Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3415 K.2024/5686

Taraflar arasındaki tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması, önlenmesi, sonuçlarının ortadan kaldırılması ve maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin asıl ve tasarım hükümsüzlüğü istemine ilişkin karşı davalardan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı-karşı davalı vekilinin başvurusunun esastan reddine, Davalılar-karşı davacılar vekilinin başvurusunun ise kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, esas hakkında yeniden hüküm tesis edilmek suretiyle asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı-karşı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. ASIL DAVA VE CEVAP

Davacı-karşı davalı vekili dava dilekçesinde; müvekkili firmanın 1987 yılından bu yana banyo aksesuarları başta olmak üzere çeşitli ev gereçleri üretimi ve dağıtımı yaptığını, sektöründe kalite ve kapasite yönünden en güçlü firmalardan biri olduğunu, bu faaliyet alanı içinde çeşitli ARGE çalışmaları yaptırarak özgün ürünler ürettiğini ve bu ürünleri tescil ettirerek bu tasarımlan ürünlerinde kullanan ve pazarlayan bir firma olduğunu, müvekkili şirket adına tescilli olan 2016/06539(13) sayılı tasarım tescil belgesi ile korunan "banyo ve aksesuarları için desen" nin ayırt edilemeyecek derecede benzeri ürünlerin,

davalılar tarafından piyasaya sürüldüğünü ve www.acarlarmutfak.com isimli internet sitesinde GDP-007181/2 ve GDP-07180/12 koduyla satıldığının tespit edildiğini, davalı tarafa ihtarname gönderdiklerini ancak olumsuz yanıt verildiğini ileri sürerek tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmak kaydıyla 1.000,00 TL maddi ve 10,000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, karşı davaya ilişkin olarak sunmuş olduğu cevap dilekçesinde;

davalı-karşı davacı yanın sunmuş olduğu belgelerin müvekkilinin tasarımın yeni olmadığını kanıtlar mahiyette olmadığını, müvekkiline ait 2016/06539-13 nolu tasarımın başvuru tarihinin 06.10.2016 olup atıfet süresi itibariyle gösterilecek delillerin 06.10.2015 tarihinden önce olmasının gerektiğini, karşı davacı yanın gerek proforma faturada gerekse de packing list'te yer alan 2016 tarihli belgelerin yenilik incelemesinde hiçbir hükmünün bulunmadığını savunarak karşı davanın reddini istemiştir.

II. KARŞI DAVA VE CEVAP

Davalılar-karşı davacılar vekili karşı dava dilekçesinde; dava konusu tescilli tasarımın yenilik unsurunu taşımadığını, müvekkilinin davaya konu ürünü Çin'li Godpapa Gifts Workshop Ltd.firmasına imal ettirip ithal ettiğini, dava konusu tasarımın yeni bir tasarım olmayıp harcıalem olmuş bir tasarım olduğunu ileri sürerek karşı davalı adına tescilli 2016/06539(13) nolu tasarımın hükümsüz kılınmasını talep etmiş, asıl davaya ilişkin cevap cevap dilekçesinde; aynı gerekçeleri dile getirerek karşı davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda davalı-karşı davacı tarafın sunduğu 10.10.2018 tarihli bilişim uzmanı ...'in uzman görüşü ve 02.07.2019 tarihli duruşmadaki beyanına göre yenilik kırıcı niteliğe haiz görselin ilk kez internet ortamına 11.06.2015 tarihinde yüklendiği yönündeki tespitin, bilirkişi olarak atanmış olan ve heyette yer alan bilişim uzmanı ... ... tarafından da 12.11.2019 tarihli celsedeki beyanında doğrulanması karşısında davaya konu tasarım tescil ve atıfet süresinden önce kamuya sunulduğu ve hükümsüzlük koşullarının oluştuğunun anlaşıldığı,

