Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3861 K.2024/6057

Taraflar arasındaki maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 03.09.2024 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ... ... ile davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

"A WORDS" isimli mobil oyunun müvekkili şirket tarafından geliştirilerek koruma altına alındığını, davalı tarafından müvekkiline ait oyunun birebir kopyalanarak "ÇATLAK KELİMELER" adıyla uygulamaya konulduğunu, kopya oyunun Appstore ve Googleplay isimli dijital marketlerde kullanıma sunulması üzerine davalı taraf ile iletişime geçilerek oyunun platformlardan kaldırmasının talep edildiğini, davalı tarafından ise oyunların farklı olduğunun iddia edildiğini, davalının oyuna reklamlar alarak yüksek kazançlar elde etmekte olduğunu,

kopya oyunun müvekkiline ait oyuna alternatif olması nedeniyle müvekkilinin oyundan elde ettiği gelirinin azaldığını ileri sürerek, davalının haksız eylemi nedeniyle gerçekleşen tecavüzün tespiti ile ref'ine, davalı tarafından elde edilen kazancın tespitiyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davacı vekili 21.09.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile 45.000,00 ABD doları maddi tazminatın ve manevi tazminat olarak da 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 70 nci maddesi uyarınca tespit edilen 32.470,08 TL'nin davalının oyundan elde ettiği toplam gelirin % 5'i olduğunu belirttiği 649.401,60 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde; "A WORD" isimli oyun ile müvekkilinin geliştirmiş olduğu "ÇATLAK KELİMELER" isimli oyunun benzer olmadığını, davacının oyununda süre öngörülmüş iken müvekkilinin oyununda elmas sisteminin, ayrıca karşılıklı oyun modunun bulunduğunu, ancak "A WORD" isimli oyununda başka bir oyuncu ile oyun oynanamadığını, dava konusu oyunların tasarımlarının da birbirinden farklı olduğunu, bölüm başlıkları ve cevaplarının aynı olmadığını, binlerce kelimelerden oluşan oyunlarda bazı cevapların aynı olmasının kuvvetle muhtemel bulunduğunu, açılan davanın haksız olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafın "A WORD" adında yazılım şekline dönüştürülmüş bilgisayar oyununun bulunduğu, yazılımların 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 2 nci maddesi kapsamında eser olarak korundukları, bilirkişi raporuna göre davalı tarafın "ÇATLAK KELİMELER" isimli oyunda davacıya ait "A WORD" adlı oyundan % 46 oranında kopyalama ile izinsiz alıntı yapıldığı, bulmacaların 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca ilim ve edebiyat eseri niteliği taşıdığı,

davalının davacı eser sahibinin çoğaltma hakkını ihlal ettiği, 1200 adet bulmaca içerisinden 553 adedinin davacının oyunundan alındığı, davacının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 68 inci maddesi uyarınca talep edebileceği maddi tazminatın 15.000,00 ABD dolarının üç katı tutarında 45.000,00 ABD Doları olarak hesaplandığı, manevi tazminat yönünden davacı tarafça reklam gelirlerinin yaklaşık %5’lik bir kısmının yeni tanımlanan hesaplara yönlendirildiği ileri sürülmüş ise de, bilirkişi raporunda gelirin yüzde kaçlık kısma ait olduğunun belirlenemediği, manevi zarar açısından talep 649.401,60 TL'nin ise 15.000,00 TL takdir edildiği,

bu tutarın tespitinde de davacının ortaya çıkardığı oyunların 553 adedinin davalı tarafça hiçbir emek sarf etmeden sahiplenilmesinin davacı üzerinde yaratabileceği etkinin dikkate alındığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, 45.000,00 ABD Doları maddi tazminatın ve takdiren 15.000,00 TL manevi tazminatın 21.09.2020 ıslah tarihinden itibaren yürütülecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin oyun içinde yer alan bulmacaların eser olup olmadığı yönünde bir değerlendirme yapmadığını, bulmacaların eser niteliğinde olmadığını, hususiyet taşıma, özgün olma, yaratıcı özellik taşıma şartlarının gerçekleşmediğini, Google drive tarafından tutulan tarih bilgisinin olmadığını, editör girişlerinin hangi tarihte yapıldığının belirlenemediğini, bu kayıtları kabul etmediklerini, birçok bulmaca içeriğinin daha önce yayımlanan başka oyunlarda da kullanıldığını, raporda yer alan yazılım lisans sözleşmesinin rapor ekinde sunulmadığını,

