Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/4244 K.2024/5896

Taraflar arasındaki nakde çevrilen teminat bedelinin iadesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 24.10.2018 tarihli yurtiçi hayvan alım sözleşmesinin düzenlendiğini, buna göre davacının şartnameye uygun olarak temin ettiği hayvanların davalı tarafından seçilerek genç çiftçilere dağıtımının sağlanmasının yükümlenildiğini, davacının sözleşme kapsamında yükümlü olduğu 820 adet hayvandan 465 adedini teslim ettiğini, kalan 355 adedini ise davalıdan kaynaklanan nedenlerle teslim edemediğini, davalının seçim heyeti görevlendirirken davacıya usulüne uygun çağrı ve davetleri yapmadığını, hayvanların seçim ve muayene sürelerinin usulsüz olarak işin süresi olarak sayıldığını,

80 hayvanın seçilmesine rağmen hava koşullarından dolayı genç çiftçilere dağıtımının yapılamadığını, davacı talep etmesine rağmen davalının teslim için ek süre vermediğini, davalının haksız olmasına rağmen sözleşmeyi tek taraflı fesih ederek davacının verdiği teminat mektubunu nakde çevirdiğini ve 243.540,00 TL'ye haksız olarak el koyduğunu belirterek haksız olarak el konulan bu bedelin nakde çevrildiği tarih olan 24.01.2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının 355 baş sığırı süresi içerisinde genç çiftçilere dağıtımını yapamadığını, dağıtımın yapılması için iki adet ihtar gönderildiğini, sonuç alınamayınca sözleşmenin 25.2 maddesi uyarınca feshedildiğini ve kesin teminat mektubunun gelir kaydedildiğini, davacının kendi kusuru ile dağıtımı süresi içerisinde yapmadığını, 80 adet hayvan hava koşullarından dolayı dağıtılamasa bile kalan hayvanların da dağıtımının geciktiğini, davacının süreden sayılmadığını belirttiği muayene süresinin teslimden sonraki muayene olduğunu ve teslim süresini etkilemediğini, davalının davacının talebiyle seçim heyetini de görevlendirdiğini, davacının ırk değişikliği talebinin de ivedilikle sonuçlandırıldığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında düzenlenen sözleşme eki olan Teknik Şartnamenin l.c maddesine göre sözleşmede belirtilen hayvan ırkları dışındaki yapılmak istenen alımlarda Genel Müdürlükçe değerlendirilerek kabul edileceğinin belirtildiği, davacı firmanın 17.12.2018 tarihinde davalı kurumdan ırk değişikliği talebinde bulunduğu bu durumda sözleşmede belirtilen 66 günlük teslim süresi dikkate alındığında sözleşme süresinden 53 gün sonra yani teslim süresinin bitimine 13 gün kala davalıdan talepte bulunduğunun anlaşıldığı,

buna rağmen davalı TİGEM'in ırk değişikliği ile ilgili yapılan başvuruyu değerlendirerek talebin uygun görüldüğünü ve sözleşme süresi içinde yükümlülüklerin yerine getirilmesinin istendiği ve sözleşme süresi içinde taahhütlerin yerine getirilmesinin aksi halde sözleşme hükümlerinin uygulanacağı hususlarının bildirildiği,

akabinde davalı TİGEM'in 31.12.2018 tarihinde davacı firmaya gönderdiği ihtar ile 10 gün ek süre vererek 820 baş sığırın 10.01.2019 tarihinde tesliminin yapılması aksi halde kesin teminatın irad kaydedilerek sözleşmenin feshedileceğinin bildirildiği ve 22.01.2019 tarihinde ise sözleşmenin 25.2 maddesi kapsamında sözleşmenin feshedildiği ve kesin teminatın irad kaydedildiği, belirlenen kronolojik süreç dikkate alındığında, davalı tarafça sözleşme hükümleri uyarınca üzerine düşen yükümlülüklerin gecikmeksizin yerine getirildiği ne var ki davacı tarafça, kendilerine tanınan süre içerisinde hayvan tesliminin yapılmadığı,

buna göre davalının teminat mektubunun irat kaydedilmesi eyleminde sözleşmeye aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

06.11.2018 tarihinde oluşturulan seçim heyetinin 16.11.2018 tarihinde yaptığı hayvan seçiminde şartnamedeki etçi ve kombine ırkı hayvanları kabul etmeyeceklerini, genç çiftçilerin sütçü ırkları talep ettiğinin belirtildiğini, bunun üzerine davacının Holstein siyah alaca süt ırkının şartnameye eklenmesinin talep ettiğini, davalının bu talebini kabul etmesi üzerine davalıdan kaynaklı nedenlerle süre uzatım talebinde bulunulduğunu, ancak davalının bu talebi kabul etmediğini, gecikme davacıdan kaynaklı olmamasına rağmen davacının sözleşmeyi gecikmeye dayandırarak feshettiğini ve teminat mektubunu haksız olarak nakde çevirdiğini,

80 baş hayvanın hava koşulları nedeniyle dağıtımının yapılamadığını, muayene ve kabul için geçen sürelerin de işin süresinden sayılmaması gerektiğini bilirkişi raporunun da eksik ve yetersiz olduğunu, uzman kişiden alınmadığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında 24.10.2018 tarihinde imzalanan yurtiçi hayvan alım sözleşmesinde toplam 820 adet büyükbaş hayvanın 31.10.2018 tarihinde 100 adet, 31.11.2018 tarihinde 360 adet, 30.12.2018 tarihinde 360 adet olarak teslim edileceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmede belirtilen süre uzatımı halleri hariç üreticinin hayvanları süresinde teslim etmemesi halinde 10 gün süreli yazılı ihtar gönderileceği, belirtilen sürede teslimatın yapılmaması halinde sözleşmenin feshedilerek işin genel hükümlere göre tasfiye edileceğinin kararlaştırıldığı,

Mahkemece, yargılamanın usul kurallarına uygun olarak yapılmış olduğu, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmadığı, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olduğu, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmadığı ve özellikle davalının yazılı ihtarına rağmen sözleşmeye konu hayvanların tamamının davacı tarafından teslim edilmediği, davalının sözleşmeyi feshinin haklı nedene dayandığı,

süre uzatım hallerinin somut olayda gerçekleşmediği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebepleriyle kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye ilişkin teminat mektubunun davalı tarafından haksız olarak nakde çevrildiğine dayalı alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin birinci alt bendi

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,