hükümsüzlük kararının geçmişe etkili sonuç doğurması nedeniyle asıl davada tasarıma tecavüz yönünden davanın reddine karar vermek gerektiği, hükümsüzlüğüne karar verilen tescile dayalı olarak haksız rekabet iddiaları için yapılan incelemede ise yerleşmiş Yargıtay içtihatları ışığında belirlenen "davacının davaya konu tasarıma emek ve yatırım ile birlikte zaman sarfederek değer ve tanınmışlık kazandırıp kazandırmadığı ve davalının bu değer ve tanınmışlıktan haksız bir şekilde faydalanıp faydalanmadığı" kriterleri ile bilirkişiler marifetiyle yeniden inceleme yapıldığı ve davayla konu edilen tasarım özelinde davacının bu tasarıma yönelik emek

ve yatırım yaparak değer ve tanınmışlık kazandırdığına ilişkin yeterli bir delil bulunmadığı, davacının tüm yatırım ve faaliyetlerinin ise aynı zamanda davaya konu tasarım için özel emek ve yatırım olarak kabul edilemeyeceği, bu haliyle haksız rekabet koşullarının da oluşmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı-karşı davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme tarafından alanında uzman olmayan bilirkişiler tarafından hazırlanan rapora dayanılarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, ... ...'ın sektör uzmanı, ... ...'ün bilgisayar uzmanı olduğunu, bilirkişilerin hukukçu olmadıklarını, haksız rekabet hukukuna ilişkin uzmanlıkları olmadığını, raporda da bu hususu belirttiklerini, davanın temelini oluşturan hususların incelenmemesi nedeni ile eksik inceleme yapıldığındı, ıslah ile dosyaya sunulan delillerin haksız rekabet hukukunda yetkin bir bilirkişi tarafından incelenmesi gerektiğini, müvekkilinin tanıtım için yaptığı giderler,

tasarıma ilişkin yürütülen satış kampanyasına ilişkin broşürler, yapı marketlerin bu tanıtım için müvekkiline gönderdiği faturalar, dergilerde çıkan reklamlar, internet sitesi için yapılan masraflar, tasarımın oluşturulma sürecinde emek ve mesai harcandığını gösteren belgeler, Çinli üretici firma ile yapılan yazışmalara yer verildiğini, raporda delillerin düzgün incelenmediğini, müvekkilinin sosyal medya hesaplarındaki beğenilere göre haksız rekabet yönünden değerlendirme yapılmasının haksız rekabet hükümleri ile bağdaşmadığını, davalının kullanımlarının haksız rekabet oluşturduğunu,

haksız rekabetin ... mülkiyete tecavüz hallerinin temelde haksız fiil niteliği taşıdığını, bu fillerin aynı zamanda haksız rekabet oluşturduğunu, tasarım haklarına yönelik her türlü haksız fiil karşısında özel hükümlere alternatif olarak haksız rekabet hükümlerine de dayanılabileceğini, "başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak" şeklinde belirtilen haksız rekabet hali olduğunu,

serbest yararlanma ve benzetmenin taklit ve halkı aldatıcı düzeydeki benzerlik boyutuna ulaşması ve bir işletmenin yıllar süren yatırım ve özenli çalışması sonucunda oluşturduğu imajı simgeleştiren bir ürünün taklidi halinde haksız rekabetin varlığından söz edileceğini, dürüstlük kurallarına aykırı olmamak koşulu ile herkes başkasının emeğinin sonuçlarından yararlanarak daha iyisini gerçekleştirmek ve rekabete katılmak hakkını haiz olduğunu, ancak, dürüstlük kurallarının ihlal edildiği noktada koruma başlayacağını,

haksız rekabet hükümleri ile sınai mülkiyet kanununun temelindeki en büyük farkın haksız rekabet hukukunda korunmak istenen hususun “emek” ilkesi olduğunu, davaya konu tasarımın Türkiye'de ilk defe kullanan müvekkilinin söz konusu tasarım için emek harcayıp harcamadığının incelenmesi gerektiğini, davaya konu tasarımı Türkiye'de ilk kez müvekkilinin kamuya sunduğunu, sunulan delillere göre hak sahipliği konusunda bir tartışma olmadığını, davaya konu tasarımın müvekkili tarafından geliştirildiği müvekkilinin emek, zaman ve para harcayarak dava konusu tasarımları oluşturduğunun açık olduğunu, davalının aksi delil sunmadığını,

