Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3709 K.2023/5141

Taraflar arasındaki markaya tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, men’i ve ref’i davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın reddine verilmiştir.

Kararın davacılar vekili ve davalı Dinamik İçecek Yemek Enerji ve Gıda Ürünleri Tur. Tic. Ltd. Şti. vekilince temyiz edilmesi üzerine, Dairemizce yapılan inceleme sonunda bozulmuş, mahkeme tarafından Diaremiz ilamına karşı kısmen direnilmiştir.

Direnme kararının davacılar vekili tarafından temyizi üzerine Dairemizce bozma kararı yerinde bulunarak direnme kararı incelenmek üzere dosya Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.07.2020 tarihli ve 2017/11-15 E., 2020/545 K. sayılı ilâmı ile direnme kararının bozulmasına karar verilerek uyulan kısım yönünden kurulan hükme yönelik davacı ... Tic. A.Ş.'nin temyiz itirazlarının incelenmesi yapılmak üzere dosya Dairemize gönderilmiş olmakla Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinden Yıldız Holding A.Ş. adına tescilli "Cola Turka" ve "Turka" ibareli tanınmış çok sayıda markanın bulunduğunu, "Cola Turka" ve "Turka" ibareli markalar kullanılarak üretilen içeceklerin müvekkili Della Gıda Sanayi ve Tic. A.Ş. tarafından üretildiğini ve müvekkili Esas Pazarlama ve Tic.

A.Ş. tarafından pazarlandığını, davalıların müvekkilinin tanınmış markası ile iltibas oluşturacak şekilde “energi turka +Şekil” ibaresi ile içecek üretip piyasaya sürdüklerini, dava dışı Mirza Nuhanoviç ve Bülent Tüysüz adına "energi turka+Şekil" ibareli marka tescil başvurularının yapıldığını, oysa davalılar adına tescilli ya da başvurusu devam eden “energi turka+Şekil” ibareli bir markanın bulunmadığını, davalılarca gerçekleştirilen eylemlerin markaya tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunu ileri sürerek davalıların eylemlerinin marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, men'ine, ref’ine,

ürün ambalajlarının toplatılarak imhasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Dinamik İçecek Yemek Enerji ve Gıda Ürünleri Tur. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin Avusturya'da Mirza Nuhanoviç ve Bülent Tüysüz adına tescilli "enerji turka+Şekil" markalı içeceği bu ülkeden ve bu kişilerden ithal ederek pazarladığını, müvekkilinin enerji içeceği piyasasına girmek istediğini, bu nedenle "Türk" anlamına gelen "Turka" markasını uygun gördüğünü, dava konusu markanın davacı markaları ile iltibas oluşturmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı Ay-man Grup Gıda Med. Mad. Tur. İnş. Taah. Dan. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A.Mahkemece Verilen ilk Karar

Mahkemece 16.10.2012 tarihli ve 2011/118 E., 2012/159 K. sayılı kararıyla; davacı ...

Ticaret A.Ş.’nin “Turka” ibareli markalar üzerinde hiçbir hakkının bulunmadığı, bu nedenle aktif dava ehliyetinin olmadığı, davacı ...Ş. adına tescilli “Turka” ve “Turka” esas unsurlu markaların bulunduğu, bu markalarının markasal gücünün yüksek olduğu ve bu şekilde tüketici gözünde marka ile işletmesel kökeninin özdeşleştiği, ancak dava dışı Mirza Nuhanoviç ve Bülent Tüysüz adına tescilli 2010/09366 sayılı “enerji turk+Şekil” ibareli ve 2010/11528 sayılı “enerji turko+Şekil” ibareli markaların bulunduğu, yine dava dışı Mirza Nuhanoviç ve Bülent Tüysüz adına Avusturya’da tescilli “enerji turka+Şekil” ibareli markanın bulunduğu,

aynı kişiler tarafından aynı markanın tescili için TPMK nezdinde 2010/09366 sayılı marka başvurusunda bulunulduğu, davalının dava konusu ürünleri Avusturya’dan ithal ettiğini savunması karşısında tescilli markaların ithalatını ve pazarlamasını yapan davalı eylemlerinin haksız rekabet ve tecavüz oluşturmayacağı gerekçesiyle, davacı ...

Ticaret A.Ş. yönünden davanın aktif dava ehliyeti yokluğundan diğer davacılar yönünden ise markaya tecavüz ve haksız rekabetin şartları oluşmadığından davanın reddine karar verilmiş, davacılar vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 25.11.2013 tarihli ve 2013/6373 E., 2013/21328 K. sayılı ilamı ile; davalı Dinamik İçecek Yemek Enerji ve Gıda Ürünleri Tur. Tic. Ltd.

