Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5211 K.2024/7581

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketten davalı şirketçe talep edilen 70813 parça tekstil malzemesinin üretilerek Shanghai limanından 19.07.2013 tarihli faturayla davalıya teslim edildiğini, HBL NO.SHAHS042208 nolu konşimento muhteviyatının (1033 karton tekstil kargosunun) ... Singapore gemisiyle gönderildiğini ve emtianın ...

Taşımacılık Ticaret A.Ş. tarafından forwarder olarak teslime hazır hale getirildiğini, yine HBL SHAHS042527 nolu konşimento muhteviyatı 428 karton tekstil emtiasının ... Emanuela gemisiyle gönderildiğini ve aynı şirketçe teslime hazır hale getirildiğini, hava yoluyla sevk edilen 394 parça emtianın ise ...

Airlens Ltd. tarafından taşındığını ve tüm emtiaların İstanbul/Kumport limanından davalıya teslim edildiğini, taraflar arasındaki satım sözleşmesi kapsamında borç alacak ilişkisi doğduğunu, müvekkilinin satılanı teslim borcunu yerine getirdiğini, ancak emtiaların mülkiyetini davalıya nakletme aşamasında, davalının emtia bedelini ödenmediği için emtiaların belli bir süre gümrükte kaldığını, müvekkilinin iyi niyetle ilerde doğması muhtemel zararları önlemek için malların mülkiyetini davalıya naklederek satış sözleşmesinden doğan yükümlülüklerini yerine getirdiğini, mülkiyetin devrine ilişkin belgelerin dava dilekçesi ekinde sunulduğunu,

emtianın teslim alınmasına rağmen satım bedelinin ödenmediğini, satılanın zilliyetliğinin geçmesiyle birlikte bedelinin ödenmesinin gerektiğini, müvekkilince bedelin ödenmesi için 02.06.2016 tarihinde talepte bulunduğunu, davalının 08.06.2016 tarihli cevabi ihtar ile taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığını beyan ettiğini, alacağın tahsili amacıyla İstanbul 30. İcra Müdürlüğünün 2016/20612 E. sayılı dosyanda başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu, davalının itirazında aslen üretici olmayan ve sahte belgelerle iş yapan "...

Co. Ltd." ile kurdukları ticari ilişkinin ve Off Shore ödemeleri temel aldığını, oysa orijinal konşimentoların müvekkiline ait olmakla birlikte, üretici belgesi, faturalar ve sahte belgelerle gümrük giriş beyannamesi düzenlenip ithalat yapıldığının anlaşıldığını, emtiaların üreticisi ve sahibi olan müvekkili ile yapılan görüşmelerin unutularak bir takım mal bedellerinin müvekkili yerine ... Co.

Ltd. isimli firmaya Off Shore hesabı adı altında yapılarak ithalatın ödenmesinin sağlandığını ve gümrük giriş beyannamelerinin kapatıldığını, gümrük müdürlüğüne yazı yazıldığında belgelerin sıhhatinin anlaşılacağını, mal bedelinin yanlış ödendiğinin müvekkiline, davalı yetkililerince gönderilen mail yazışmalarından anlaşıldığını, mal bedelinin yanlış firmaya ödendiğini ileri sürerek takibe yönelik itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; takibe konu alacağın ...'e temlik edilmesi nedeniyle davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığını, gümrük beyannameleri dahil ihraç sürecine ilişkin tüm orijinal belgeleri temin ederek Türkiye'de işlem yapabilen yüklenici Jiangsu şirketinin sahte belge üretip üretmediği ve davacıdan habersiz tahsilat yapıp yapmadığının müvekkilince bilinemeyeceğini, takipte fatura ibraz edilmeksizin 335.868,65 USD talep edilmesine rağmen davada 19.07.2013 tarihli 391.174,50 USD bedelli faturaya dayanılarak takipteki talebin itirazın iptali davasında değiştirildiğini,

ürünlerle ilgili satım işlemlerinin temlik alan ...'in sahibi olduğu ...

