Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/2612 K.2024/4908

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili tarafından, davacı vekili tarafından ise duruşmasız olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 11.06.2024 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat .... ile davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ile müvekkili arasında 01.01.2007 tarihli bayilik sözleşmesinin akdedildiğini ve bu sözleşmenin aleyhine gabin teşkil ettiğini, sözleşme kapsamında davalıya 25 adet teminat amaçlı çek verildiğini ve yine teminat olarak davacı lehine ipotekler kurulduğunu, bayilik sözleşmesinden doğan tüm edimlerini yerine getirdiği halde davalı şirketin tesis edilen ipoteği çözmediğini ve teminat olarak verilen çekleri iade etmediğini ileri sürerek davalı ile akdedilen sözleşmenin gabin nedeniyle iptaline, alacak borç ilişkisi doğmadığından ve davalıya borcu bulunmadığından teminat olarak verilen 25 adet çek nedeniyle davalıya borçlu bulunmadığının tespitine ve söz konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının borçlarını ödememesi neticesinde müvekkiline 679.231,02 TL borçlu olduğunu, bu miktar üzerinde tarafların anlaşarak mutabakat metni düzenlediklerini, dava konusu sözleşmenin 01.08.2008 tarihinde haklı olarak feshedildiğini, davacının gabin nedenine dayanarak talepte bulunduğunu, yasada bildirilen bir yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının verilen çeklerin teminat çekleri olduğuna dair iddiasını yazılı delil ile kanıtlaması gerektiğini savunarak haksız davanın reddine karar verilmesi istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 17.11.2011 tarih, 2009/205 E. ve 2011/223 K. sayılı kararı ile davacının gabin hukuki nedenine dayanarak istemde bulunması karşısında, yasada bildirilen bir yıllık hak düşürücü sürenin geçirilmiş olması gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Dairemizin 27.06.2012 tarih, 2012/1620 E. ve 2012/10658 K. sayılı kararıyla davacının sözleşme kapsamında verilen 25 adet çek nedeniyle borçlu bulunmadığının da tespitini talep ettiği, dava tarihi itibariyle söz konusu çekler nedeniyle borçlu bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla işin esasına girilmeden karar verilmesinin doğru olmadığına işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 16.07.2013 tarih, 2012/307 E. ve 2013/235 K. sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

D. İkinci Bozma Kararı

Dairemizin 05.03.2014 tarih, 2014/58 E. ve 2014/4365 K. sayılı kararıyla eksik harcın tamamlanması gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

E. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece 27.12.2017 tarih, 2014/319 E. ve 2017/844 K. sayılı kararı ile 14 adet çekten dolayı davacının borçlu olmadığının tespiti ile fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

F.Üçüncü Bozma Kararı Dairemizin 19.09.2019 tarih, 2018/1999 E. ve 2019/4418 K. sayılı kararıyla davacının bedelinin istirdadını talep ettiği 8 adet çekten, 6 adet çekin muhatap banka tarafından davalıya ödenmediği ancak muhatap bankaya iade edildiği, bu çeklerin muhatap bankaya kimin tarafından iade edildiğinin araştırılması gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

G.Mahkemece Üçüncü Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına konu 6 adet çekin davalı yanca bankaya iade edildiğinin ya da davacıya bedelsiz iade edildiğinin kanıtlayamamış olmasına göre davanın kısmen kabulüne, davacı tarafından keşide edilen davalıya verilen muhatabı Bolu Gerede Halk Bankası olan, 9673147, 9673148, 9673149, 9673150, 9673151, 9673152, 9673153, 9673154, 9673155, 9673156, 9673157, 9673158, 9673159 ve 9673160 numaralı çeklerden dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, 9673136, 9673137, 9673138, 9673141, 9673142 ve 9673143 numaralı çek bedelleri olan toplam 338.484,26TL'nin her çek için keşide tarihinden başlayacak avans faiziyle birlikte istirdatı ile davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; mahkemece reddine karar verilen talepler ile ilgili olarak bilirkişi raporlarının çelişkili olduğunu, incelemenin eksik yapıldığını ileri sürerek kararın reddedilen talepler yönünden bozulmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istirdadı istenen çekler için hak düşürücü süre içerisinde dava açılmadığını, istirdat koşullarının da oluşmadığını, çeklerin müvekkili tarafından bankaya iade edildiğini, çeklerin yenilendiğini, takas ve mahsup taleplerinin dikkate alınmadığını, bir kısım çekler ile ilgili olarak hüküm kurulmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, taraflar arasında imzalanan bayilik sözleşmesinin gabin nedeniyle iptali ile işbu sözleşme kapsamında teminat olarak verilen 25 adet çek nedeniyle davalıya borçlu bulunmadığının tespiti ve ödenen çek bedellerinin istirdadı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 inci maddesi

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, özellikle davalı vekilinin temyiz gerekçesi yaptığı ve bir kısım çekler ile ilgili olarak olumlu olumsuz bir hüküm kurulmadığını iddia ettiği çeklere ilişkin olarak, kararın hüküm fıkrasının 2 nolu bendinin sonunda fazlaya ilişkin istemin reddedildiği ve anılan çeklerin de bu kapsamda kaldığının anlaşılmasına göre, taraf vekillerinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,