Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/4837 K.2024/8085

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 12.11.2024 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davacı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkiline alacağı temlik eden ... Enerji Elektrik Ür.

A.Ş. ile davalı arasında 01.11.2002 tarihli doğalgaz satış sözleşmesi imzalandığını, davalının yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebi ile zarara uğranıldığını, başka bir şirketten daha yüksek bir bedel ödenerek doğalgaz alımı yapıldığını, sözleşmeye aykırılık sebebi ile açılan kısmi davada Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/39 E., 2018/243 K. sayılı kararı ile 100.000,00TL zarar yönünden davanın kabulüne karar verildiğini, bilirkişi raporları ile ortaya çıkan alacağın yaklaşık 7.000.000,00 TL olduğunu ileri sürerek basınç düşürme istasyonu için ...

Tekstil firmasına yaptığı ödemeye dair 248.906,00 USD, RMS B istasyonu için yapılan harcama bedeline dair 59.000,00 USD, yeni gaz hattı yatırımı için yapılan harcama bedeline dair 726.995,00 USD, sözleşmede kararlaştırılan alım fiyatının üzerinde Çordaştan doğalgaz almak durumunda kalınması sebebi ile fiyat farkından kaynaklanan 1 yıllık zarar bedeli olan 870.648,00 TL, davalının edimini süresinde ifa etmemesi sebebiyle üretimin yapılamadığı döneme dair kayıp ile ilgili şimdilik 5 aylık zarar bedeli olarak 697.634,07 TL, mecburi yatırım,

kazı ve tevsik bedeli ile ilgili uğranılan 147.515,97 TL'nin her bir talebe ilişkin Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 29.03.2018 tarih, 2018/39 E. ve 2018/243 K. sayılı dosyasında toplam 100.000,00 TL yönünden yargılama devam ettiğinden; işbu ek davada yukarıda sıralanan (a), (b), (c), (d) bendindeki taleplerden 20.000,00'er TL ile (e ) ve (f) bendinde yer alan taleplerden 10.000,00'ar TL olmak üzere toplamda 100.000,00 TL düşülerek 1.022.025,47 USD ve 1.675.798,02 TL alacağın davalının temerrüt tarihi olan 12.05.2004 tarihinden itibaren faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu alacağın zamanaşımına uğradığını, alacağı temlik eden ... Enerji Elektrik Ür. A.Ş.'nin alacaklı temerrütüne düştüğünü, dava konusu alacak için 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, kabul anlamına gelmemek üzere davacının talepleri kabul edilse dahi, dava ek dava olduğu için Mahkemece asıl alacağa ancak dava tarihinden itibaren faize hükmedilebileceğini, kısmi davanın, dava konusunun dava edilmeyen bölümü için borçluyu temerrüde düşürmeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davanın zamanaşımı yönünden reddine dair kararın Bölge Adliye Mahkemesince kaldırma kararı üzerine yapılan yargılama sonunda basınç düşürme istasyonuna ödenen bedel, RMS-B istasyonu için harcanan bedel ve gaz hattının yatırımı için harcanan bedel için USD cinsinden talepte bulunulmuş ise de Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinde 11.04.2005 tarihinde açılan davada, anılan alacak kalemleri yönünden TL cinsinden talepte bulunulduğu,

dava tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 83 üncü maddesi uyarınca alacağını yabancı para üzerinden isteme hakkına sahip iken, TL'ye çevirerek tercih hakkını TL'den yana kullanan davacının anılan 3 alacak kalemi yönünden artık USD cinsinden talepte bulunamayacağı, ilk dava tarihi olan 11.04.2005 tarihi itibarıyla USD cinsindeki alacağın TL'ye çevrilmesi gerektiği ve yine Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/39-243 E.,K. sayılı ilamı ile belirlenen bedeller için asıl davada davacı vekilinin temyiz itirazında bulunmaması,

davalının temyiz itirazlarının ise reddedilmesi karşısında davaya konu alacak kalemlerinin miktarlarının kesinleşmiş mahkeme ilamı ile belirlendiği kabul edilerek, her bir alacak kalemi yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılarak Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin ilamına göre, davacı tarafın davalıdan toplam 2.469.758,76TL alacaklı olduğu, tarafların tacir, ihtilafın ticari iş olması sebebiyle davacının avans faizi talep edebileceği, eldeki davadaki alacak kalemleri ve miktarının Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinde hükme bağlanan davadaki ıslaha konu edilen alacak kalemleri ve alacak miktarı ile aynı olduğu,

Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2017/301 E., 2017/7104 K. sayılı ilamı ile bozmadan sonra ıslah yapılamayacağı gerekçesi ile ilam bozulmuş ise de dilekçenin sadece ıslah müessesesi yönünden hukuki sonuç doğurmayacağı ancak anılan dilekçe ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 117 nci maddesinin birinci fıkrası anlamında davacı/ alacaklının davalıyı ıslaha konu miktar için temerrüde düşürdüğünün kabulü gerektiği nazara alındığında,

ıslah tarihi olan 03.03.2016 tarihi itibarıyla davaya konu alacak kalemleri için davalının temerrüde düştüğü gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne 2.469.758,76TL'nin 03.03.2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan davanın fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak açıldığı, kararın temyiz incelemesinden geçerek alacak kalemlerinin belirlendiği gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, doğalgaz satış sözleşmesinin ihlali nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Yukarıda yapılan özetten anlaşılacağı üzere davacıya alacağı temlik eden ... Enerji Elektrik Ür. A.Ş. ile davalı arasında 01.11.2002 tarihli doğalgaz satış sözleşmesi imzalanmıştır. Davalı şirketin sözleşmede öngörülen yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle zarara uğranıldığı iddiasıyla 11.04.2005 tarihinde Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde kısmi dava açılmıştır.

Mahkemenin 09.12.2009 tarihli, davanın reddine ilişkin kararının davacı vekilince temyizi üzerine Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 27.10.2010 tarihli 2010/5065 E., 2010/12129 K. sayılı ilamı ile taraflar arasındaki sözleşmenin 18. maddesinde, sözleşme süresinin bir yıl olduğu ve bu sürenin 13. maddede belirtilen “başlangıç protokolü”nün imzalandığı tarihten itibaren başlayacağının öngörüldüğü, sözleşmenin 13. maddesinde tanımlanan biçimde “başlangıç protokolü” imzalanmadığının taraflar arasında ihtilafsız olduğu, bu durumda anılan protokol imzalanmadan sözleşme süresinin başlamayacağının gözetilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğu,

sözleşmenin 14.2 hükmünün uygulanabilmesi için tarafların yükümlülüklerini yerine getirip gaz sevkiyatı için gerekli hazırlık çalışmalarını tamamlamaları gerektiği, henüz bu aşamaya gelinmeden sözleşmenin 14.2. hükmüne istinaden davalının sorumsuz olduğu belirtilerek davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle bozulmasından sonra Mahkemece, bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir. Bozma ilamından sonra davacı ... Enerji Elektrik Ür.

A.Ş. vekili 03.03.2016 tarihli ıslah dilekçesiyle alacak miktarını artırmıştır. Mahkemece, bozmadan sonra yapılan ıslah da nazara alınmak suretiyle asıl davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 18.10.2017 tarihli ilamı ile bozmadan sonra ıslah yapılamayacağı gerekçesiyle bozulmuş ve Mahkemece, bozmaya uyularak ıslah nazara alınmaksızın karar verilmiştir.

2.İşbu davada ise davacı taraf ek dava açmak suretiyle asıl davada 03.03.2016 tarihli ıslah dilekçesinde talep edilen alacak kalemleri ve miktarını dava konusu yapmıştır. Dava, 18.06.2018 tarihinde açılmış, davalı vekili, zamanaşımı definde bulunmuştur.

Taraflar arasındaki sözleşme 01.11.2002 tarihli olup her ne kadar sözleşmenin 13. maddesinde öngörülen başlama protokolü düzenlenmemişse de ilk dava tarihi olan 11.04.2005 tarihinde davacı taraf, fiile ve zarara ıttıla etmiştir. Bu durumda işbu ek davanın ya da ıslahın, en fazla 11.04.2015 tarihinde talep konusu yapılması gerekmektedir. Ne var ki somut uyuşmalıkta bozmadan sonra ıslah yasağının söz konusu olduğu dönemde bile 03.03.2016 tarihinde ıslahta bulunulmuştur.

İşbu ek dava ise 18.06.2018 tarihinde açılmıştır. Bu durumda davalı vekilinin zamanaşımı defi nazara alınmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.

3.Bozma sebebine göre davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.