Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3739 K.2024/5999

Taraflar arasındaki endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğü davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince miktar veya değer söz konusu olmaksızın duruşmalı olarak incelenmesi gereken dava ve işlerin dışında bulunduğundan duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin, ülkemizde ve dünyada birçok sayıda bulunan paket asansör ve ekipmanları, kabin, kontrol sistemleri, yarı ve tam otomatik kapı, süspansiyon, şase ve tüm asansör birleşenlerini üreten ve satışını yapan saygın firmalardan biri olduğunu, üretimi ve satışını yapmış olduğu paket asansör, ev asansörü olarak bilinen asansörün, standart asansörlerde olduğu gibi dünyada kare asansör ve tüp asansör olmak üzere 2 tip şeklinde üretildiğini, kare asansör adı üzerinde kare ya da diktörtgen küp şeklinde kabin olan asansör, tüp asansör ise alt ve üst tarafı yuvarlak, köşeli ya da kubbemsi,

yanları köşeli ya da oval şeklinde olan bir haznenin içine monte edilmiş dış hazneye uyumlu şekilde dikey tüp görünümünde (köşeli ya da oval) olan asansör olduğunu ve bu asansörlerde en az bir kapı olmak zorunda olduğunu, asansörün icad edilmesinden bu yana söz konusu bu iki tip asansörün dışında başka bir tipte asansör üretimi genel olarak bulunmadığını, davalının 2021/007171 başvuru ve tescil no.lu endüstriyel tasarım tescilinin 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (6769 sayılı Kanun) 56 ncı maddesi kapsamında sayılan “yenilik” ve “ayırt edici nitelik” şartlarını taşımadığını, tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün,

başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesinin zorunlu olduğu tasarımların tescilinin hükümsüzlükle malul olduğunu, dava konusu tasarımın, basit bir inceleme ile dahi 6769 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesinde belirtilen kıstasları haiz olmadığını, ancak davalı yan her nasılsa dava konusu tasarımı tescil ettirmiş olduğunu, ayrıca davalının müvekkili şirketin portföyündeki tüp asansörle ilgili tasarım tescilini ileri sürerek müvekkile karşı haksız rekabet içinde olmakla müvekkil şirketin kazanç kaybına neden olduğunu,

bu hususta müvekkilinin uğradığı ve uğramakta olduğu her türlü maddi ve manevi zararların tazminine yönelik talep ve dava haklarını saklı tuttuklarını belirterek öncelikle mevcut durumun korunması ve davanın etkinliğini temin etmek amacı ile davalı yan adına kayıtlı olan 14.06.2021 tescil tarihli ve 2021/007171 başvuru ve tescil no.lu endüstriyel tasarım hakkında Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde tutulan sicil kaydına dava sonuçlanıncaya kadar üçüncü kişilere devrini önleyecek şekilde teminatsız olarak ihtiyati tedbir hükümlerinin uygulanmasına,

davalı adına kayıtlı olan 14.06.2021 tescil tarihli, 2021/007171 başvuru ve tescil no.lu endüstriyel tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, yargılama giderlerinin ve vekâlet ücretinin davalılara tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; iddia ve taleplerinin hiçbir hukuki mesnedi bulunmadığını, müvekkilinin son 30 yıldır ev, villa ve kamusal alanlarda engellilik yaratan faktörleri ortadan kaldırmak için engelli asansörü, merdiven asansörü, ev asansörü, villa asansörü, uçak erişim lifti, engelli lift sistemleri, dublex ev asansörü homelift ev asansörü, villa asansörü ve tüp asansör sistemleri üretmekte olup, mimari yapısı uygunsuz merdivenler için uzun arge süreçleri sonucunda geliştirdiği dış mekan merdiven asansörü ve asansör çözümleri alanında, ödüllü, uzman ve güvenilen bir isim olduğunu,

ürünlerini yurtiçi ve yurtdışında pazarlayan müvekkilinin, TÜRKPATENT nezdinde çok sayıda marka ve tasarım tescili bulunmakta olup, “TubeLift” markasının 01.06.2021 tarihinden itibaren on yıl süreyle müvekkili adına tescil edilmiş durumda olduğunu, müvekkilinin “TubeLift” markası kullanarak satışa arz ettiği asansörlerin de TÜRKPATENT nezdinde 14.06.2021 tarih ve 2021/007171 numarası ile müvekkili adına endüstriyel tasarım olarak tescilli olduğunu, müvekkili şirket tarafından davacı ...

San. ve Tic. Ltd.

