Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/4178 K.2024/1014

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Milda Kağıt Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile müvekkili Mercek Holding A.Ş.’nin uzun yıllara dayanan ticari ilişki içerisinde olduğunu, davalı şirket ile birçok mal ve para alışverişi yapıldığını, 2003 yılında başlayan cari hesap ilişkisi çerçevesinde tahakkuk etmiş alacakları toplamının 26.03.2008 tarihi itibariyle 10.778.319,61 USD’ye ulaştığını, müvekkili tarafından davalı şirkete ihtarname keşide edilerek bu alacağın ödenmesinin talep edildiğini, ihtarname tebliğ edilmiş olmasına rağmen ödeme yapılmadığını,

taraflar arasında bir cari hesap ilişkisinin varlığı açıkça kabul edilmiş olmakla takas mahsup işlemleri neticesinde alacağın ödenmiş olduğu ve hatta alacaklı olduklarının iddia edildiğini, her iki şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi halinde alacağın varlığının açıkça ortaya çıkacağını, yine davalı ifadesinde yer alan müvekkilinin ortaklığı bulunan grup şirketlerle olan takas mahsup işlemlerinin yapılmasının mümkün olmadığını,

alacağın tahsili için Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/25 E. sayılı dosyasıyla davalıdan olan alacağın hükme bağlanması için kısmi alacak davası açıldığını ancak açılan davanın avansın sehven yatırılmamış olması sebebiyle dava şartı yokluğundan reddine karar verildiğini, davalı ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle alacağın varlığının tespit edilerek 27.03.2008 tarihi itibariyle davalıdan 10.778.319,61 USD alacağından fazlaya ilişkin dava ve talep hakları baki kalmak kaydıyla 20.000,00 USD’nin faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davacı cevaba cevap dilekçesinde; davacının iştiraki olan Milsan Basın A.Ş.'nin matbaa işi ile iştigal ettiğini, kağıt temini için Özelleştirme İdaresi'nin Giresun'da Seka'ya ait kağıt fabrikasının özelleştirilmesi ihalesine girme kararı alındığını, davalı şirketin müvekkili şirketin iştiraki olduğunu, davalı şirketin Giresun'da bulunan SEKA'ya ait fabrikanın özelleştirme ihalesine girerek ihaleyi kazandığını, alacağın kaynağını oluşturan Eurobond'ların bu özelleştirme esnasında teminat olarak Özelleştirme İdaresine sunulduğunu,

özelleştirme nedeniyle müvekkili şirketin şifahi olarak kendisine kaynak aktarılmasını (karz akdi) talep ettiğini, müvekkilinin de iştiraki olan davalı şirketin ihtiyaç duyduğu kağıdın iç piyasadan daha uygun maliyetlerle karşılaması amacıyla davalı şirketin istediği parayı peyderpey aktardığını, teminat olarak sunulan Eurobond'ları kendisinin sağladığını, ayrıca ödemeler de yaptığını, ancak geri ödenmediğini, dava konusu alacaklardan olan toplam 6.212.945,33 USD tutarındaki kaynak aktarımının iflas halinde olan Müflis Öztay Tekstil Konfeksiyon Pazarlama A.Ş. tarafından gerçekleştirildiğini,

14.02.2006 ve 30.09.2005 tarihli temliknameler uyarınca davacıya temlik edilen alacaklardan oluştuğunu, kendisinin davalıdan alacaklı olduğunu belirtmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; açılan davayı kabul etmediklerini, davacının cari hesap ilişkisine dayanarak alacak iddiasında bulunduğunu, taraflar arasında yazılı olarak yapılmış bir cari hesap sözleşmesi olmadığından karşılıklı mahsup ve matluba dayalı olarak alacak iddiasında bulunulamayacağını, cari hesap ilişkisinden bahsedebilmek için karşılıklı bir başka ilişkiye istinaden alacakların doğmuş olması gerektiğini, davacı vekilinin taraflar arasındaki alacak ve borç ilişkisini nakit para alışverişi olarak nitelendirdiğini, taraflar arasında bunu ortaya koyan bir karz ilişkisi bulunmadığını,

davacının para alıp vermeye dayalı cari hesap ilişkisi dışında bir alacak temeli ortaya koymadığını, bu durumda geçersiz sözleşmeye dayanılarak verilmiş paraların sebepsiz zenginleşme kurallarına göre talep edilebileceğini, talebin zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ...Ş. ve grup şirketi Öztay Tekstil A.Ş. tarafından davalı Milda Kağıt A.Ş. adına muhtelif bankalardan 2007 yılında yapılan transferlerden dolayı 176.992,00 TL alacaklı olduğu ve son alınan ek raporda davacı tarafından davalı Milda Kağıt A.Ş. lehine 03.06.2003 tarihinde Özelleştirme İdaresi hesabına 500.000,00 USD havale gönderdiği,

dolayısıyla davacının ticari defterlerine kayıtlı olduğu halde belgesi bulunmadığı belirtilen 500.000,00 USD’nin belgeli olduğu bildirilmiş ise de Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın 06.11.2012 tarihli yazısında 21.04.2004 tarihinde ödenmesi gereken birinci taksit bedeli ödenmediğinden ve bu tarih itibariyle tamamı alacağın muaccel hale gelmesi nedeniyle toplam 3.542.421,00 ABD Doları tutarındaki İdare alacağının 25.02.2005 vadeli nominal değeri 4.000.000,00 USD Eurobondların 3.314.000,00 ABD Doları nominal değerindeki kısmının paraya çevrilerek alacağın tahsil edildiği,

