Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3240 K.2024/5468

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda:

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre, dava konusu edilen alacak talebi 278.464,12 TL'dir. Bölge Adliye Mahkemesince kabul edilen miktar 184.527,84 TL olup davacı vekilince temyize konu edilen meblağ 93.936,28 TL'dir. Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 107.090,00 TL’nin altında kaldığından davacı vekilinin temyiz isteminin miktardan reddine karar vermek gerekmiştir. Davalı vekilinin gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilerek Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili idarenin ihtiyacı bulunan 150 adet otobüs satın alınması ihalesinin 17.10.2011 tarihinde yapıldığını, davalı ile 14.11.2011 tarihinde ihale sözleşmesinin imzalandığını, sözleşme kapsamında yüklenici davalı şirketin 11.05.2012 tarihine kadar 50 adet otobüsü idarelerine teslim ettiğini, kalan 100 adet otobüsün ise teslimi yapılmadığından davalıya 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve İhale Sözleşmesi hükümleri gereğince 11.05.2012 tarihinden başlamak üzere 30 gün cezalı ek süre verildiğini,

yüklenicinin verilen cezalı ek süre zarfında da söz konusu malları teslim etmemesi sebebiyle 14.11.2011 tarihli sözleşmenin feshedilmesine ve işin tasfiyesine, yüklenicinin kesin teminatı ile varsa ek kesin teminatlarının nakde çevrilip irat kaydedilmesine, ihale mevzuatı ve özel hukuk hükümleri çerçevesinde idarenin uğradığı tüm zararların yükleniciden tahsil edilmesine ayrıca ihalelere katılmaktan yasaklama için bildirimde bulunulmasına karar verildiğini, bu çerçevede yüklenici firmanın ihale sözleşmesi,

teknik ve idari şartname gereğince idarelerine ücretsiz olarak vermesi gereken malları/ekipmanları teslim etmediğini, davalı yüklenicinin teslim etmesi gereken malların yaklaşık değerinin 278.464,12 TL olarak tespit edildiğini ileri sürerek 278.464,12 TL' nin ilk parti otobüslerin teslim tarihi olan 11.04.2012 tarihinden itibaren hesaplanacak avans faiz oranındaki temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkilince davacı idareye verilen teminat mektubunun davacı tarafından nakde çevrildiğini ve tüm zararlarının fazlasıyla tahsil edildiğini, ilaveten bu dava ile talepte bulunulmasının suiniyetli olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

1.İzmir 7. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 05.11.2013 tarih ve 2013/81 E., 2013/480 K. sayılı kararıyla; mahkemenin görevsizliğine, görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna, karar kesinleştiğinde ve istek halinde dosyanın görevli İzmir Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiş, kararın temyiz edilmeden kesinleşmesi üzerine dosya görevli Asliye Ticaret mahkemesine gönderilmiştir.

2.İzmir 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15.01.2014 tarih ve 2014/19 E., 2014/8 K. sayılı kararıyla; görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verilmiş, yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın gönderildiği Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 24.10.2014 tarih ve 2014/11197 E.,2014/14207 K. Sayılı kararıyla yargı yeri olarak Asliye Ticaret Mahkemesinin belirlenmesine karar verilmiş, dosya görevli mahkemeye gönderilmiştir.

3.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece teminat mektubunun davacı tarafından nakde çevrilerek irat kaydedildiği dolayısı ile dava edilen miktarın karşılanmış olduğu davacının dava açmakta hukuki yararının da kalmadığı gerekçesiyle davanın reddine dair verilen kararın İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi'nce eksik araştırma nedeniyle kaldırılmasına karar verildiği, bu kapsamda yapılan inceleme neticesinde; dava konusu ekipmanların makine mühendisi bilirkişi aracılığıyla değerinin tespit ettirildiği ve net olarak ekipmanların değerinin 184.527,84 TL olduğunun belirlendiği,

mali müşavir bilirkişiden ekipmanların değerinin davacı idarenin davalının sunduğu teminatı parayı çevirerek irat kaydettiğinden bu teminattan karşılanıp karşılanmadığı hususu hakkında bilirkişi raporu alındığı, buna göre 184.527,84 TL'nin teminattan karşılandığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine Kamu İhale Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiğini, ihale sözleşmesi ve ihale mevzuatı uyarınca gelir kaydedilen mevduatların yüklenicinin borcuna mahsup edilemeyeceğini, sözleşmenin feshi ve işin tasfiyesi başlıklı 35.maddesinde yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine,

bu sözleşmenin gecikme cezasını düzenleyen maddesinde belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin bu sözleşmede belirlediği süreyi ve açıklamaları içeren ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi hallerinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedileceğinin kararlaştırıldığının ayrıca 36/2.maddesine göre de gelir kaydedilen teminatların yüklenicinin borcuna mahsup edilemeyeceğini, 37/6.maddesinde gelir kaydedilen kesin teminatın yüklenicinin borcuna mahsup edilemeyeceği hükümlerinin yer aldığını,

