Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/4707 K.2024/6908

Taraflar arasındaki marka hükümsüzlüğü, marka hakkına tecavüzün, haksız rekabetin tespiti, unvan terkini davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın feragat nedeniyle reddine, karşı davanın ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın karşı davacı ... vekili ve birleşen dosya davacısı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl davanın feragat nedeniyle reddine, karşı davanın reddine, birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı birleşen dosyada davacı vekili ve karşı davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalı adına tescilli 88/107715 sayılı "Alaska" ibareli markanın kullanılmama nedeniyle hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiş, 16.04.2018 tarihli dilekçesi ile mülga 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (556 sayılı KHK) 14 üncü maddesi ile ilgili verilen Anayasa Mahkemesi Kararından dolayı davadan feragat ettiklerini beyan etmiştir.

2.Karşı davada davacı vekili dilekçesinde, müvekkilinin Isıso Isıtma Soğutma Klima Sistemleri İmalat Sanayi unvanlı şahıs firması adı altında 1975 yılından bu yana “Endüstriyel Soğutma ve Isıtma Sistemleri” sektöründe faaliyette bulunduğunu;

bu alanda sektörel bazda tanınmış marka ve firma kategorisinde olduğunu, 07 ve 11.sınıflarda "Alaska" ibareli 88/107715 sayılı markanın sahibi olduğunu, karşı davalı şirketin Alaska ibaresini ticaret unvanında ve www.alaskasogutma.com adlı web sayfasında defalarca uyarılmasına rağmen kullandığını, Gaziantep 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/22 D.İş sayılı dosyası kapsamında yapılan delil tespiti ile karşı davalı şirketin, müvekkilinin markasının ayırt edilemeyecek derecede aynısını kullandığının tespit edildiğini,

bu durumun mülga 556 sayılı KHK'nın ilgili maddeleri çerçevesinde markaya tecavüzün yanı sıra 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 54 ve devamı maddeleri uyarınca haksız rekabet teşkil ettiğini ileri sürerek marka hakkına tecavüzün durdurulmasına, davalının internet sitesi ve diğer reklam araçlarında tecavüzün giderilmesine, makine ve cihazlara el konulmasına, 556 sayılı KHK'nın 66 ncı maddesinin (c) bendi uyarınca talep haklarının saklı tutulmasına, kararın ilanına, davalı şirket unvanından "Alaska" ibaresinin terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Birleşen davada davacı vekili, davalı adına tescilli 88/107715 sayılı "Alaska" ibareli markanın kullanılmama nedeniyle hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Karşı davada davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili adına tescilli 2004/19532, 2009/49733, 2009/45054, 2011/103294 sayılı "Alaska" ve "Alascold" ibareli markaların bulunduğunu, müvekkilinin kullanımlarının adına tescilli markaları kapsamında olduğunu, bu nedenle markaya tecavüz ve haksız rekabetten bahsedilemeyeceğini, tarafların markalarının farklı alanlarda tescilli olduğunu ve markaların farklı sektörlerde kullanıldığını, karşı davacının sessiz kalma yolu ile de hak kaybına uğradığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Birleşen davada davalı vekili davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, karşı davacının 107715 sayılı ve ibareli markasının 07 ve 11.sınıfta yer alan -kararda sayılı- mallar yönünden tescilli olup karşı davalının "Alaska" ibaresini kullandığı tespit olunan modüler süpermarket tipi buzdolapları, soğuk oda panellerinin, karşı davacının markasının kapsamında yer alan emtialar ile aynı/aynı tür olduğu, gerek 2016/22 D.İş dosyasındaki rapor ile tespit edilen karşı davalı işyerindeki kullanım gerekse 27.12.2016 tarihli rapor ile tespit edilen www.alaskasogutma.com adresindeki kullanımın "Alaska" esas unsurunu içerdiği,

bu ibarenin karşı davacının markasının esaslı unsurunun aynı/ayırt edilemeyecek derecede benzeri olduğu, her ne kadar karşı davalı adına tescilli 2004/19532, 2009/49733, 2009/45054, 2011/103294, 2016/70749 sayılı markaların bulunduğunu ve kullanımlarının bu markalar kapsamında olduğunu savunulmuşsa da , 2004/19532, 2009/49733 sayılı markalar "Alaska+ şekil" ibaresini havi olmakla birlikte 20. sınıf kapsamı ile farklı mallar için tescilli olduğu,