14.02.2014 vadeli 2.530.000,00 ABD Doları nominal değerli yeni Eurobondlar alındığı, alınan diğer eurobondların iade edildiğinin belirtildiği, havale bir ödeme aracı olup aksini iddia eden davacının bunu yazılı delille ispatlaması gerektiği gibi yapılan ödeme dekontlarında herhangi bir izahat bulunmadığı, davalı adına yapılan ödemelerin bir borcun ifası yönünde yapıldığı gerekçesiyle sübut bulmayan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporlarıyla müvekkilinin davalıya özelleştirme için kaynak aktardığının açıkça tespit edildiğini, bilirkişi raporunda davacı şirketin davalı şirket adına muhtelif bankalardan 2007 yılında yapılan transferlerden dolayı 176.992,00 TL alacaklı olduğunu, ayrıca HSBC Bank A.Ş.

Genel Müdürlüğünün 17.01.2017 tarihli yazısı ekinde yer alan dekonta göre davacının SEKA'ya Aksu işletmesinin ihalesi için davalı lehine geçici teminat açıklamasıyla özelleştirme idaresinin Ziraat Bankası Çankaya Şubesi nezdindeki hesabına 500.000,00 USD gönderdiği,

Ziraat Bankası Çankaya Şubesi'nin 21.10.2003 tarihli Özelleştirme İdaresi Dairesi Başkanlığına muhatap yazısında Özelleştirme İdaresinin davalı şirket adına havale edilen 1.880.000 USD tutarındaki nominal bedelli Eurobond'ların müvekkili tarafından havale edildiğinin ve söz konusu alacakların müvekkilin ticari defter ve kayıtlarında yer aldığının tespit edildiğini, Eurobond'ların davalıya iade edildiği gerekçesiyle alacaklı olmadığından bahisle ret kararı verildiğini, Özelleştirme İdaresi Başkanlığına gönderilen 1.880.000,00 USD'nin Eurobond transferi yapan müvekkili şirket olduğunu,

geri teslim alanın ise davalı şirket olduğunun gözden kaçırıldığını, kaldı ki 1.880.000,00 USD Eurobond'u iade almakla kalmadığını, Eurobond'un dönemsel faiz getirisinin dahi Özelleştirme İdaresinden talep ederek davalının geri aldığını, müvekkilinin söz konusu Eurobond'ların mülkiyetini devretmediğini, geçici teminat olarak davalıya verdiğini, bu nedenle davanın kabulü gerekirken reddinin hatalı olduğunu,

davalı şirketin 12.06.2015 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere ticari defter ve kayıtlarını bilirkişiye sunmadığını ve ibrazdan kaçındığı hususunun raporda açıkça belirtildiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile iflas halinde olan Müflis Öztay Tekstil Konfeksiyon Pazarlama A.Ş. tarafından birçok gerçek ve tüzel kişiler adına havale ve çek ödemesi bulunmasına rağmen davalı Milda Kağıt San.

A.Ş. adına Eurobond transferi ve ödeme yapıldığına ilişkin herhangi bir bilgi belgenin bulunmadığı, bu hale göre davacı yana temlik edilen alacakla ilgili olarak temlik sözleşmesi çerçevesinde davacının davalıdan alacağının olmadığı, bu kısma yönelik davacı talebinin reddine yönelik ilk derece mahkemesi kararının yerinde görüldüğü, davacı şirketin 2003-2004 ve 2005 yılı ticari defter ve kayıtlarının açılıp ve kapanış tasdiklerinin usulüne uygun yapıldığı, defterlerin usulüne uygun tutulduğu, birbirlerini teyit ettiği, 2003-2004 ve 2005 yılı defter ve kayıtların davacı lehine delil vasfının bulunduğu,

davalı şirkete mahkemece ticari defter ve kayıtlarını sunması ve üzerinde bilirkişi incelemesi yapılması yönünde süre verilmesine rağmen davalı şirketin ticari defter ve kayıtlarını sunmadığı, bilirkişi heyetinin ticari defter ve kayıtların bulunduğu adrese gittiği halde davaya konu olan ticari defter ve kayıtların ibraz edilmediği, 2003-2012 yılları arasındaki döneme ilişkin defterlerin 2012 yılında çıkan yangın sonucu zayi olduğu iddia edilmesine rağmen herhangi bir zayi belgesinin sunulmadığı,

davacı ...Ş. ve grup şirketi Öztay A.Ş. tarafından davalı Milda Kağıt adına muhtelif bankalardan 2007 yılında yapılan transferlerden dolayı 176.992,00 TL alacaklı olduğu, dolar kurunun 1,7670 olmasından ötürü bu miktarın karşılığının 100.165,25 USD olarak belirlendiği, davacı ...Ş. tarafından davalı Milda Kağıt A.Ş. adına 2003 yılında Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın T.C.