buna göre yüklenicinin borcunun teminat mektubundan mahsup edilemeyeceğini, sözleşmenin 35 ve kamu ihale sözleşmelerinin 27.maddesi gereğince gelir kaydedilen teminatların yüklenicin borcuna mahsup edilemeyeceği hususları birlikte değerlendirildiğinde idarelerince ihale sözleşmesi gereği davalıya bedeli ödenen 50 adet otobüsün ve standart avadanlık cihaz takım ve yedek parçalarının yüklenici tarafından idareye teslim edilmesi gerektiğini, gelir kaydedilen teminatların yüklenicin borcuna mahsup edilemeyeceğini belirterek kararın kaldırılarak davanın kabulünü istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu'nun 22 nci maddesine göre sözleşmenin feshedilmesi halinde teminatların gelir kaydedileceği düzenlenmiş ise de tacir olan tarafların sözleşmenin 11.3.2. maddesi ile yüklenicinin, idareye olan borçlarının kesin teminatların paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edileceği şeklinde aksinin kararlaştırılmış olduğu,

buna göre sözleşmenin taraflarının iradesine üstünlük tanınması gerektiği, davalı tarafından taraflar arasındaki sözleşme kapsamında 50 adet otobüsün süresinde teslimi yapılmış ve sözleşmeye göre teslimi gereken bedelsiz verilecek standart avadanlık cihaz takımları ve her bir araç için verilecek listelenmiş malzemenin verilmediği, davacının, sözleşmenin ifası kapsamında teslim edilen otobüslerin ekipmanlarının teslim edilmemesinden ötürü doğan zarara ilişkin talepte bulunduğu, yani ifa edilen sözleşmeden doğan ek borcun yerine getirilmemesinin dava konusu yapıldığı,

taraflar arasında akdedilen 150 adet alçak tabanlı solo otobüs satın alınması, mal alımına ait sözleşmenin feshi ve işin tasfiyesi başlıklı 35 inci maddesinde yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, bu sözleşmenin gecikme cezasını düzenleyen maddesinde belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere idarenin bu sözleşmede belirlediği süreyi ve açıklamaları içeren ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi hallerinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedileceğinin kararlaştırıldığı,

ayrıca 36/2. maddesine göre de gelir kaydedilen teminatların yüklenicinin borcuna mahsup edilemeyeceğinin, 37/6.maddesinde de gelir kaydedilen kesin teminatın yüklenicinin borcuna mahsup edilemeyeceği hükümlerinin yer aldığı, bu düzenlemeler gereğince yüklenicinin borcunun teminat mektubundan mahsup edilemeyeceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin 8.maddesinde, teknik şartnamenin bu sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olduğunun düzenlendiği, teknik şartnamenin 34.maddesinde bedelsiz verilecek standart avadanlık cihaz takımlara ilişkin düzenleme bulunduğu, her bir araç için verilecek malzemelerin listelendiği,

buna göre davacıya teslim edilen 50 adet aracın beraberinde teslim edilmeyen avadanlık cihaz ve takımlara ilişkin talepte bulunabileceği, makine ve elektrik mühendisi bilirkişiden alınan raporda; davaya konu 50 adet otobüs ile ilgili teslim edilmesi gereken avadanlık, cihaz ve takımların 11.04.2012 tarihi itibariyle piyasa rayiç değerlerinin 184.527,84 TL olduğu,

sözleşmenin 35.maddesine göre teminatların gelir kaydedileceği ve 37.maddesine göre de gelir kaydedilen teminatların yüklenicinin borcuna mahsup edilemeyeceği, 11.maddedeki yüklenicinin sözleşme konusundaki iş nedeniyle idareye ve sosyal güvenlik kurumuna borçları nedeniyle ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni kesintilerin kesin kabul tarihine kadar ödenmemesi halinde protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatlar paraya çevrilerek borçlarına karşı mahsup edilir varsa kalanı yükleniciye iade edilir hükmünün 35. madde gereğince gelir kaydedilen teminatlar hakkında uygulanamayacağı,

buna göre davalının bilirkişi tarafından tespit edilen 184.527,84 TL'yi ödemesi gerektiği kanaatine varıldığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın kısmen kabulüne 184.527,84 TL'nin otobüslerin teslim tarihi olan 11.04.2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; reddedilen kısım yönünden kararın temyiz edildiğini, ret kararının hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bu yönden bozulmasını istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının zararının menfi zarar kapsamında olmadığını, davacının müspet zararlarını müvekkilinden talep edemeyeceğini, bilirkişi kök ve ek raporlarında davacı idarenin zararını müvekkilinden isteyemeyeceğinin belirtildiğini, davacının müvekkilinden almış olduğu teminat mektubunu nakde çevirdiğini, teminat mektubunun nakde çevrilmesine rağmen davacının halen zararı olduğu iddiasının dinlenemeyeceğini, bu davayı açmakta hukuki menfaati bulunmadığını, talep ettiği bedelin teminat mektubunun nakde çevrilmesiyle zaten misliyle karşılandığını, davacının bu davayı açmakta iyi niyetli olmadığını, Bölge Adliye Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin ifası kapsamında teslim edilen otobüslerin ekipmanlarının teslim edilmemesinden doğan alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Davacı vekilinin temyiz isteminin miktardan reddi gerekmiştir.

2.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

A. Davacı Temyizi Yönünden

Davacı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

B.Davalı Temyizi Yönünden Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalıya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacıya iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,