Şti. vekilinin temyiz isteminin usulüne uygun olmaması nedeniyle reddine karar verildikten sonra “…2- Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; mahkemece, tescilli markalarının satışını yapan davalı eylemlerinin haksız rekabet ve marka hakkına tecavüz oluşturmayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de, davacılar "Turka" ibareli markalarına dayanarak tecavüz ve haksız rekabetin oluştuğunu, davalının "Turka" ibaresini satışa arz ettiği ürünlerde kullandığını iddia etmiştir.

Dosya kapsamından davalı adına ya da markalarını kullanmaya izninin bulunduğunu iddia ettiği kişiler adına TPE nezdinde dava konusu ürünü de kapsayan geçerli bir "Enerji Turka" ya da "Energi Turka" ibareli marka tescilinin bulunmadığı, "Turka" ibaresini taşıyan başvuruların müddet olduğu, ya da feragatle sonuçlandığı anlaşılmaktadır.

Marka hukukunda tescil ve korumanın ülkeselliği ilkeleri geçerli olup, Avusturya'daki marka tescili bir başkasının markasına tecavüz teşkil edecek şekilde Türkiye'de kullanılmasına imkan vermez. Davacının iddia ve delilleri buna göre değerlendirilip sonucuna göre bir karar verilmek gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddedilmesi doğru olmayıp kararın bozulması gerekmiştir.

3- Ayrıca davacılar vekili, müvekkili Esas Pazarlama ve Ticaret A.Ş.'nin dava konusu ürünlerin satış ve pazarlamasını yaptığını, davalı eylemlerin müvekkili ile haksız rekabete sebep olduğunu iddia edip 556 sayılı KHK hükümlerinin yanı sıra TTK'nın haksız rekabete ilişkin hükümlerine dayanarak işbu davayı açtığına göre anılan davacının marka lisans hakkına sahip olmadığı, bu sebeple aktif dava ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi de doğru olmamış, kararın bu yönden de bozulması gerekmiştir…” gerekçesiyle bozulmuştur.

C. Mahkemece Verilen Direnme Kararı

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Avusturya’daki tescilli markaya dayanılarak karar verilmediği, dava dışı Mirza Nuhanoviç ve Bülent Tüysüz adına Türkiye’de tescilli markaların bulunduğu gerekçesiyle bozma ilamının davacılardan Esas Pazarlama ve Tic. A.Ş.’nin aktif dava ehliyeti ile ilgili 3. bendine uyulmasına, bozma ilamının markaya tecavüzle ilgili 2. bendine ise direnme kararı verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalıların kullanımlarını içeren "enerji turka" şeklinde herhangi bir marka tescillerinin bulunmadığını, davalının bu kullanımlarının markaya tecavüz oluşturduğunu ve haksız rekabete sebebiyet verdiğini, mahkeme kararının usul ve yasa hükümlerine aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C.Dairemizin İnceleme Kararı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yapılan incelemede, Daire kararının yerinde olduğu belirtilerek temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.

D.Hukuk Genel Kurulu Kararı

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.07.2020 tarihli ve 2017/11-15 E., 2020/545 K. sayılı ilâmı ile davacı ...Ş. adına “gazoz, kola ve izotonik içecekler” emtiasını da kapsayan 32. sınıfta tescilli “TURKA” ibareli markalarının bulunduğu, yine anılan davacı adına tescilli “COLA TURKA” ibareli tanınmış markanın olduğu, davalılardan Dinamik İçecek Yemek Enerji ve Gıda Ürünleri Tur. Tic. Ltd.

Şti. tarafından Avusturya’dan ithal edilerek piyasaya sunulan ve diğer davalı tarafından pazarlaması yapılan “enerji içeceği” ürününde “enerji turka+Şekil” ibaresinin kullanıldığı, davalı Dinamik İçecek Yemek Enerji ve Gıda Ürünleri Tur. Tic. Ltd.

