Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/2993 K.2024/5281

Taraflar arasındaki tasarıma tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, men'i, ref'i ile maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde 06.02.2016 tarih ve 2016/00976 no ile 5.1. sırasında tescilli elbise, 06.02.2016 tarih ve 2016/00976 no ile 5.1., 2. sıralarında tescilli elbise, 29.12.2017 tarih ve 2017/09011 no ile 2. sırasında tescil başvurusu yapılan elbise, 29.12.2017 tarih ve 2017/09011 no ile 9. sırasında tescil başvurusu yapılan elbise başlıklı tasarımların maliki olup, müvekkilinin mezkur ürünlerinin hem 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu hem de Türk Ticaret Kanunu'nun amir hükümlerine göre üçlü koruma altında olduğunu,

davalı tarafın müvekkilinden izin almaksızın müvekkilinin tasarımlarının birebir aynısını ya da ayırt edilemeyecek kadar benzerinin davalı şirket tarafından taklit ve tecavüz edilmek suretiyle üretilerek piyasaya sunulduğunu, bu yolla yaratılan haksız rekabetin müvekkili şirkete büyük zarar verdiğini ve müvekkili şirketin ticari itibarını zedelediğini, müvekkili tasarımlarından haberdar ve haksız eylemlerine devam eden davalı tarafın kötü niyetli olduğunu ileri sürerek davalının tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden eylemlerin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine ve giderilmesine,

fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek merkez bankası krediler avans faizi ile davalıdan tahsil edilmesine ve hükmün ilanına karar verilmesini talep etmiş, dava dilekçesinde 5.000,00 TL olarak talep ettikleri maddi tazminat taleplerini 3.000,00 TL arttırarak 8.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek merkez bankası krediler avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının tescilli tasarımının 5.1 sırasında bulunan tasarımı ile müvekkiline ait tasarımlar arasında hiçbir benzerliğin bulunmadığını, bu tasarımlara ilişkin alınan tespit dosyasındaki bilirkişi raporunu kabul etmediklerini,

davaya konu tasarımın kumaşının tekstil sektöründe Joker kumaş olarak bilinen kalıp şeklinde bir görüntü oluşmasını sağlayan yapısı gereği kendinden desenli denilebilecek bir kategoride bulunan kalın yapıda bir kumaş türü iken müvekkiline ait tasarımın kumaşının joker kumaş niteliğinde olmayan kalıp görüntüsünden ziyade daha akışkan bir görüntü vermeyi amaçlayan kendinden deseni bulunmayıp desensiz kategoride bulunan düz yapıda daha ince nitelikte bir kumaş olduğunu, tarafların tasarımlarının kumaşlarının farklı olduğunu, davaya konu tasarımın müvekkili ait tasarım ile kıyaslandığında, yaka kısımlarının,

etek kısımlarının ve bel ile boyun kısımlarının tamamen farklı olduklarını, davacıya ait tasarımın harcı alem bir tasarım olup ayırt edicilik vasfını taşımadığını, davacı tasarımlarının tescilden önce piyasaya sürülmeleri nedeniyle yenilik ve ayırt edicilik özelliklerini taşımadıklarını, buna ilişkin hükümsüzlük davalarının açılacağını, maddi tazminat istenebilmesi için ortada bir kusurun olması gerektiğini ve kusurun ispatlanması gerektiğini, dayanağı olmayan iddialarla maddi tazminat isteminde bulunulmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile gerek tespit raporu gerekse yargılama safahatinde alınan raporda davalı uhdesinde tespit olunan ürünler ile davacı adına tescilli 2016/00976- 5 nolu 2017/00976-15.

1 ve 2 .sıra nolu, 2017/9044 nolu 2 sıra nolu ve 2017/09011 nolu 9 sıra nolu tasarım benzeri ürünlerin tespit edildiği, tasarımların karşılaştırılmasında birebire yakın derecede benzer oldukları, tüketiciler nezdinde bıraktığı genel izlenimde ayırt edilemeyecek derecede benzer nitelik taşıdığının tespit edildiği ve söz konusu ürünlerin satışa arz edilmesinin 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gereği tasarım hakkına tecavüz tecavüz teşkil ettiği,

davalı tarafın davacı tarafa ait orijinal tasarımları ile neredeyse birebir aynı tasarıma sahip ürünlerin satış ve pazarlamasını yapmak suretiyle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 54 üncü ve 55 inci maddesinin birinci fıkrasının (a-4) bendi kapsamında haksız rekabete sebebiyet verdiği, ne miktarda ürün piyasaya sunduğunun tespit olunamaması,

farazi tespit ve değerlendirmeler üzerinden zarar tespitinin mümkün olmaması sebebiyle, davacının 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 151 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi kapsamında zararının, tespit edilen ürün adedi, ihlale konu tasarım sayısı, paranın alım gücü ve hakkaniyet gözetilerek ve taleple bağlı kalınarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 50 nci maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, davacı tasarım hakkı sahibinin tasarımdan doğan haklarına tecavüz edildiği,

dolayısıyla manevi tazminatın yasal şartlarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulü ile davalı kullanımlarının davacıya ait (2016/00976-5.1., 15.1.-2. ve 2017/09011-2.1., 9.1.

