Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/4142 K.2024/2163

Taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinden kaynaklanan denkleştirme tazminatı davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında imzalanan acentelik sözleşmesi kapsamında, davalı tarafından verilen komisyon oranlarının gerekçesiz olarak düşürüldüğünü ve piyasadaki diğer firmalarla rekabet etme şansının da kalmadığını, belirtilen koşullarda sözleşmenin devam ettirilmesinin dürüstlük kuralı gereği müvekkilinden beklenemeyeceğini, bu nedenle haklı olarak sözleşmenin feshedildiğini ileri sürerek, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 122 nci maddesi gereğince 472.000,00 TL denkleştirme tazminatının davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşmenin eski kanun zamanında düzenlendiğini, davacının ise yeni dönemde trafik sigortası komisyon oranının düşürülmesini gerekçe göstererek 13.12.2012 tarihinde acentelik sözleşmesini feshettiğini, ihtarnamede belirtilen iddiaların gerçeği yansıtmadığını, yapılan feshin haksız olduğunu, karşı ihtarname ile bu durumun davacıya bildirilerek sözleşmenin devamının mümkün olmadığının bildirildiğini, acentenin haklı bir nedene dayanmaksızın acentelik sözleşmesini feshi halinde tazminat hakkı bulunmadığını,

davacının trafik branşında komisyon oranının %10'a indirilmesinin haklı fesih sebebi olduğunu ileri sürmekte ise de taraflar arasındaki sözleşmede trafik branşında komisyon oranının zaten %10 olduğunu, davacının sözleşmede yazan orandan daha fazlasını bir hak olarak ileri sürmesinin hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığını, davacının daha önce lehine yüksek uygulanırken ses çıkarmadığı oranın sonradan sözleşmedeki orana çekilmesini haklı fesih sebebi yapıp tazminat talep etmesinin hukuka ve iyi niyet kurallarına aykırı olduğunu, müvekkil şirketin sermayesinin halka açık olduğunu,

kanun hükümleri uyarınca faaliyetlerinde sigortalıların ve hissedarların menfaatlerini gözetmek ve şirketi koruyacak gerekli önlemleri almakla yükümlü olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 08.05.2015 tarih, 2014/447 E. ve 2015/318 K. sayılı kararı ile; davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 04.12.2018 tarih, 2017/1552 E. ve 2018/7592 K. sayılı kararı ile; UYAP üzerinden duruşma gününün öğrenilmesine ilişkin mevzuatta bir hüküm bulunmadığından 13.11.2014 tarihli yeni duruşma gün ve saati ile mahkeme ve esas numarasının davacı vekiline usulüne uygun bir şekilde bildirilmesinin gerekmesine rağmen anılan husus nazara alınmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmediğinden karar düzeltme isteminin kabulüne karar verilerek hüküm bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 19.01.2023 tarih, 2019/172 E. ve 2023/44 K. sayılı ilamı ile; davacının feshinin haklı sebeplere dayandığı, acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaatler elde ettiği ve acentenin, sözleşme ilişkisinin sona ermesinin sonucu olarak, onun tarafından işletmeye kazandırılmış müşterilerle yapılmış veya kısa bir süre içinde yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme ilişkisi devam etmiş olsaydı elde edeceği ücret isteme hakkını kaybettiği mahkemece benimsenen bilirkişi raporu ile de sabit görüldüğü,

taraflar arasında acentelik ilişkisinin devam ettiği süre, davalının elde ettiği menfaat, haklı fesih nedeni gibi somut olayın özellik ve şartları değerlendirildiğinde, denkleştirme tazminatının ödenmesinin 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesi gereğince hakkaniyete uygun olduğu ve aynı maddede portföy tazminatı için ön şart olarak düzenlenen üç şartın birlikte gerçekleştiği gerekçesi ile; davanın kısmen kabulü ile 456.539,00 TL denkleştirme tazminatının dava tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin (15.461,00 TL) reddine hükmedilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan sözleşmede trafik branşında belirlenen komisyon oranının %10 olduğunu, kaldı ki sözleşme ile müvekkilinin komisyon oranlarını tek taraflı olarak tespit etmeye ve değiştirmeye yetkili kılındığını, davacının sözleşmede yazan orandan daha fazlasını bir hak olarak ileri sürmesinin hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığını, dava dosyası kapsamında bu hususun ispat edilemediğini, davalı ... merkezinde yapılan inceleme sonucunda elde edilen bilgilerin hatalı değerlendirildiğini,

bilirkişi heyeti tarafından tespit edilen davacı acentenin üretmiş olduğu poliçe sayılarının ve müvekkili sigorta şirketi tarafından yenilen poliçe sayısının eksik tespit edildiğini, davalının yenilen poliçeler üzerinden menfaat sağlamadığını, verilerin hatalı olduğunu, sigorta şirketinin davacının portföyünden çok az sayıda bir yenileme yaptığını, bu sayının acentenin bir yılda ürettiği poliçe sayısının neredeyse %3'üne tekabül ettiğini, 3026 yenileme poliçesi ile şirketin menfaat sağladığının hakkaniyetli bir tespit olmadığını, önemli menfaatlerin ne olduğu hususunun tespit edilmediğini,

menfaat elde etme ihtimaline göre hesaplama yapıldığını, acentenin sözleşmeleri başka sigorta şirketleri üzerinden yenileme hakkına sahip olduğunu, buna engel bir durumun bulunmadığını, davacının poliçelerini başka sigorta şirketlerinden düzenleyip düzenlenmediğinin incelenmediğini, sözleşmede yazılı komisyon oranını kabul etmeyen, sözleşmeyi haksız yere fesheden, davalı şirket dışında 6 ayrı sigorta şirketinin daha acenteliğini yapan ve poliçeleri o şirketlerden yenileme imkanı bulunan, fesih sebebi ile zarara uğraması söz konusu olmayan davacının denkleştirme tazminatı isteme hakkının bulunmadığını,

müvekkilinin acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaatler elde ediyorsa, sözleşmenin feshi nedeni ile ücret isteme hakkını kaybetmiş ise davacının kendi müşterilerini başka sigorta şirketlerine yönlendirmemesi nedeni ile davalının prestijinden faydalandığını, bu hususların eksik bırakıldığını, davacının kusurundan müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, yargılamanın uzamasından dolayı faiz oranının arttığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, acentelik sözleşmesinin feshi nedeniyle denkleştirme tazminatının tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6102 sayılı Kanun'un 122 nci maddesi.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,