ortada lisans sözleşmesi yoksa 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 68 inci maddesine göre hesaplama yapılamayacağını, sözleşmenin gerçek olmadığını, oyunun 1800 kelimeden oluştuğunu, 543 benzer kelimenin tespit edildiğini, % 50 kesinti yapıldığını, ıslah edilen miktarın zaman aşımına uğradığını, ıslah ile manevi tazminat talep edilmesinin mümkün olmadığını ileri sürerek, yerel mahkeme kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı vekili katılma yoluyla sunduğu istinaf dilekçesinde özetle; manevi tazminatın neye göre kısmen kabul edildiğinin açıklanmadığını, davalının oyunu kopyalamasından sonra müvekkilinin reklam gelirlerinin düştüğünü ileri sürerek, yerel mahkeme kararının manevi tazminat yönünden kaldırılmasını ve manevi tazminat talebinin tümden kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya arasında bulunan ve konusunda uzman bilirkişilerce hazırlanan denetime ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporuna göre, taraflara ait oyunların yazılım kaynak kodları aynı değil ise de, davalıya ait oyunda davacının oyununda yer alan 1200 adet bulmacadan 553'ünün izinsiz olarak kullanıldığı, kelime bulmacalarının editörlerin ... çabası ile üretilmesi nedeniyle sahibinin hususiyetini taşıdığı ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca ilim ve edebiyat eseri olarak kabul edildiği,

oyunların yükleme tarihleri dikkate alındığında davalının bulmacaları davacıdan sonra kopyalayıp kullandığı, bu şekilde davacının çoğaltma hakkını ihlal ettiği, davacı kayıtlarına göre "A WORD" isimli mobil oyunun, dava dışı Honeybadger Technologies LLC isimli şirketle yapılan lisans sözleşmesi ile 30.000,00 ABD Doları bedelle devredildiğinin anlaşıldığı, bilirkişilerce bu sözleşmenin emsal kabul edilip, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 68 inci maddesi kapsamında talep edilebilecek maddi tazminatın 15.000,00 ABD Dolarının üç katı tutarında 45.000,00 ABD Doları olarak hesaplandığı,

manevi tazminat talebinin hesap şekline ilişkin olarak davacı tarafın, davalı kayıtlarından tespit edilen gelirin, elde edilen toplam gelirin % 5'i tutarında olduğunu kanıtlayamadığı, ilk derece mahkemesince takdir edilen manevi tazminat tutarının tarafların sıfatına, olayın oluş biçimine ve hakkaniyete uygun bulunduğu,

öte yandan Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 15.11.2022 tarih ve 2020/2-362 E.-2022/1514 K. sayılı ilamında açıklandığı üzere, davanın tamamen ıslahı suretiyle talep sonucunun değiştirilebileceği, dolayısıyla davacı tarafça da ıslah yoluyla dava dilekçesiyle talep edilmeyen şekilde döviz cinsinden maddi tazminat talebinde bulunulmasında ve dava dilekçesinde hiç talep edilmese de ıslah yoluyla manevi tazminat talep edilmesinde bir usulsüzlüğün bulunmadığı, ilk derece mahkemesince de bu hususun dikkate alındığı ve sadece ıslah dilekçesindeki talepler hakkında karar verildiği,