Şti.’nin dava tarihi itibariyle müdürü olan Bülent Tüysüz ve Mirza Nuhanoviç adına Avusturya’da “alkolsüz içecekler, maden suları ve meyve suları” emtialarında tescilli “enerji turka+Şekil” ibareli markanın bulunduğu görülmekte olup, dava konusu “enerji turka+Şekil” ibaresini taşıyan enerji içeceği ürünün bu kişilerden ithal edildiğinin savunulduğu, adı geçen kişilerce TPMK nezdinde 2010/09366 sayılı ve “enerji turka+Şekil” ibareli 09/29/35/39 sınıflarda yer alan emtialar için marka başvurusunda bulunulduğu, yapılan itirazlar neticesinde, başvurunun 35 ve 39. sınıflarda tescil edildiği,

başka bir deyişle, 2010/09366 sayılı ve “enerji turka+Şekil” ibareli marka, dava konusu “enerji içeceği” emtiasını veya bu emtianın benzerlerini kapsayan sınıflarda tescilli olmadığı, bununla birlikte Bülent Tüysüz ve Mirza Nuhanoviç adına TPMK nezdinde tescilli 2010/09369 sayılı ve “enerji turk+Şekil” ibareli 32. sınıfta yer alan “maden suları, kaynak suları, sofra suları, sodalar, tonikler, sebze ve meyve suları, bunların konsantreleri ve özleri, meşrubatlar” emtialarını kapsayan marka ile 2010/11528 sayılı ve “enerji turko+Şekil” ibareli 32. sınıfta yer alan “biralar, bira yapımında kullanılan preparatlar, maden suları, kaynak suları,

sofra suları, sodalar, tonikler, sebze ve meyve suları, bunların konsantreleri ve özleri, meşrubatlar” emtialarını kapsayan marka bulunduğu, davalıların ithal ederek piyasaya sürdüğü ve pazarlamasının yapıldığı “enerji içeceği” emtiasında veya benzerinde tescilli “enerji turka+Şekil” ibareli marka tescilinin bulunmadığı, başka bir deyişle 2010/09366 sayılı ve “enerji turka+Şekil” ibareli markanın “enerji içeceği” emtiasında veya bunun benzerlerini kapsayan sınıflarda tescilli olmadığı,

diğer markaların ise “enerji turk+Şekil” ve “enerji turko+Şekil” ibarelerinden oluşmakta olup, davalılar bu markaları taşıyan ürünü değil “enerji turka+Şekil” ibareli ürünü ithal ederek piyasaya sunmuş oldukları, O hâlde davalıların ithal ederek piyasaya sunduğu dava konusu “enerji içeceği” ürününde kullanılan “enerji turka+Şekil” ibareli ve bu emtiaya benzer sınıflarda tescilli markanın bulunmadığı ve marka hakkının ülkeselliği prensibi gereğince Avusturya'daki marka tescilinin bir başkasının markasına tecavüz teşkil edecek şekilde Türkiye'de kullanılmasına imkân vermeyeceği gözetilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği,

önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırı olduğu, ancak mahkemece bozma kararının üçüncü bendinde yer alan bozma nedenine uyularak davacı ... Ticaret A.Ş. tarafından açılan haksız rekabet davasının esastan reddine karar verildiği, karar davacı ...

Ticaret A.Ş. tarafından da temyiz edilmekle, bozma kararına uyularak oluşturulan hüküm Özel Dairesince incelenmediğinden, bu hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

E. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı kullanımının davacıların marka haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturup oluşturmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 1.Mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6762 sayılı Kanun) 56 ve 57 ncı maddeleri.

2.Mülga 556 sayılı KHK'nın 61 inci ve 62 nci vd. maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Davacı vekili müvekkili Yıldız Holding A.Ş. adına tescilli "Cola Turka" ve "Turka" ibareli tanınmış çok sayıda markanın bulunduğunu, "Cola Turka" ve "Turka" ibareli markalar kullanılarak üretilen içeceklerin müvekkili Della Gıda Sanayi ve Tic. A.Ş. tarafından üretildiğini ve üretilen bu ürünlerin ise diğer davacı ... Tic.

A.Ş. tarafından pazarlandığını, davalıların müvekkilinin tanınmış markası ile iltibas oluşturacak şekilde “energi turka +Şekil” ibaresi ile içecek üretip piyasaya sürdüklerini, davalılarca gerçekleştirilen eylemlerin markaya tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunu ileri sürerek davalıların eylemlerinin marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, men'ine, ref’ine karar verilmesini talep etmiş, Mahkemece davacılardan Esas Pazarlama ve Tic.