2009/45054, 2011/103294 sayılı markaların "Alascold" şeklinde "Alaska" ibaresinden farklı bir esaslı unsuru ihtiva ettiği, 2016/70749 sayılı markanın ise tescilli olmadığı anlaşıldığından karşı davalı markalarının bahse konu kullanımlara dayanak olmayacağı, karşı davalının sessiz kalma yolu ile karşı davacının hak kaybına uğradığı şeklindeki savunmasına gelince; keşidecisi Isıso Isıtma Soğutma Klima Sistemleri İmalat Firmasını temsilen karşı davacı ... tarafından muhatap karşı davalı Alaska Gıda Soğutma Ltd.

Şti.ye gönderilen 23.06.2009 tarihli noter kanallı ihtarnamede, haksız kullanımların durdurulmasının ihtar edildiği, ihtarnamenin şirket yetkilisine 29.06.2009'da tebliğ edildiği, tarafların aynı sektör içinde yer aldığı, karşı davacının 88/107715 sayılı, karşı davalının ise 2004/19532, 2009/49733, 2009/45054, 2011/103294, 2016/70749 sayılı markaların bulunduğu,

her ne kadar karşı davalının 2009/45054 ve 2011/103294 sayılı marka başvuruları 24.08.2009 ve 02.12.2011 tarihlerinde “alascold” şeklinde yapılmış olsa da 2004/19532 ve 2009/49733 numaralı markalar ile “alaska” ibaresi altında faaliyetlerine devam ettiği, 2004 yılından 2009 yılına kadar taraflar arasında dosyaya yansıyan bir uyuşmazlığın olmadığı, 2009 yılında karşı davacı tarafından bir ihtarname çekildiği, daha sonra 2016 yılında karşı davacı tarafından delil tespiti isteminde bulunulduğu, bunun üzerine 09.05.2016 tarihinde rapor düzenlendiği, söz konusu rapor ile birlikte asıl davacının davacısı tarafından ilk davanın açıldığı,

2 ay kadar sonra ... tarafından karşı dava açıldığı, 2004 ile 2009 yılına kadar yaklaşık 5 yıl geçtiği, 2009 yılından dava tarihine kadar da yaklaşık 7 yıl geçtiği, ticari olarak tarafların markalarını uzun bir süredir birlikte olacak şekilde kullandıkları birlikte değerlendirildiğinde, karşı davacının sessiz kalma yolu ile hak kaybına uğradığı, karşı davacının, haksız rekabet iddiasına konu eylemlerinin dayanağı marka hakkına tecavüz olduğu, sessiz kalma yoluyla uğranılan hak kaybının haksız rekabet açısından da geçerli olduğu, davacı karşı davalı şirketin 30.12.1999 tarihinde tescil edildiği,

anasözleşmesinin 24.01.2000 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlandığı, karşı davalı şirketin, ana sözleşme A/2 de yer alan faaliyetlerinin, karşı davacının adına tescilli markasının kapsamında yer alan mallar ile aynı olduğu, karşı davacının terkin talebine konu “alaska” markası ile karşı davalının ticaret unvanının ayırt edici kısmının “Alaska” ibaresinin aynı olduğu, ticaret unvanında yer alan “Gıda Soğutma Dayanıklı Tüketim Malları Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi” ibarelerinin ise ayırt ediciliğe sahip olmadığı,