davalının eyleminin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 71 inci maddesi kapsamında suç teşkil etmesi nedeniyle zaman aşımı süresinin dolmadığı gerekçesiyle davalı ile katılma yoluyla davacı vekillerinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na dayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Uyuşmazlık, davacıya ait oyun yazılımının eser niteliği olup olmadığı, davalının ''Çatlak Kelimeler'' adlı oyununun, davacının ''A Words'' isimli eseri üzerindeki haklarına tecavüz oluşturup oluşturmadığı, dava dilekçesinde talep edilmeyen 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 70 nci maddesinde öngörülen tazminatın ıslah dilekçesi ile istenip istenemeyeceği, dava dilekçesinde Türk Lirası üzerinden tazminat talebinde bulunulmuş olmasına rağmen, bunun ıslah dilekçesi ile döviz olarak değiştirilmesinin mümkün olup olmadığı, yine ıslah dilekçesi ile manevi tazminat talebinde bulunulup bulunulamayacağı noktalarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu 66 ilâ 70 nci maddeleri, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 76 ilâ 182 nci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Davacı taraf dava dilekçesinin talep kısmında, ''Çatlak Kelimeler'' isimli mobil oyun uygulamasının müvekkiline ait '' A Words'' isimli oyun programının kopyası olması sebebiyle tecavüzün tespiti ve ref'ine, erişimin tedbiren durdurulmasına ve elde edilen haksız kazancın tespit edilerek davalı tarafından müvekkiline ödenmesine karar verilmesini istemiş, dava değeri olarak ise fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL gösterilmiş.

21.09.2020 tarihli ıslah dilekçesinde ise 45.000,00 ABD doları maddi tazminatın, manevi tazminat olarak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 70 nci maddesi uyarınca tespit edilen 649.401,60 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.

İlk Derece Mahkemesince yazılı gerekçe ile ıslah edilmiş hali ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, kararın davalı tarafça istinaf edilmesi üzerine ise Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.

2.Fikir ürününün korunabilmesi için, onun teknik anlamda eser niteliğini taşıması gerekir. Hangi fikir ürünlerinin eser olarak kabul edileceği 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre belirlenir.

Anılan Kanun'un 1 inci maddesinde eser; “sahibinin hususiyetini taşıyan ve aşağıdaki hükümler uyarınca ilim ve edebiyat, musikî, güzel sanatlar veya sinema eserleri sayılan her nevî fikir ve sanat mahsulüdür” şeklinde tanımlanmış, 2 nci maddesinde ise ilim ve edebiyat eserleri başlığı altında bilgisayar programlarına yer verilmiştir.

Davacıya ait '' A Words'' isimli oyunda yer alan sorular, ilim ve edebiyat eseri mahiyetinde olup bilirkişi raporunda tespit edildiği oranda (%46) bu sorulardan izinsiz alıntı yapılmış olmasının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında, davacının eserden ... haklarına tecavüz oluşturduğu açıktır.

3.5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, eser sahibinin manevi ve mali hakların korunması noktasında genel olarak iki farklı koruma yöntemi kabul etmiştir: Biri hukuk davaları (m.66-70) ile koruma diğeri ceza davaları (m.71-75) ile korumadır. Eser sahibinin açabileceği hukuk davaları olarak Kanun'da üç farklı dava türü öngörülmüştür: “tecavüzün ref’i davası” (m.66-68), “tecavüzün men’i davası” (m.69) ve “tazminat davası” (m.70).

Tecavüzün ref'i davası Kanun'un 66 ncı maddesinde genel olarak düzenlenmiş olup, manevi haklara tecavüz halinde açılacak Tecavüzün ref'i davası Kanun'un 67 nci, mali haklara tecavüz hallerinde açılacak tecavüzün ref'i davası ise Kanun'un 68 inci maddesinde düzenlenmiştir. Bir başka deyişle, Kanun'un 68 nci maddesindeki düzenleme telif tazminatına ilişkin olsa da, tecavüzün ref'ini düzenleyen bir hükümdür.

Kanun'un 70 inci maddesinde ise tazminat davası düzenlenmiş olup, manevi hakları haleldar edilen kişinin, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat ödenmesi için dava açabileceği, mali hakları haleldar edilen kimsenin ise tecavüz edenin kusuru varsa haksız fiillere müteallik hükümler dairesinde tazminat talep edebileceği, tecavüze uğrayan kimsenin tazminattan başka temin edilen kârın kendisine verilmesini de isteyebileceği, bu halde 68 inci madde uyarınca talep edilen bedelin indirileceği hüküm altına alınmıştır.

