Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3468 K.2024/5661

Taraflar arasındaki ayıplı malın misli ile değiştirilmesi, davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilim, davalılardan ...

Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş.'nin ithal ettiği, diğer davalı olan Aykan Motor Servis A.Ş.' den 04.05.2016 tarihinde araç satın aldığını, 2016 yılının Mayıs ayında "0" km olarak alınan araç ilk arızasını alındıktan 6 ay sonra Aralık 2016' da verdiğini, sonrasında ise Mayıs 2017 ve Mayıs 2018 aylarında da aynı arızayı tekrarladığını, araçta bir türlü tamir edilemeyen motor arızası bulunduğunu, araç devamlı su eksilterek stop ettiğini, araç alındıktan sonra tüm bakımları davalı tarafın yetkili servislerinde yerine getirildiğini ve arızaların da yine yetkili serviste tamire alındığını,

tamirlerde garanti kapsamında motor ile ilgili parçalar değişmiş ise de sorunun ortadan kalkmadığını, henüz 2 yaşını doldurmadan aynı motor arızasının 3 kez tekrarlayan aracın müvekkiline fayda sağlamadığını, aracın baştan beri bir ayıbının olduğunu davalı tarafından yerine getirilmeye çalışılan tamirlerin sorunu ve memnuniyetsizliği ortadan kaldırmadığını ileri sürerek dava konusu aracın aynı özellikte ayıpsız misli ile değiştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı itirazında bulunduklarını, aracın ayıplı olmadığını, misli ile değişimi veya bedel iadesi taleplerinin iyi niyet kurallarına ve hakkaniyete aykırı olduğunu, ayıp oranında bedel indirimi veya ücretsiz onarım yönünde karar verilmesinin hakkaniyet gereği olduğunu, davacının onarım hakkını kullandığını, seçimlilik hakkını kullandıktan sonra tekrar misli ile değişim talebinin yasaya uygun olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın süresi içerisinde açılmadığını, ayıp ihbarlarına ilişkin şekil ve süre şartına uymadan dava açıldığından davanın zaman aşımı nedeniyle reddi gerektiğini, aracın ayıplı olmadığını, feshin satıcı aleyhine doğurduğu sakıncanın alıcı lehine doğurduğu faydadan çok büyük olduğunu, araçta kullanıcı kaynaklı oluşan değer kaybının hesaplanması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi heyetince alınan raporda davalı tarafın davacı tarafa iade etmesi gereken satış bedelinin 124.025,49 TL olduğu ve satılanı geri vererek sözleşmeden dönerek araç bedelinin iadesine karar verilmesi durumunda davacının sorumlu olduğu değer kaybı miktarının 2.000,00 TL olarak hesaplandığı anlaşıldığından; davanın kabulü ile; davaya konu aracın ayıpsız yenisiyle değiştirilmesine, davaya konu aracın ise davalılara teslimine, 2.000,00 TL değer kaybı bedelinin davacıdan alınarak davalılara ödenmesine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı ... Otomotiv Servis ve Tic. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan 26.11.2019 tarihli bilirkişi raporu ile iki öğretim üyesi ve bir sigorta tazminat hesap bilirkişisinden oluşturulmuş rapora itiraz ettiklerini, itirazlarının değerlendirilmediğini, yaklaşık 3 yıl ve 160.000 km boyunca kullanılmakta olan aracın motorunda bir imalat hatasının hiçbir belirti göstermeden gizli kalabilmesinin teknik ve bilimsel olarak mümkün olmadığını, davaya konu araçta giderilmeyen bir arıza, bir onarım ihtiyacı veya gizli ayıbın söz konusu olmadığını, davacının kullanımı nedeniyle veya trafik kazası gibi herhangi bir nedenle araçta meydana gelen değer kaybının tespiti,

değer kaybının hakkaniyet gereği mahsubu, davacının aracı kullanımı nedeniyle elde ettiği menfaatin iadesi ve araç üzerinde rehin, haciz, vergi borcu vs. risklerin de tespiti ve davacı tarafça kaldırılması, takyidatlardan ari olarak teslimi zorunlu iken yerel mahkemece bu hususların gözetilmediğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan 26.11.2019 tarihli bilirkişi raporu ile iki öğretim üyesi ve bir sigorta tazminat hesap bilirkişisinden oluşturulmuş rapora itiraz ettiklerini, itirazlarının değerlendirilmediğini, yaklaşık 3 yıl ve 160.000 km boyunca kullanılmakta olan aracın motorunda bir imalat hatasının hiçbir belirti göstermeden gizli kalabilmesinin teknik ve bilimsel olarak mümkün olmadığını, davaya konu araçta giderilmeyen bir arıza, bir onarım ihtiyacı veya gizli ayıbın söz konusu olmadığını, davacının kullanımı nedeniyle veya trafik kazası gibi herhangi bir nedenle araçta meydana gelen değer kaybının tespiti,