Dış Ticaret Şirketi ile irtibat sağlanarak gerçekleştirildiğini, sevkiyatla ilgili düzenlenen gümrük beyannameleri, certificat of orgin ve davacının mallarının müvekkiline teslim edilmesine ilişkin vermiş olduğu release muvafakat belgesinin delil olarak sunulduğunu, üreticinin davacı olduğu görülmesine rağmen ürünlerin sevkiyatının Türkiye'ye getirilişi ve faturaların tamamının Jiangsu firması adına düzenlendiğini, başta düzenlenen proforma fatura sonrasında her gelen sevkiyata ilişkin düzenlenen asıl fatura sonrasında müvekkilinin, faturayı düzenleyen ve kayıtlarında alacaklı görünen Jiangsu şirketine ödeme yaptığını,

müvekkilince ilk sevkiyatın ödemelerinin yapılmaması halinde diğer ürünlerin imalatçı tarafından gönderilemeyeceğini, ilk sevkiyattan sonra gümrükte malların çekilmesi aşamasında konşimentonun düzenlenmesinde ...

Dış Ticaret Şirketinin aracılık yaptığı, faturaları ve konşimentoyu düzenleyen Jiangsu firmasının gümrük belgelerini yetiştirememesi nedeniyle emtianın uzun süre gümrükten alınamadığını, davacının sunduğu maillerde de aksi durum bulunmadığını, aracılar ... ve ...'in sorunu çözmek için uğraştıklarını ve davacının düzenlediği 14.11.2013 tarihli ürünlerin gümrükten serbest bırakılmasına ilişkin yazıyı müvekkiline teslim ederek malların müvekkiline teslimini sağladıklarını, ancak davacının, Jiangsu'nun kendisinin bilgisi dışında sahte evraklar düzenleyerek malları getirdiğini,

yapılan ödemelerden haberi olmadığını iddia ederken çelişkili davrandığını, takibin tüm alım satım işlemini Jiangsu adına düzenleyen ve ...'in ödemelerinin de Jiangsu firmasına yönlendiren ...'e temlik etmekte davacının sakınca görmediğini, bu temlik ve güven ilişkisinin de aslında davacı firmanın ...'i ve firmasını tanıdığının kanıtı olduğunu, davacının, Jiangsu şirketini tanıması nedeniyle 14.11.2013 tarihinde bu şirket için release belgesini düzenlendiğini, sunulan faturanın müvekkilinin kayıtlarında yer almadığını,

emtianın üç seferde Jiangsu şirketi üzerinden gönderilerek bedeli alındıktan sonra tüm irtibatı sağlayan ...'e alacağın temlik edilmesine rağmen bu davanın açılmasının kötü niyetli olduğunu savunarak davanın reddi ile kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davacının temlikname ile yalnızca tahsilat yetkisi verdiği, bu nedenle husumet itirazının reddedildiği, Ambarlı Gümrük Müdürlüğü'nden alınan 20.12.2017 tarihli yazıda müdürlüklerince tescilli numaralı müzekkerede yazılı beyannamelerde her ne kadar özet beyan ve konşimentoda gönderici ... olarak belirtilse de firmasınca beyanname ekinde ibraz edilen faturalarda ve sigorta poliçesinde ... Co. Ltd. yazıldığından Gümrük Kanunun 61. maddesinde "....

Tescil edilmiş ....beyanname, ait olduğu eşyanın vergileri ve para cezalarından dolayı taahhüt niteliğinde beyan sahibini bağlar ve gümrük vergileri tahakkukuna esas tutulur" hükmü uyarınca firma beyanı da esas alınarak işlemlerin ikmal edildiği bilgisinin verildiği, Atatürk Havalimanı Kargo Müdürlüğü yazı cevabında ... firması tarafından 01.12.2017 tarihli dilekçeyle ...'in tüm ticari anlaşmalarının ... Co.

Ltd. firması ile olduğu ve dilekçe ekindeki ticari fatura tutarının bu firmaya peşin olarak ödendiğinin bildirildiği, ... ile aralarında ticari anlaşmaları olmadığı,söz konusu Menşe Şahadetnamelerinde geçen ... Clothing Co. Ltd. ibaresinin Jiangsu Shengyang Clothing Co.