Şti.'ye, “TubeLift” markalı ve tasarım tescilli olan müvekkilin ürettiği 3 adet tüp asansör satışı yapılmış olduğunu, bu satışa dair 25.01.2021 tarihli faturanın sunulduğunu, bu asansörlerin davacı firmaya satılıp teslim edilmesinden sonra, davacı firmanın müvekkilden aldığı bu ürünleri kopyalama ve üretme faaliyetlerine başladığının, yedek parça imalatı yapan diğer firmalardan öğrenildiğini ve bunun üzerine müvekkil tarafından bu iddiaların araştırılmaya başlandığını, araştırma sonucunda;

davacı firma tarafından, davalı müvekkile ait tasarım tescilli ürünlerin bire bir kopyalarının davacının sosyal medya hesaplarında ve resmi internet sayfasında pazarlandığı ve satışa sunulduğu anlaşıldığı için müvekkil tarafından bu firmaya Kayseri 7. Noterliği kanalı ile yollanan 10.08.2021 tarih ve 17403 yevmiye sayılı ihtarnamesi ile hukuka aykırı bu fiillerini sonlandırması yolunda ihtarda bulunulduğunu, ancak bu ihtara herhangi bir cevap vermeyen davacının bu fiillerine son vermediğini, aksine hiçbir ihtarda bulunulmamış gibi kopya ürünlerin satışına aynen devam ettiğini,

davacının dava konusu tasarım tescilinin TÜRKPATENT nezdindeki sicil kaydına ihtiyati tedbir kararı konulması yolundaki talebinin hukuka aykırı olduğu nazara alınarak, davacının hiçbir somut gerekçeye dayanmayan bu haksız talebinin reddi gerektiği için, tensip zaptında bu yolda tesis olunduğu anlaşılan tedbir kararından dönülerek kararın kaldırılmasına, hukuka aykırı iddia ve taleplere yönelik davanın reddine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dışı kişilere ait internet sitelerinde yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; davalı tasarımcının seçenek özgürlüğü dikkate alındığında davalıya ait dava konusu 2021/007171 numaralı tasarımın, 6769 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesi kapsamında ayırt edici niteliği haiz olduğu davalı tasarımının hükümsüzlüğü koşullarının gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ileri sürdükleri iddia ve talepleri hakkında yerel mahkemenin gerekli araştırmayı yapmadığını, iddia ve taleplerinin dosyaya sundukları somut dayanaklarını gerekçeli kararda göz ardı ettiğini, dava konusu 2021/007171 no.lu tasarım incelendiğinde oval silindir ve köşeli olmak üzere 2 tip ev için asansörün iskelet çiziminden ibaret olduğunu, tescil kaydında iskelet çiziminin dışında yenilik ve ayırt ediciliğe dair farklı bir açıklama içermediğini,

itirazlarının konusunun hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan kıyaslamalarda ayırt edici özellik olarak belirtilen tüm hususların aslında küçük ayrıntı niteliğinde olan farklılıklar olduğunu, dava konusu tasarımdaki şekil unsurlarının ev tipi silindir ya da köşeli olarak adlandırılan asansör tiplerinde tekniğin zorunlu kıldığı görünümde olup olmadığını, dava konusu asansör tasarımında silindir ya da köşeli asansör tiplerinin nazara alındığında teknik zorlukla bağlı kalmaksızın tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapabileceği farklı bir seçeneğe elverişli olup olmadığı hakkında ise hiç bir değerlendirmenin yapılmadığını,

tüm bu nedenlerle usul ve yasaya aykırı buldukları yerel mahkeme kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasını, davalarının kabulünü ya da öncelikle ve özellikle hükme esas alınmış olan 16.11.2022 tarihli bilirkişi raporu ile taraflarınca dosyaya sunulan bilimsel inceleme başlıklı 16.06.2022 tarihli mütalaa ile ayrıca tarafça ihtiyati tedbir ve delil tespiti talepli olarak İstanbul Anadolu 1. ... ve Sinai Haklar Hukuk Mahkemesi 2022/30 D.

İş sayılı dosyasında alınmış 14.04.2022 tarihli bilirkişi raporu olmak üzere dava konusu aynı tasarım hakkında farklı mahkeme ve tarihlerde alınmış olan bu 3 rapor arasındaki çelişkilerin giderilmesini, talep iddia ve itirazları hakkında deneteme olanak sağlar açıklamalar içerecek şekilde yeni bir bilirkişi heyetinden yeni bir rapor alınmasını, aksi kanaat halinde ek rapor alınarak davalarının kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile alanında uzman bilirkişiden alınıp hükme esas alınan 16.11.2022 tarihli heyet bilirkişi raporundaki tespit ve değerlendirmelere, söz konusu raporun ayrıntılı, bilimsel, taraf ve kanun yolu denetimine elverişli, somut olayın özelliklerine uygun nitelikte olmasına, mahkemenin raporları/delilleri takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre mahkemece davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dilekçelerindeki ve istinaf başvurusundaki nedenlerle kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı adına kayıtlı 14.06.2021 tarih ve 2021/007171 tescil sayılı endüstriyel tasarımın yenilik ve ayırt edicilik kriterini taşıyıp taşımadığı ve buna bağlı olarak anılan tasarımın hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6769 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

.