Nolu) tasarımlara tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, ortadan kaldırılmasına, bu kapsamda tecavüz teşkil eden ürünlere davalı uhdesinde olmak kaydıyla el konularak, karar kesinleştiğinde imhasına, davalı şirket mağaza yetkilisine ait olduğu bildirilen https://www.instagram.com/mehmetsirkeci/ hesabında yer alan ve tasarım tecavüzü teşkil ettiği tespit edilen paylaşımların siteden kaldırılması için on günlük kesin süre verilmesine, aksi takdirde siteye erişimin engellenmesine, infazda 18.09.2019 tarihli heyet raporunun dikkate alınmasına, hüküm eki sayılmasına,

davacının maddi tazminat davasının kabulü ile taleple bağlı kalınarak 8.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacının manevi tazminat davasının kabulü ile 5.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, karar kesinleştiğinde hüküm özetinin masrafı davalıya ait olmak üzere tiraji en yüksek üç gazeteden birinde bir defaya mahsus olmak üzere ilanına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmak suretiyle kısmi dava açtığını, zaman aşımı süresinin delil tespitinin yapıldığı 28.12.2017 tarihinden başlayacağını ve davacının talep arttırımında bulunduğu tarih (16.07.2020) itibariyle zaman aşımı süresi dolduğunu, 2017/09011 tescil numaralı 2. sırasında bulunan endüstriyel tasarım ile müvekkiline ait tasarımın omuz detayları tamamen farklı olduğunu, abiye giyim sektöründe işleme şeklinde detay olmasının harcı alem nitelikte bir ayrıntı olduğunu, yine 2017/09011 tescil numaralı 9. sırasında bulunan,

2016/00976 tescil numaralı 5.1. sırasında bulunan ve 2016/00976 tescil numaralı 15.1/2 sırasında bulunan endüstriyel tasarım ile davacı tarafından bu tasarıma benzediği iddia edilen müvekkile ait tasarım arasında hiçbir benzerlik bulunmadığını, davacıya ait tasarımın harcı alem olup ayırt edicilik vasfını taşımadığını, yenilik özelliğinin olmadığını, tescil koşullarını taşımadığından korunmadan faydalanması mümkün olmadığını, davacı tasarımında bulunan her bir ayrıntı piyasa da sıkça kullanılan, ayırt edici niteliği bulunmayan ayrıntılar olduğunu, abiye elbise tasarımlarında topuk hizasına kadar gelecek kumaş boyu,

boyun kısmında boncuk işleme, beli daha ince gösterme amaçlı kemer görünümü sağlayan boncuk işleme ayrıntıları sıkça kullanıldığını, yenilik ve ayırt edicilik özelliği olmayan bir modelin tescil edilmesi iyi niyetli bir davranış olmayıp haksız kazanç sağlama amacıyla yapıldığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik inceleme ile hazırlandığını, fiziki inceleme yapılmaksızın dosya üzerinden inceleme yapılması hatalı olduğunu, delil tespiti dosyasından alınan bilirkişi raporu üzerinden değerlendirme yapılarak rapor hazırlandığını, maddi zarar kanıtlamadan tazminat hesabı yapılması mümkün olmadığını,

davacı herhangi bir hak ihlalini ortaya koyup ispatlayamadığından manevi tazminat isteminin kabulünün yerinde olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tasarımda korunan görünüm olduğundan tasarımların ayrıca fiziken incelenmesinin gerekli olmadığı, davalının adreslerinde tespit edilen ürünler ile davacı tasarımının ayırt edici özellikleri karşılaştırıldığında benzer olduklarının tespit edildiği,

davalı vekili istinafında tasarımların harcı alem olduğunu, tescil edilmelerinin yerinde olmadığını ileri sürmüş ise de tescilli tasarımlar hakkında açılmış hükümsüzlük davası olmadığından bu hususun re'sen dikkate alınamayacağı, dava tarihinde davacının tasarımlarının tescile dayalı koruma sürelerinin devam ettiği de dikkate alındığında mahkemenin tasarıma tecavüzün tespitine, durdurulmasına karar verilmesi yerinde olduğu, davacı vekili maddi tazminat istemini 6769 sayılı Kanun'un 151 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendine dayandırmış ise de, davalının incelenen kayıtlarında ürün kodu ile fatura düzenlemediği,

sadece bayan elbise açıklaması yer alan faturalar bulunduğu dikkate alındığında davalının ticari defterine göre maddi tazminat hesaplanamadığından mahkemece 6098 sayılı Kanun'un 50 nci maddesi çerçevesinde tazminat tutarının belirlenmesinin yerinde olduğu, tasarıma tecavüzün tespiti ile birlikte kusur ve zararın ağırlığı, süresi dikkate alınarak manevi tazminata hükmolunmasının da yerinde olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın kısmi dava olarak açıldığını, zaman aşımı süresi delil tespitinin yapıldığı 11.12.2017 tarihinden başlamakta olup davacının talep arttırımında bulunduğu 16.07.2020 tarih itibariyle zaman aşımı süresinin dolduğunu, ancak zaman aşımı def'inin reddinin gerekçelendirilmediğini, bu suretle adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini, benzerlik iddiasının yerinde olmadığını, davacıya ait tasarım harcı alem olup ayırt edicilik vasfı taşımadığını, hükme esas alınan raporun eksik ve hatalı olduğunu, re'sen araştırma ilkesine aykırılık içerdiğini, tazminat koşullarının oluşmadığını, tüm bu itirazlarını karşılar tarzda rapor aldırılması gerektiğini belirterek dilekçelerindeki ve istinaf başvurusundaki nedenlerle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı eyleminin davacıya ait 2016/00976 no ile 5.1. sırasında tescilli elbise, 2016/00976 no ile 5.1., 2. sıralarında tescilli elbise, 2017/09011 no ile 2. sırasında tescil başvurusu yapılan elbise ve 2017/09011 no ile 9. sırasında tescil başvurusu yapılan elbise başlıklı tasarımlarından kaynaklanan haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturup oluşturmadığı, buna bağlı olarak tazminat koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası.

2. 6769 sayılı Kanun'un 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi,151 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi, 6102 sayılı Kanun'un 54 üncü ve 55 inci maddesinin birinci fıkrasının (a-4) bendi, 6098 sayılı Kanun'un 50 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,