzemeden imal edilmesiyle ilgili bir yenilik bulunduğunu, müvekkili adına tescilli faydalı modele konu ürünlerin davalı tarafça tasarım hakkı sahibi veya lisans sahibi olunmadığı halde üretilip piyasaya sürüldüğünü, davalının eylemlerinin haksız rekabet, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (6769 sayılı Kanun) ve Kararnameye aykırılık teşkil ettiğini,

davalının müvekkiline ait tasarımı taklit ederek müvekkilinin ticari ilişkide bulunduğu şahıslara sattığı öğrenildikten sonra Kayseri 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/54 D.İş sayılı dosyası ile tespit yaptırıldığını, alınan bilirkişi raporunda müvekkilinin 2015/00894 Y sayılı faydalı model belgesinden doğan haklarına tecavüzün tespit edildiğini, müvekkilinin maddi zarara uğradığını ileri sürerek davalının tecavüzünün durdurulması ve önlenmesine,

davalının üretime elverişli malzemelerin, muhafaza altına alınmasına ve imhasına, 6769 sayılı Kanun'un 151 inci maddesi uyarınca hesaplama yapılarak şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, maddi tazminat hesaplanması mümkün olmazsa 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 68 inci maddesine göre hesaplanacak 3 kat tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiş, karşı davanın reddini istemiştir.

II. CEVAP VE KARŞI DAVA

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının dayandığı tespit dosyasındaki bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını, davacının dayandığı faydalı model belgesinin istemlerinde askılık gövdesinde krom, nikel ve bakır kaplama yapılması ve uç kısmına takılan boncuğun kristal malzemeden imal edilmesinden bahsedildiğini, istemlerde krom, nikel ve bakır kaplamanın aynı anda olması gerektiğini, bilirkişi raporunun 6, 7 ve 8 numaralı sayfalarında hem tespit isteyenin hem de müvekkilin ürettiği askılık gövdesinin krom ve nikel kaplama olduğunun belirtildiğini, tespit konusu ürünün müvekkili tarafından üretilmediğinin açıkça ortaya çıktığını,

sanayi üretiminde krom, nikel ve bakır bileşimlerinde öncelikle metalin üst kısmına bakır kaplama ve ondan sonra krom ve nikel uygulandığını, gözle doğrudan ayırt edilmesinin zor olup ancak kimyasal işlemler ile net olarak tespit edilebildiğini, bilirkişinin tespitini tasarım incelemesi yapar gibi sadece görsel işleve göre yaptığını, müvekkilinin davacının faydalı model belgesine konu metottan farklı bir metotla askılık üretip sattığını ileri sürerek asıl davanın reddini istemiş, karşı dava dilekçesinde, davacının faydalı model belgesinin yenilik taşımadığı gibi faydalı model belgesi ile korunamayacak unsurlar barındırdığını,

davacının faydalı modelinin başvuru tarihi olan 27.01.2015 tarihinden önce benzer pek çok ürünün piyasada bulunduğunu, amazon internet sitesinde satışa sunulan örneklerinin dilekçede belirtildiğini ileri sürerek davacı adına tescilli TR 2015/00894 Y sayılı faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı-karşı davalı ...'e ait TR 2015/00894 Y sayılı faydalı model belgesinin (1) no.lu isteminde yapılan açıklamalar (“krom nikel veya bakır kaplanma yapılması”) ile tarifnamede yapılan açıklamalar (“krom nikel ve bakır kaplanma yapılması”) şeklinde olup birbiriyle çeliştiğinden, istemlerde yapılan açıklamanın tarifnameye dayanmaması,

tarifnamenin kapsamını aşması ve istemlerin tarifnameye uygun şekilde revize edilmemesinden dolayı üçüncü kişiler açısından korumanın kapsamının belirlenmesinde belirsizlik yarattığından davacı-karşı davalı ...'e ait TR 2015/00894 Y sayılı faydalı model belgesinin tüm istemlerinin hükümsüz kılınması koşullarının oluştuğu, kaldı ki amazon... sitesinde yer alan benzer askılıkların krom gövde içermesinden dolayı faydalı model tescilinin (1) no.lu isteminin ve ona bağımlı istemlerin “yenilik” kriterini taşımadığı anlaşıldığında tüm istemlerin hükümsüz bırakılması koşullarının oluştuğu, asıl dava yönünden,

