Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3420 K.2024/6596

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 10.09.2024 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ve davalı ... vekili Avukat ... ile davalı ... vekili Avukat ... ... ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

Rus şirketi ile iş sahibi Zarubezhstroytechnology şirketinin Libya'da Sirte ve Bingazi şehirleri arasındaki 554 km demiryolu inşaatının yapımını üstlendiğini, iş sahibi firmanın işin belli bölümlerini yaptırmak için alt yüklenici müvekkili Afa firması ile 29.04.2010 tarihinde 122.669.738,66 Euro değerinde inşaat yapım sözleşmesi ve 26.08.2010 tarihinde 17.167.704,97 Euro değerinde proje tasarım sözleşmesi olmak üzere 2 adet sözleşme imzalandığını, müvekkilinin anılan sözleşmeler kapsamında davalı işveren firmadan 25.11.2010 tarihinde avans teminat mektupları karşılığında 2 proje kapsamında toplam 27.817.524,64 Euro avans aldığını,

bu gelişmelerin akabinde 16.02.2011 tarihinde Libya'da iç savaş başladığını ve arkasından BM Güvenlik Konseyinin kararı ile askeri müdahale yapıldığını, davalı iş sahibinin müvekkiline tüm çalışmalarını durdurma talimatı verdiğini ve işin durdurulduğunu, bu süreçte alınan avanstan daha fazla hakediş yapıldığını ve böylece verilen teminat mektuplarından dolayı herhangi bir riskin kalmamış olduğunu, ancak teminat mektuplarının iade edilmediğini, müvekkili şirketin 2012 yılından bu yana bankada bloke edilen parasını kullanamaz durumda bırakıldığını,

bu meyanda müvekkili firma hakkında İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/60 esas sayılı dosyası ile iflas erteleme talebi ile dava açıldığını" ileri sürerek, sonuç olarak; paraya çevirme riski taşımayan ve davacı şirkete ait mevduat hesaplarında bulunan nakdi blokaj ile gayrimenkul ipotekleri üzerindeki risklerin kalkıp kalkmadığının veya risk karşılığının hangi miktar bakımından kalktığının belirlenerek, belirlenen miktardaki nakdi blokaj ve ipoteklerin kaldırılması ile talep konusu teminat mektuplarının hükümsüzlüğüne karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili banka tarafından diğer davalıya hitaben 2 adet teminat mektubu düzenlendiğini, bahse konu teminat mektuplarının Rus Trancredit Bank aracılığı ile diğer davalı şirkete teslim edildiğini, mektupların içeriğine bakıldığında dünya ticaret örgütünün 458 sayılı broyürüne tabi olduklarını, uyuşmazlık çözümü için herhangi bir hukuk ve yetkili mahkeme seçimine ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığını, anılan broşürün 27. ve 28. maddelerine göre tarafların ayrı bir hukuk ve mahkeme seçmemeleri halinde, garanti mektubundan ... ihtilafların çözümünde garantörlerin bulunduğu yer mahkemelerinin yetkili olduğunu, müvekkili bankanın mevzuatına, Birleşmiş Milletler ve Bakanlar Kurulu kararına uygun olarak işlemler yaptığını savunmuştur.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili ile davacı arasında imzalanan sözleşmeler gereği ... uyuşmazlıklarda Rus Hukuku uyarınca Rusya Federasyonu San. ve Tic.

Odasındaki Uluslararası Ticari Tahkim Mahkemesi nezdinde ihtilafın çözümlenebileceğini, Türk Mahkemelerinin tahkim şartının varlığı karşısında iş bu davanın esasına girerek inceleme yapmalarının mümkün olmadığını, taahhüt edilen işlerin yapıldığına ilişkin Are firmasının raporlarının esas alınmasının gerektiğini ileri sürmüş ise de, rapor riskin mevcut olup olmadığını tam olarak belirlemekten uzak olduğunu, davanın 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu'nda düzenlendiğini, anılan Yasanın 5. maddesine göre davanın usulden reddinin gerektiğini, davalı bankanın teminat mektuplarından ... sorumluluğunun devam ettiğini,

sözleşmelere konu inşaat işleri Libya'da çıkan mücbir sebep nedeniyle tamamlanamadığını, davacı şirket uhdesinde kalan avansın iade ede edilmediğini, davacı şirket bir kısım işleri tamamlamış ise de borç alacak ilişkisi ve hangi tarafın borçlu ya da alacaklı olduğu çekişmeli olduğundan yargılamayı gerektirdiğini, bu konudaki yargılamanın Rusya'daki Tahkim Kurumu nezdinde yapılması gerektiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ...Ş aleyhine açılan davanın kabulü ile davacı ile davalı Zarubezhstroy Technology Join Stock Company arasında akdedilen 30 nolu sözleşmeye istinaden düzenlenen ve 25.05.2014 tarihinde süresi sona ... 16.834.741,43 euro bedelli süreli avans teminat mektubu ve 79 nolu sözleşmeye istinaden düzenlenen ve 22.05.2014 tarihinde süresi sona ...

1.743.559,13 euro bedelli süreli avans teminat mektubunun hükümsüzlüğüne, davalı bankaca nakit blokajda tutulan 7.682.993,00 euro ve 3.497.545,00 USD üzerindeki blokajların kaldırılması ile tapunun İzmir ili Menderes ilçesi, Görece mahallesi 1327 parselde kayıtlı taşınmaz üzerine, davalı banka lehine tesis edilen 450.000,00 TL bedelli ipoteğin.

İzmir ili, Menderes ilçesi, Görece mahallesi 793 ve 794 nolu parselde kayıtlı taşınmaz üzerine davalı banka lehine tesis edilen 220.000,00 TL bedelli ipoteğin. Tekirdağ ili Vakıflar ilçesi 220 ada, 1 ve 2 nolu parselde kayıtlı taşınmaz üzerine, davalı banka lehine tesis edilen 3.000.000,00 TL bedelli ipoteğin.

İzmir ili, Konak ilçesi, Alsancak mahallesi 3646 ada, 21 parsel, 57, 58, 59, 60, 61 nolu parsellerde kayıtlı taşınmaz üzerine, davalı banka lehine tesis edilen 725.000,00 TL bedelli ipoteğin.

İzmir ili, Kemalpaşa ilçesi, Ansızca, Devecihavlusu, 1748 ve 1755 parselde kayıtlı taşınmaz üzerine, davalı banka lehine tesis edilen 16.000.000,00 TL bedelli ipoteğin kaldırılmasına, davalı Zarubezhstroy Technology Join Stock Company aleyhine açılan davada, davalının tahkim ilk itirazının kabulü ile HMK 116/1.b 413/1 maddesi uyarınca dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacı ile davalı Zarubezhstroy Technology Join Stock Company arasında akdedilen eser sözleşmelerine bağlı olarak, davacının lehtar, davalı bankanın garanti veren, davalı Zarubezhstroy Technology Join Stock Company nin muhatap olduğu iki ayrı banka teminat mektubunun hükümsüzlüğü ile davalı bankaca kullandırılan gayrinakdi kredi mahiyetindeki iş bu teminat mektuplarının, teminatını oluşturan, davacıya ait mevduatlardaki blokaj ile gayrimenkuller üzerindeki ipoteklerin kaldırılması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.