A.Ş.'nin “Turka” ibareli markalar üzerinde hiçbir hakkının bulunmadığı, bu nedenle aktif dava ehliyetinin olmadığı diğer davalılar yönünden ise markaya tecavüz ve haksız rekabetin şartları oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

2. Mahkemece verilen karar Dairemizin 2013/6373 E., 2013/21328 K. ve 25.11.2013 tarihli kararı ile davacı ... Ticaret A.Ş'nin dava konusu ürünlerin satış ve pazarlamasını yaptığı, davalı eylemlerin bu davacı ile haksız rekabete sebep olduğunun iddia edildiği ve 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (556 sayılı KHK) hükümlerinin yanı sıra 6762 sayılı Kanun'un haksız rekabete ilişkin hükümlerine dayanılarak işbu davanın açıldığı, mahkemece anılan davacının marka lisans hakkına sahip olmadığı, bu sebeple aktif dava ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle karar Esas Pazarlama ve Ticaret A.Ş. yönünden de bozulmuştur.

3.Mahkemece bozma ilamına karşı diğer davacılar yönünden direnilmesine, davacılardan Esas Pazarlama ve Tic. A.Ş. yönünden uyulmasına karar verilerek bu davacının haksız rekabet iddiası bulunduğundan aktif dava ehliyeti bulunduğu kabulü ile bu davacı yönünden de davanın esastan reddine karar verilmiştir.

4.Mahkemenin kısmen direnme kararı vermiş olması üzerine Hukuk Genel Kurulu tarafından direnme kararının bozulmasına karar verilmiş olup davacı ... Ticaret A.Ş. yönünden bozma kararına uyularak oluşturulan hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

5.Davacı ... Tic. A.Ş.'nin temyiz itirazlarının incelenmesinde; mahkemece, tescilli markalarının satışını yapan davalı eylemlerinin haksız rekabet ve marka hakkına tecavüz oluşturmayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Hem mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda (6762 sayılı Kanun) hem de 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda (6102 sayılı Kanun) haksız rekabet halleri, ticari nitelik taşısın taşımasın tüm haksız rekabet hâllerini kapsayacak şekilde ve son derece ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Olay ve dava tarihi itibariyle somut olaya uygulanması gereken 6762 sayılı Kanun’un 56 ncı maddesinde haksız rekabet, aldatıcı hareket veya hüsnüniyet kaidelerine aykırı sair suretlerle iktisadi rekabetin her türlü suistimali olarak tanımlanmıştır.

6762 sayılı Kanun'un 57 nci maddesinin birinci fıkrasının (3). bendi "Kendi şahsi durumu, emtiası, iş mahsulleri, ticari faaliyeti veya ticari işleri hakkında yanlış veya yanıltıcı malumat vermek veyahut; üçüncü şahıslar hakkında aynı şekilde hareket etmek suretiyle rakiplerine nazaran onları üstün duruma getirmek" ve aynı Kanun'un (5). bendi gereğince "Başkasının emtiası, iş mahsulleri, faaliyeti veya ticaret işletmesiyle iltibaslar meydana getirmeye çalışmak veya buna müsait bulunan tedbirlere başvurmak, hususiyle başkasının haklı olarak kullandığı ad, unvan, marka, işaret gibi tanıtma vasıtalariyle iltibasa meydan verebilecek surette, ad,

unvan, marka, işaret gibi tanıtma vasıtaları kullanmak veyahut iltibasa meydan veren malları, durumu bilerek veya bilmeyerek, satışa arz etmek veya şahsi ihtiyaçtan başka her ne sebeple olursa olsun elinde bulundurmak" dürüstlük kuralına aykırı haksız rekabet hâlleri olarak örnek verilmek suretiyle belirtilmiştir.

Buna göre, kişinin bir başkasına ait mal veya iş ürününü ya da ticaret unvan veya markası aynısını ya da benzerini kendi iş ve faaliyetinde ticari amaçla kullanması, ilgili malı veya iş ürününü piyasaya sunması iltibasa yol açar ve haksız rekabet teşkil eder.

6. Bu açıklamalardan sonra somut olaya gelince; dosya kapsamından davalı adına ya da markalarını kullanmaya izninin bulunduğunu iddia ettiği kişiler adına TPMK nezdinde dava konusu ürünü de kapsayan geçerli bir "Enerji Turka" ya da "Energi Turka" ibareli marka tescilinin bulunmadığı, "Turka" ibaresini taşıyan başvuruların müddet olduğu, ya da feragatla sonuçlandığı anlaşılmaktadır.

Marka hukukunda tescil ve korumanın ülkeselliği ilkeleri geçerli olup, Avusturya'daki marka tescili bir başkasının markasına tecavüz teşkil edecek şekilde Türkiye'de kullanılmasına imkan vermez. Bu durumda davacı ... Tic. A.Ş. yönünden de haksız rekabet şartlarının oluştuğu kabul edilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde bu davacı açısından davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,