4.Davacı dava dilekçesinde tecavüzün men'i ve ref'i talebi ile birlikte 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 70 inci maddesi gereğince ''elde edilen haksız kazancın kendisine verilmesini'' TL cinsinden talep etmiş olup ıslah dilekçesi ile bu seçiminden vazgeçerek ( kullandığı seçimlik hakkını tamamen değiştirerek) Kanun'un 68 nci maddesi kapsamında döviz cinsinden telif tazminatı isteminde bulunmuştur.

5.Islah, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 176 ilâ 182 nci maddeleri arasında düzenlenmiştir. Islah davanın tamamen ıslahı ve kısmen ıslahı olmak üzere ikiye ayrılır. Zira anılan Kanun'un 176 ncı maddesinin 1inci fıkrasında “Taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir” şeklindeki hüküm ile bu husus düzenlenmiştir.

Dava dilekçesinin verilmesi dâhil, tüm usul işlemlerinin yapılmamış sayılması sonucunu doğuran ıslaha “davanın tamamen ıslahı” buna karşılık tarafın, teşmil edeceği noktadan itibaren usûl işlemlerinin yapılmamış sayılması sonucunu doğuran ıslaha ise “kısmen ıslah” denir. Davacı taraf, iddiasını yani dava sebepleriyle talep sonucunu değiştirmek istiyorsa, yapacağı ıslah davanın tamamen ıslahı olacaktır.

Buna karşılık iddianın yani dava sebepleriyle talep sonucunun değiştirilmesi değil de, genişletilmesi isteniyorsa, müracaat edilebilecek olan ıslah türü, davanın kısmen ıslahıdır.

6.Islah ile kastedilen dava konusu edilen, yani dava dilekçesinde yer almış bir işlemin genişletilmesi veya değiştirilmesidir. Dava dilekçesinde hiç yer verilmemiş bir şeyin değiştirilmesi veya genişletilmesi yani kısmen ıslah edilmesi mümkün olmayacaktır. Örneğin, fazlaya ilişkin hak saklı tutularak dava değerini belirleyen davacı, ek dava açmak yerine, dilerse saklı tuttuğu alacak bölümü için kısmen ıslah yoluyla talebini arttırabilmesi mümkündür. Çünkü dava dilekçesinde bir değer belirlemiştir ve bu değeri kısmen ıslah ile düzeltmektedir. Ancak dava konusu edilmeyen bir şeyin ıslah yoluyla davaya ithaline ve dava konusu haline getirilmesine yasal açıdan olanak bulunmamaktadır.

7. Tüm bu açıklamalar ışığında, dava dilekçesinde davacının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 70 inci maddesi gereğince ve yine Türk Lirası üzerinden tazminat talebinde bulunmak sureti ile seçimlik hakkını kullandığı, ıslah dilekçesi ile bu tercihinden dönerek Kanun'un 68 inci maddesi kapsamında telif tazminatı talebinde bulunamayacağı, yine Türk Lirası talebini Amerikan Doları olarak değiştiremeyeceği, kaldı ki 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nu kapsamında eserden ... haklara tecavüzün haksız fiil niteliği gereği ancak Türk lirası üzerinden bir tazminata hükmedilebileceği;

öte yandan dava dilekçesinde yer verilmeyen manevi tazminat talebinin ıslah dilekçesi ile dava konusu haline getirilemeyeceği hususları gözetilmeksizin, İlk Derece Mahkemesince ıslah dilekçesine değer atfedilmesi ve Bölge Adliye Mahkemesince Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 15.11.2022 tarih ve 2020/2-362 E.-2022/1514 K. sayılı ilamına yanlış anlam verilerek davalı vekilinin bu yöne ilişen istinaf sebeplerinin esastan reddi doğru olmamış hükmün açıklanan sebeplerle davalı yararına bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,