Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/292 K.2024/2242

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davacı Erva Hazır Beton Otelcilik Turz. İnş. ve San. Tic. Ltd. Şti. tarafından davalılara karşı açılan davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davacı ... tarafından davalı ...'e karşı açılan davanın ispatlanamaması nedeniyle reddine, davalı BSG Grup Yapı İnş. Taah. Oto Tic. ve San. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 19.03.2024 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davalılar vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 09.08.2018 tarihli hazır beton sözleşmesinin imzalandığını.

09.08.2018 tarihli hazır beton sözleşmesi çerçevesinde; müvekkili şirketin hazır beton dökümü yapmayı üstlendiğini, işbu hazır beton dökümü yapılması karşılığında davalı şirketin ise ödeme yapmayı kabul ettiğini, satışı yapılacak beton mukabilinde davalı tarafça müvekkiline 12 adet çek keşide edilip verildiğini, bu çeklerin karşı teminatı olarak müvekkilince davalıya 3 adet ve toplam bedeli 1.500 000,00 TL olan senet verildiğini, işbu teminat senedinin ve neye karşılık verildiğinin de yine sözleşmeye taraflarca imzalanmak suretiyle dercedildiğini,

müvekkilinin çek tesliminin teminatı olarak davalıya verdiği senetlerin beton teslimi yapıldıkça müvekkiline iade edileceğinin sözleşmeden açıkça anlaşıldığını, teslimat ve fatura bedellerinden davalıya yapılan beton dökümünün belli olduğunu, bu teslimata karşılık müvekkiline iadesi yapılacak senetlerden birinin sözleşme gereği iade edildiğini, ancak diğer senetlerin beton teslimi yapıldığı halde iade edilmediğini,

davalının teslime rağmen senet iade yükümlülüğünü yerine getirmediği için müvekkilinin beton teslimini haklı olarak durdurduğunu ileri sürerek sözleşmenin feshi ile davalının tamamını iade yükümlülüğü bulunan 31.12.2019 vade tarihli 500.000,00 TL bedelli toplamda 1.000.000,00 TL'lik iki adet senede ilişkin borçlu bulunmadıklarının tespiti ve senetlerin iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacı şirket tarafından müvekkili şirkete verildiği iddia edilen senetlerin müvekkilinin kayıtlarında bulunmadığından, davacı şirketin talebinin bir anlamının bulunmadığını, davacı şirketin sözleşmeye uymadığı için sözleşmeye aykırılıktan dolayı davacı şirket aleyhine Malatya 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/186 E. sayılı dosyası ile dava açtığını, davacı tarafın zorlama iddialar ile taraflarınca açılan davadan dolayı ödeme zorunda kalacağı tazminattan kurtulmak istediğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı şirket ile davalı şirket arasında 09.08.2018 tarihli Hazır Beton Sözleşmesinin yapıldığı, satışı yapılacak beton mukabilinde davalı tarafından davacıya 12 adet çek keşide edilip verildiği, bu çeklerin karşı teminatı olarak da davacı tarafından davalıya 3 adet 31.12.2019 vade tarihli teminat senetleri verildiği ve senetlerin beton teslimi yapıldıkça davacıya iade edileceğinin sözleşmeye derc edildiği,

sözleşmedeki edimlerin karşılıklı ifası devam ederken davacıların beyanı ile sabit olduğu üzere teminat olarak verilen senetlerden bir tanesinin davacılara iade edildiği, ancak teminat olarak verilen diğer iki senetten bir diğerinin daha iade edilmesi gerekirken iade edilmemesi nedeniyle taraflar arasında anlaşmazlık çıktığı, bu anlaşmazlık sonucunda da 09.08.2018 tarihli Beton Sözleşmesinin feshedildiği, her ne kadar senette alacaklı lehtar olan ... ilgili sözleşmenin tarafı değil ise de, söz konusu sözleşmeyi davalı şirket yetkilisi olarak imzaladığı, bu kapsamda sözleşmeyi ve takibe konu bonoyu bilebilecek durumda olduğu,

09.08.2018 tarihli sözleşmeye derc edilen metnin de aynen. "31/12/2019 tarihli 3 adet ...'lik teminat karşılığı senet verilmiştir. Beton dökümleri yapıldıkça senetler elden ...'a teslim edilecektir.