değer kaybının hakkaniyet gereği mahsubu, davacının aracı kullanımı nedeniyle elde ettiği menfaatin iadesi ve araç üzerinde rehin, haciz, vergi borcu vs. risklerin de tespiti ve davacı tarafça kaldırılması, takyidatlardan ari olarak teslimi zorunlu iken yerel mahkemece bu hususların gözetilmediğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu aracın, garanti süresi içerisinde 4 kez, garanti süresinden sonra ise 3 kez servise girdiği, araçtaki motor ve soğutma sisteminden kaynaklanan şikâyetlerin süreklilik arz ettiği, meydana gelen arızaların kullanıcı hatasından kaynaklanmadığı, imalat hatasından kaynaklandığı ve araçtaki ayıbın gizli ayıp olduğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 227 nci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince, davacının, dava konusu aracı ayıpsız misli ile değiştirilmesini talep edebileceği, İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalı ...Ş. ve davalı ... Otomotiv Servis ve Tic. A.Ş. vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... Otomotiv Servis ve Ticaret A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek, Yerel mahkemece, hatalı ve eksik düzenlenen, hukuksal değerlendirmeler içeren bilirkişi raporu esas alınarak;

tarafımızca sunulan itirazlar ve ek rapor taleplerinin de değerlendirilmeksizin hüküm tesis edildiğini, yeni bir bilirkişi raporu aldırılarak esasa yönelik inceleme yapılması gerekirken başvurunun reddine karar verildiğini, dosya içeriğinde konu aracın motorunda gizli kalmış bir imalat hatası tespit edildiğine dair sunulmuş somut ve teknik bir bulgu, bir delil yer almadığını, davacının aracı kullanımı nedeniyle elde ettiği menfaatin iadesi ve araç üzerinde rehin, haciz, vergi borcu vs. risklerin de tespiti ve davacı tarafça kaldırılması,

takyidatlarından ari olarak teslimi zorunlu iken bu hususların gözetilmediğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek, davanın zamanaşımı bakımından da reddi gerektiğini, davacı tacir olup Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre ayıp ihbarlarını yapması gerekirken hiçbir ihbar külfetini yerine getirmediğini, aracın ayıplı olmadığını, misli ile değişim/ bedel iadesi taleplerinin haksız ve hukuka aykırı olduğu gibi 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 2 nci maddesinde belirtilen iyi niyet kurallarına da aykırı olduğunu, davacı taleplerinin Mahkemece kabul edilmesi halinde aracın değişimi şeklinde değil,

ayıp oranında bedel indirimi veya ücretsiz onarım yönünde karar verilmesinin hakkaniyet gereği olduğunu, davacının aracı kullandığı süre için kullanım bedeli hesaplaması ve semen tenzili yapılması gerektiğini, davacının ayıp iddiasını kesin olarak reddetmekle birlikte, araçta varsa değer kaybı miktarının tespit edilmesi gerektiğini, dava konusu aracın misli ile değiştirilmesine karar verilmesi ve aracın müvekkili şirkete iadesi halinde;

dava konusu aracın üzerinde bulunan veya sonradan ortaya çıkabilecek ve yükümlüsünün davacı olduğu rehin, haciz, vergi borcu ve sair tahditlerin davacı tarafça kaldırılması hususuna hükümde yer verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, ayıplı malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi talebine yöneliktir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 115 inci maddesinin ikinci fıkrası, TBK m. 219 vd.

3. Değerlendirme Dava, ayıplı malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi talebine yöneliktir. İlk Derece Mahkemesince davanın kabulü ile dava konusu aracın ayıpsız yenisiyle değiştirilmesine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince de davalıların istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir. Dosya içerisinde bulunan dava konusu araca ait trafik tescil kaydında sahip bilgileri olarak dava dışı Halit Kaya Taşımacılık Temizlik İnşaat Gıda Tarım Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin yer aldığı görülmektedir.

6100 sayılı Kanun'un dava şartları başlıklı 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ''Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları'', 6100 sayılı Kanun'un 115 inci maddesinin ikinci fıkrasında ise '' Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.'' şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir. Mahkemece davacının aktif dava ehliyetinin halen devam edip etmediğinin değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmiş olması resen bozma nedeni olarak görülmüştür.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davalılar vekillerinin tüm temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harçlarının istekleri halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,