Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/4200 K.2024/1832

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen itirazın iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; ... Sigorta A.Ş.'ne Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesiyle sigortalı bulunan satıcı dava dışı Korozo Amb...A.Ş.'ne ait emtianın davalı şirket tarafından taşınması sırasında hasarlandığını, mal sigortacısı tarafından ekspertiz raporunda tespit olunan hasar miktarı olan 130.287,71 TL'nin 20.11.2015 tarihinde sigortalıya ödendiğini, ...

Sigorta A.Ş. tarafından yapılan ödeme akabinde ödenen sigorta tazminatının rücuen tahsili için sigortalı Arkas Loj..A.Ş. ile bu şirketin Freight Forwarders Liability Sigorta Poliçesi ile sigortacısı bulunan müvekkili şirkete yaptığı başvuru üzerine Korozo Ambalaj firmasının emtia sigortacısı ...

Sigorta A.Ş.'ne %10 ilave bedel ve 2.000,00 USD poliçe gereği muafiyet düşülmekle 02.03.2016 tarihinde 114.238,43 TL sigorta tazminatı ödendiğini, davalıya rücu edilmiş ise de ihtarın sonuçsuz kaldığını, bunun üzerine alacağın tahsili amacıyla İstanbul 1. İcra Dairesinin 2016/6780 sayılı dosyası ile başlatılan takibin davalının itirazı ile durduğunu, davalının meydana gelen hasardan sorumlu olduğunu yapılan ödeme kapsamında sigortalının haklarına 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1472 nci maddesi uyarınca halef olduklarını ileri sürerek haksız itirazın iptaline ve takibin devamına,

icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının sigortalısı ile müvekkili şirket arasında herhangi bir sözleşme bulunmadığından, davacının aktif husumetinin bulunmadığını, müvekkili şirketin taşıma sözleşmesi şartlarının yer aldığı konişmentonun 10. maddesi ile taşıma sözleşmesinden kaynaklanacak uyuşmazlıkların çözümü için başvurulacak yetkili mahkemenin Londra Mahkemeleri ve uygulanacak hukukun İngiliz hukuku olarak belirlendiğini, esas yönünden de hasarlanan konteyner ile ilgili müvekkil firmaya atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmadığını, asli kusurlu taraf konteynerin istiflenmesi ve lashingden (sağlamlaştırmadan) sorumlu olan dava dışı ...-Air Uluslararası A.Ş 'ne davanın ihbarını istediklerini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 03.05.2018 tarih, 2016/354 E. ve 2018/182 K. sayılı kararıyla yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu uyuşmazlığın yabancı unsur taşıması, mahkemenin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmemiş olması, uyuşmazlığın borç ilişkisinden doğması ve konişmentoya yetki ve uygulanacak hukuka ilişkin konulan şartın geçerli ve bağlayıcı olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile mahkemenin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 29.12.2020 tarih, 2018/2026 E. ve 2020/1404 K. sayılı kararıyla İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 02.11.2022 tarih, 2021/3359 E. ve 2022/7726 K. sayılı kararıyla asıl taşıyıcı ile fiili taşıyıcı arasındaki sözleşmelerde davalı şirketin MSC Gemi Acenteliği A.Ş.’nin Türkiye acentesi olarak belirlenip belirlenmediğinin öncelikle tespiti ile şayet Türkiye acentesi ise asıl taşıyıcıya izafeten açılan davanın 6102 sayılı Kanun'un 105 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Türkiye’de görüleceği ve uyuşmazlığın yabancı mahkemede görülmesine dair yetki şartının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldırır nitelikte olması nedeniyle geçersiz olacağından mahkemece eksik ve hatalı değerlendirme sonucu yetkisizlik kararı

verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu hasarın taşıma tamamlanmadan, taşıyanın zilyetliğinde iken meydana gelmiş olduğunun ... olduğu, 6102 sayılı Kanun'un 1185 nci maddesinin birinci fıkrasına uygun şekilde taşıyana ihbar ya da aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca tarafların katılımıyla inceleme yapılmasına gerek bulunmadığı, hasarın taşıyanın sorumluluğunda meydana geldiği yönünde karine oluştuğundan aksini ispat yükünün davalı taşıyan üzerinde olduğu, alınan bilirkişi raporunda hasarın taşıyan sorumluluğunda meydana geldiği,

taşıyanın alması gereken tüm tedbirlerin alındığını ya da alma olanağının bulunmadığının iddia ve ispat edilmemiş olduğunun belirtildiği, ekspertiz raporunda MSC TOKYO adlı gemi ile yapılan ... nakliyesi esnasında Sigortalı emtianın içinde bulunduğu CLHU 4375373 nolu konteyner üstüne, gemi üzerinde iken liman elleçlemeleri ve/veya ... nakliyesinde yine gemide istifli olan başka bir konteynere devrilmesi ve/veya düşmesi ile,

olaya sebebiyet veren konteynerda yüklü ve palm yağı olduğu tespit edilen sıvının, akarlı halde emtianın bulunduğu konteyner tavanında hadise nedeniyle oluşan delik/geniş açıda yırtıktan sigortalı emtianın üzerine akması nedeniyle emtianın kullanılamaz hale geldiğinin belirtildiği, 6102 sayılı Kanun'un 1178 ... maddesinin ikinci fıkrası gereğince taşıma konusu yük taşıyanın hakimiyet alanında iken hasara uğradığı, bu sebeple taşıyanın ortaya çıkan zarardan sorumlu olduğu, taşımaya konu yükün gıda ambalajında kullanılacak olması ve üzerine dökülen palm yağının kokusu nedeniyle sovtaj değerinin bulunmadığı,

davacı tarafın %10 ilave bedel ve muafiyet tenzili ile ödemiş olduğu 114.238,43 TL hasar bedelini davalı taşıyandan talep edebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; taşıma sözleşmesinin tarafı ... merkezli Mediterranean Shipping Company S.A olduğunu, acentenin faaliyet adresinin Türkiye olmasının konişmentodaki yetki şartının geçerliliği ile bir ilgisi bulunmadığını, olay nedeni ile asli kusurlu taraf konteynerin istiflenmesi ve lashingden(sağlamlaştırmadan) sorumlu olan dava dışı ...-Air Uluslararası A.Ş. olduğunu, davalının sadece sözkonusu konteyneri taşımak üzere dolu, kapalı ve mühürlü şekilde dava dışı ...-Air Uluslararası Taş.

Ltd.

Şti.'den teslim aldığını, taşıyan sıfatının gereği olan tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini, hasarın sorumlusunun davalı olmadığını, 6102 sayılı Kanun'un 1179 uncu maddesi uyarınca herhangi bir sorumluluk yüklenilmesinin hukuken mümkün olmadığını, yargılamada alınan bilirkişi raporlarıyla da davalı şirketin sorumlu olmadığının tespit edildiğini, ekspertiz raporlarının konteynerin gemiye istif hatasını değil yükün konteynere istif hatasını ortaya koyduğunu, hasardan sorumlu olduğunu kabul anlamına gelmemek ve tüm hakları saklı kalmak kaydıyla,

bir an için bile bilirkişilerin haklı olduğu ve davalının söz konusu hasardan sorumlu olduğu kabul edilse dahi, davacının ilgili hasarın tümü için davalıya rücu hakkı bulunmadığını, bu hususun müteselsil sorumluluk hükümlerine aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık,taşıma işleri komisyoncusu sorumluluk sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri.

2.6102 sayılı Kanun'un 1178 ve 1185 nci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,