Senetler teminat karşılığıdır, kullanılamaz." şeklinde olduğu, söz konusu metnin altında şirket yetkilileri olan ... ve ...'un imzalarının yer aldığı, davalılar tarafından söz konusu senetlerin, davacılara iade edildiğine ilişkin yazılı bir belgenin de Mahkemeye ibraz edilemediği gerekçesi ile 09/08/2018 tarihli Hazır Beton Sözleşmesi kapsamında, davacı ... tarafından, davalı ...'e teminat olarak verilen ve davacı ...'a iade edilmeyen 08.08.2018 düzenleme tarihli 31.12.2019 vade tarihli 500.000,00 TL tutarlı senet ile,

yine iade edilmeyen ancak Malatya İcra Müdürlüğünün 2020/18621 E. sayılı dosyası ile icra takibine konulan 09.08.2018 düzenleme tarihli, 31.12.2019 vade tarihli 500.000,00 TL tutarlı senetten dolayı davacı ...'un, davalı ...'a borçlu olmadığının tespitine, davacı Erva Grup . .. Ltd. Şti. yönünden davaya konu bonolarda Erva Grup . .. Ltd. Şti.'nin borçlu gösterilmemesi sebebi ile davacı Erva Grup . .. Ltd.

Şti tarafından açılan davanın ise hukuki yarar yokluğundan reddine, yine BSG Grup Yapı İnşaat Taahhüt Otomotiv Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.'nin söz konusu senetlerde alacaklı sıfatının olmadığı, BSG Grup Yapı İnşaat Taahhüt Otomotiv Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.'nin söz konusu senetlerde herhangi bir sıfatının bulunmadığı görüldüğünden, BSG Grup Yapı İnşaat Taahhüt Otomotiv Ticaret ve Sanayi Ltd.

Şti.'ye karşı açılan davanın ise pasif husumet yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesinin dar kapsamlı ve sadece davacı beyanlarını dikkate alarak yorum yaptığını, bilirkişi raporunun denetime elverişli olmadığını, davacının davasını ispat edemediğini, yargılamanın usul kurallarına aykırı yapıldığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu senetlerde ...'un keşideci, davalı ...'in lehtar olduğu, dava konusu bonoların lehtar ve keşidecisi ile sözleşmenin taraflarının aynı kişiler olmadığı,

bonoların lehtar ve keşidecisinin sözleşmenin tarafları olan firmaların ortakları ya da temsil yetkilileri olan diğer davalılar olmasının, bonoları sözleşmeye dayalı olarak tüzel kişilikler adına verildiği anlamına gelmeyeceği, dava konusu bonoların üzerinde teminat senedi olduğuna dair herhangi bir ibare bulunmadığı gerekçesi ile davalılar vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davacı Erva Hazır Beton Otelcilik Turz.

İnş. ve San. Tic. Ltd. Şti. tarafından davalılara karşı açılan davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davacı ... tarafından davalı ...'e karşı açılan davanın ispatlanamaması nedeniyle reddine, davacı ... tarafından davalı BSG Grup Yapı İnş. Taah. Oto Tic. ve San. Ltd. Şti. Aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; ispat külfetinin kendi üzerlerinde olmadığını, davalıların ispat külfeti altında olduğunu, kaldı ki senetlerin teminat senedi olarak verildiğinin tüm dosya kapsamında ispatlandığını, İstinaf Mahkemesinin usul ve yasaya aykırı karar verdiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kambiyo senede ilişkin menfi tespit talebine yöneliktir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davacılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalılara verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,