davacı/karşı davalının tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet iddiasına dayanak gösterdiği TR 2015/00894 sıra numaralı tasarımın hükümsüz kılınması halinde, davalı/karşı davacının tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden eylemlerinden söz edilemeyeceği gerekçesiyle asıl davanın reddine, karşı davanın kabulü ile davacı-karşı davalı ...'e ait TR 2015 00894 Y numaralı faydalı model belgesinin tüm istemler bakımından hükümsüzlüğüne ve sicilden terkin edilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-karşı davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı-karşı davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; gerekçeli karar ve dayandığı bilirkişi raporunun yeterli ve nitelikli inceleme ile değerlendirmeye dayanmadığını, bilirkişi raporunda, faydalı model başvurusunun tarifnamesi ile istemler arasında çelişki bulunduğu,

tarifnamede krom nikel ve bakır kaplamanın birlikte uygulandığı belirtilirken, koruma kapsamına sınırlandırma getirilmişken, istemlerde bu iki kaplamadan herhangi birisinin uygulanabileceği belirtilerek 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (551 sayılı KHK) 47 nci maddesi çerçevesinde istemlerin tarifnamenin kapsamını aştığı ve istemlerde yapılan açıklamaların tarifnameye dayanmadığı şeklinde yorum yapıldığını, bilirkişi raporunda 551 sayılı KHK'nın 47 nci maddesine atıfla faydalı modelin hükümsüzlüğüne ilişkin değerlendirme yapıldığını, halbuki anılan 47 nci madde,

faydalı modele tecavüz ve faydalı model ile korunan istemlerde yer alan unsurların tümünün birebir kullanılması suretiyle “aynen tecavüz” şeklinde veya faydalı modelle korunan istemlerde korunan unsurların tümü veya bir kısmı yerine bunlara eşdeğer unsurların kullanılması suretiyle “eşdeğer yoluyla tecavüz” şeklinde gerçekleşebileceğinden hem yönetmelik hükümleri hem de anılan KHK'nın 83 üncü maddesi ile birlikte değerlendirme yaparak faydalı modelin koruma kapsamının belirlenmesi gerektiğini, mahkeme ve hükme esas alınan bilirkişi raporunun "buluş basamağı" gibi yenilik incelemesi yaptığını,

bu durumun faydalı model için söz konusu olamayacağını, bilirkişi raporunun yeniliğe ilişkin yorumları doğru olmayıp, hükme esas alınamayacağını, bilirkişi raporunda, tespit raporunun aleyhine yapılan yorumların temellendirilmediğini, tespit raporu açık olup davalının işyerinde bulunan ürünlerin faydalı model belgesindeki hususlarla benzerlik taşıdığının ortaya konulduğunu, Mahkemece faydalı model konusu ürünün yenilik içermediği,

amazon... sitesinde yer alan benzer askılıkların krom gövde içermesinden dolayı, faydalı model tescilinin (1) no.lu isteminin ve ona bağımlı istemlerin “yenilik” kriterini taşımadığı kabul edilmiş ise de hükme esas alınan raporda yenilik kırıcı olarak kabul edilen görsellerin siteye hangi tarihe yüklendiğinin irdelenmediğini, yenilik incelemesinin gereği gibi yapılmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı-karşı davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-karşı davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı-karşı davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı adına tecilli faydalı model belgesinin hükümsüzlüğü ve faydalı modele tecavüz ile tazminat şartlarının oluşup oluşmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 551 sayılı KHK'nın 47, 165 inci ve devamı maddeleri, 6769 sayılı Kanun'un 89 uncu ve devamı maddeleri

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı-karşı davalı ... vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,