Ltd. şirketini temsilen anlamına geleceği, bu durumda davacı delillerinin davacı tarafın davalı ile arasında satış sözleşmesi yapıldığı hususunu ispatlayamadığı, sunulan belgelerin eşya taşıma sözleşmesini ispat ettiği ancak satış sözleşmesini ispat edemediği, Menşe Şahadetnamelerinde yer verilen fatura numaralarının dava dışı Jiangsu tarafından düzenlenen faturaların seri numaraları olması hususları da dikkate alınarak satış sözleşmesinin davacı ile davalı arasında kurulduğunu ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, konşimentoda göndericinin davacı alıcının davalı olmasının taraflar arasında satım ilişkisi bulunduğunu göstermyeceği, taraflar arasında yazılı şekilde düzenlenmiş bir satım sözleşmesi bulunmadığı, uyuşmazlık konusunun miktarı dikkate alındığında taraflar arasında satım ilişkisi bulunduğunun tank delili ile ispat edilemeyeceği, ihracata esas menşe şehadetnamesinde ve taşıma belgelerinde "...

Clothing Co.Ltd." ibaresinden, üretici ve gönderici olan davacının dava dışı Jiangsu Shengyang şirketi adına ve hesabına hareket ettiğinin anlaşıldığı, davacının ürünlerin üreticisi olduğu, elektronik posta yazışmalarından da sözleşme ilişkisine aracı olan Barış Başer'in faturaları Jiangsu Shengyang adına düzenlenmesini talep ettiği, bu şirket tarafından düzenlenen proforma fatura sonucu avans ödemesi yapıldıktan sonra Jiangsu Shengyang şirketi tarafından ürünlerin ithal edilmesi ve teslimi sırasında fatura ile emtiaların millileştirilerek davalıya teslim edilmesi sonucu davalı tarafından bu şirkete ödeme yapıldığı,

dosyadaki fatura, avans ödemesi ve gümrük belgelerine göre davalının gerçek satıcıya emtia bedelini ödeyerek satım bedelini ifa ettiği, taraflar arasında satım sözlemesi ilişkisi bulunamaması nedeniyle, imalatçı olan davacıya ayrıca bir ödeme yapılmasına gerek bulunmadığı,

gerek davacı tarafından düzenlenen menşe şehadetnamesinde ve gerekse gümrük belgelerinde ithalatı yapan şirketin Jiangsu Shengyang şirketi olduğunun belirtilmesi ve davacının bu şirketi temsilen işlem yapması ve gerekse teslimin bu şirket tarafından yapılmış olması nedeniyle davalı tarafından Jiangsu Shengyang şirketine ödeme yapılmış olmasının kötü ödeme sayılmayacağı, menşe şehadetnamesi ve gümrük belgelerinde Jiangsu Shengyang şirketinin davalının beyanı ile yer aldığına ilişkin bir kanıt bulunmadığı,

davacı tarafından üretilen ürünlerin, dava dışı Jiangsu Shengyang şirketi tarafından alınarak davalıya satılması nedeniyle, bu satımın bedelinden davalı sorumlu olmadığı gibi, dava dışı Jiangsu Shengyang şirketinin isminin menşe şehadetnamesi ve gümrük belgelerinde bulunması nedeniyle, bu kişi tarafından ithalat sürecinde düzenlenen belgelerin sorumluluğunun da davalıya yüklenemeyeceği, ürünlerin teslimine ilişkin proforma fatura, avans ödemesi,

teslim, teslime ilişkin fatura, gümrük belgeleri ve ödemeleri davalı ile dava dışı şirket arasında yapılmasından sonra aynı satıma ilişkin olarak davacı tarafından mal satım faturası düzenlenmiş olmasının herhangi bir geçerliliği bulunmadığı, bu faturanın da usulüne uygun şekilde tebliğ edildiğinin de kanıtlanamadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, satım sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi.

3. Değerlendirme Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.