müvekkilinin fuarlara katılmak, satış kanallarında ürünleri tanıtarak satmak sureti ile tasarımın tanıtımı için emek ve mesai harcadığını, sektörde bilinen firma olduğunu, tasarımlar yönünden hatırı sayılır tanınmışlığa sahip olduğunu, müvekkilinin tasarladığı tüm ürünleri fuarlara götürdüğünü, ciddi deliller sunulduğunu, mahkemenin ise bu durumu tanıtıcı faaliyet olarak görmediğini, tasarım için öngörülen 12 aylık hoşgörü süresinin kaçırılması nedeni ile tasarımdan yararlanma hakkının kaybedildiğini, davalı tarafından dosyaya sunulan onlarca satışı yapılan ürünün müvekkilinin üretimi olan ürünleri olduğunu,

bu hususun da haksız rekabet de dikkate alınması gerektiğini, Yargıtay 11. HD.'nin 2016/6765 E, 2018/883 K. sayılı ilamında; davaya konu ürünlerin tanıtımı için emek ve mesai harcanıp harcanmadığı hususunda bir araştırma yapılması gerektiğine ilişkin bir hüküm oluşturulmadığını, 12 aylık süreye uyulmaması nedeni ile tescilsiz hale gelen tasarıma yönelik davalının eylemlerini haksız rekabet olarak nitelendirdiğini, somut olayda ise bu hususta pek çok delil sunulduğunu, müvekkilinin banyo ürünleri ve tasarımlar açısından markası olan PRİMANOVA, markasının KOÇTAŞ BAUHAUS, TEKZEN İKEA gibi yapı marketleri ile MİGROS CARREFOURSA, METRO,

gibi gross marketler ve Gittigiyor, Hepsiburada, Trendyol gibi sanal alışveriş mağazalarında en çok tercih edilen marka olduğunu, banyo ürünlerinin satıldığı fazla internet sitesi olmadığını, bilirkişilerin yeterli bulmadığı, internet sitelerinin Türkiye'deki en büyük siteler olduğunu, itirazların değerlendirilmediğini, raporda sunulan belgelerde Ansan İç ve Dış Ticaret yazdığı dava dışı şirket olduğu belirtilmiş ise de ilgili şirketin kardeş şirket olup iktisadi ekonomik bağlantı olduğunu, tanıtımda birlikte çalıştıklarını, müvekkilinin üstün hakkı olduğunu, ürünü emek ve para harcayarak tanıtan firma olduğunu,

davalının davranışının dürüst ve serbest rekabete aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalılar-karşı davacılar vekili istinaf dilekçesinde; somut olayda davaların yığılması söz konusu olduğu halde Mahkemece tek bir vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı-karşı davalı vekilince ileri sürülen tüm istinaf itirazlarının yerinde olmadığını, davalılar-karşı davacılar vekilinin istinaf itirazlarına gelince, davacının tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti meni, refi, maddi, manevi tazminat istemli dava açtığı, davaların yığılması halinde reddedilen her talep hakkında ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği, bu durumda neticeten üç ayrı vekalet ücretine hükmolunması gerekirken tek vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davacı-karşı davalı vekilinin başvurusunun esastan reddine,

davalılar-karşı davacılar vekilinin başvurusunun ise kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, esas hakkında yeniden hüküm tesis edilmek suretiyle asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı-karşı davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı-karşı davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl dava bakımından, tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması, önlenmesi, sonuçlarının ortadan kaldırılması ve maddi ve manevi tazminat istemine, birleşen dava bakımından ise tasarım hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 56'ncı, 57'nci, 58'nci ve 78'nci maddeleri.

3. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun haksız rekabete ilişkin 54 üncü ve v.d. maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,