karşı davalı şirketin faaliyet konularından bazılarının 2004/19532ve 2009/49733 numaralı markalarının içinde yer aldığı, bazılarının ise karşı davacının 88/107715 numaralı markası içinde yer aldığı, kural olarak, kısmen de olsa karşı davacının tescilli markasında yer alan mallar ile faaliyet konusunun aynı/benzer olması,

ticaret unvanının terkini için yeterli olmakla birlikte, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 04.10.2018 tarihli ve 2016/12374 E. ve 2018/6007 K. sayılı ilamı uyarınca, davacı taleplerinin bir bütün olarak incelenmesi gerektiği, karşı davacının sessiz kalma yolu ile hak kaybına uğradığının kabul edilmiş olması nedeniyle unvan terkini talebinin de yerinde olmadığı; birleşen davanın davalısının 107715 sayılı markasının 07.12.1998 tarihinde tescil edilmiş olup 07 ve 11.sınıfta - kararda sayılı- mallar yönünden tescilli olduğu,

dosyaya sunulan faturalar incelendiğinde davanın açıldığı 20.06.2018 tarihinden geriye doğru 5 yıllık süre içinde davalının markasının tescilli olunan mallar yönünden kullandığının anlaşıldığı, kullanılmama nedeni ile markanın iptali koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle asıl davanın feragat nedeniyle reddine, karşı davanın ve birleşen davanın reddine karar verilmiş, hüküm karşı davacı ... vekili ve birleşen dosya davacısı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda kullanmama nedenine dayalı iptal davalarında her sınıf için ayrı ayrı inceleme yapılmadığından kullanmama nedeni ile iptali talep edilen markanın tescilli bulunduğu tüm sınıflarda ayrı ayrı kullanılıp kullanılmadığını belirlemek üzere Dairece alınan 21.03.2023 tarihli bilirkişi kurulu raporunda, dava konusu 88/107715 sayılı markanın kapsamında yer alan “Kompresör, kondenser ve sıvı tankı, soğutucu ünite (evaperatif, lamelli ve serpantinli), paket ünite oda ve salon soğutucu, komple klima ve havalandırma santralı, aksam ve parçaları, hava soğutma,

kurutma, şartlandırma dolabı, paket tipi su soğutma üniteleri, santraller için su soğutma cihazları (cilalar), soğutma ile ilgili laboratuvar aksamları, soğutma kuleleri, fan-coil sistemleri, buz paten sahası üniteleri, soğutma cihazları aksam ve parçaları (subap, subap tablası, yay, krank, biyel kolu).” malların ciddi ve süreklilik arz edecek şekilde kullanıldığı, ancak "derin dondurucu ve dondurma dolabı, sebze, meyve, peynir soğutucu, paket ünite kabinli soğutucu, buzdolabı, paket buz makinası, dondurma makinası ve muhafazası" emtialarında ise ciddi markasal kullanımlarının ispat edilemediği görüşüne yer verildiği,

ilk derece mahkemesinin sair taleplere ilişkin kararının yerinde olduğu gerekçesiyle istinaf edenlerin başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, asıl davanın feragat nedeniyle reddine, karşı davanın reddine, birleşen davanın kısmen kabulü ile davalı ... adına tescilli "Alaska" ibareli 88/107715 sayılı markanın, "Derin Dondurucu ve Dondurma Dolabı, sebze, meyve, peynir, soğutucu, paket ünite kabinli soğutucu, buzdolabı, paket buz makinası, dondurma makinası ve muhafazası" malları yönünden iptali ile sicilden terkinine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, karar karşı davada davacı vekili,

birleşen dosyada davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, asıl davada ve birleşen davada marka hükümsüzlüğü, asıl davaya yönelik açılan karşı davada ise marka hakkına tecavüzün durdurulması, giderilmesi, üretim araçlarına el konulması, haksız rekabetin tespiti ile markanın ticaret unvanından terkini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6102 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesi.

3.556 sayılı KHK hükümleri.

3. Değerlendirme İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Kanun'un 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.