Ziraat Bankası Özelleştirme Fonu Hesabına 15.01.2014 vadeli nominal 1.880.000,00 USD havale edildiği, söz konusu bedelin davacının ticari defter ve kayıtlarında mevcut olduğu, Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 06.11.2012 tarihli yazısından da anlaşılacağı üzere özelleştirme kapsamında 1. taksit bedeli ödenmediği belirtilerek muaccel hale gelen toplam 3.542.421 USD'nin tahsili için 25.02.2005 vadeli nominal değeri 4.000.000,00 USD olan Eurobond'un 3.314.000,00 USD'lik kısmının paraya çevrildiği, bu işlemden sonra idarenin Aksu İşletmesinin satış bedelinden bakiye alacağı kalmadığı,

davalı şirketin talebi doğrultusunda teminat hesabında kalan 14.01.2011 vadeli 1.880.000 USD nominal değeri Eurobond'un ve idareye ödenmiş olan 686.000,00 euro kıymet ifasının davalı şirkete iade edildiği, ayrıca HSBC Bank A.Ş.'den gelen 17.01.2017 tarihli yazı cevabi ekinde yer alan dekonta göre davacı şirketin SEKA'ya ait Aksu işletmesinin ihalesi için davalı lehine geçici teminat açıklamasıyla Özelleştirme İdaresinin Çankaya Şubesi nezdindeki hesabına 500.000,00 USD gönderildiği, gönderilen bu miktarın da davacının ticari defter ve kayıtlarında yer aldığı,

bu hale göre davacı şirket tarafından davalı şirketin SEKA'ya ait Aksu işletmesinin ihalesi için davalı lehine teminat amacıyla 176.992,00 TL (100.165,25 USD), HSBC Bank A.Ş. aracılığıyla 500.000,00 USD ve 1.880.000,00 USD nominal değeri Eurobond'u gönderdiği, 1.880.000 USD nominal değerli Eurobond'un idare tarafından davalı şirketin talebi üzerine davalı şirkete iade edildiği halde davalı şirket tarafından teminat amacıyla kendi lehine davacı tarafından yatırılan 176.900,00 TL, 500.000,00 USD ve 1.880.000,00 USD'nin davacıya iade edilmediği,

davanın kısmen kabulü gerektiği, davacı tarafça dava dilekçesinde SEKA'ya ait Aksu işletmesinin ihalesi için davalı lehine teminat amacıyla toplam 10.778.319,61 USD yatırıldığı belirtilerek şimdilik 20.000,00 USD alacağın 27.03.2008 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsilinin talep edildiği, alacak kalemlerini ve her bir alacak kalemi için ne kadarlık kısım yönünden talepte bulunduğuna yönelik herhangi bir açıklaması bulunmadığı,

açılan davanın da kısmi dava olması gözetilerek açılan davanın kısmen kabulü gerektiğinden alacak kalemlerinin toplamı olan 10.778.319,61 USD'den kabulü uygun görülen 1.880.000 USD, 500.000,00 USD ve 176.992,00 TL (100.165,25 USD) bölünmesi sonucu davalının davacıdan 4.616,98 USD'yi talep ve dava hakkı bulunduğu, temerrüdün 07.04.2008 tarihi olarak kabul gerektiği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,

davanın kısmen kabulüne, 4.616,98 USD'nin 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi gereğince 07.04.2008 tarihinden fiili ödeme tarihine kadar devlet bankalarının USD ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacı şirketin tasfiyeye girdiğini, terkin edildiğini, bu nedenle davayı takip eden vekilin vekâlet ilişkisinin sona erdiğini, kanun yoluna başvuramayacağını, davacının iddialarını kanıtlayamadığını, açıklaması olmayan havalenin borç verildiği anlamına gelmeyeceğini, taleplerin zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davalının özelleştirme bedeli karşılığı davacı tarafından davalıya aktarıldığı iddia edilen para ve kıymetli evraklardan kaynaklı cari hesap alacağı olup olmadığı, varsa miktarı ve zamanaşımına uğrayıp uğramadığı hususlarındadır.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 77 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. İşbu davada hükmedilen miktarla sınırlı olarak temyiz incelemesinin yapılmış bulunmasına, açılacak ek davada tarafların iddia ve savunmalarının yeniden değerlendirilebilecek olmasına göre kararın onanması gerekmiştir.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,