Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5234 K.2024/8471

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili, duruşma istemi olmaksızın davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 26.11.2024 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalı ... Ltd. Şti. vekili ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalılar arasında 01.09.2013 tarihinden geçerli olmak üzere “Açık Satış Noktası Sözleşmesi” imzalandığını, davalıların, sözleşmenin 2. maddesine göre bira ürünlerini satın almayı ve satmayı, 3. maddesinde ise bira ürünlerinden 200.000 litre miktarındaki ürünü satmayı taahhüt ettiklerini, müvekkili şirketin davalılara 216.743,53 TL katkı sağladığını, davalıların, uyarılara rağmen Ocak 2016 tarihinden itibaren ürün almayarak sözleşmeyi ihlâl ettiğini, bu hususun Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/269 D.

İş dosyası ile sabit olduğunu, sözleşmenin 21. maddesinde 200.000,00 USD cezaî şart belirlendiğini, sözleşmenin 20. ve 21. maddelerine göre Ankara 15. Noterliğinin 23.12.2016 tarih ve 19611 yevmiye numaralı ihtarnamesiyle sözleşmenin feshedildiğini, sözleşmenin 21. maddesine göre 200.000,00 USD cezaî şart ve 217.000,00 TL katkı tutarının ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 gün içerisinde ödenmesinin istendiğini, ihtarnamenin semeresiz kalması sebebiyle girişilen takibe davalının itiraz ettiğini iddia ederek itirazın iptali ile %20’den az olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin sözleşmenin tarafı olmadığını savunarak davanın reddi ile %20 oranında kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... cevap dilekçesinde; sözleşmeyi vekaleten imzaladığını, bunun ilk imzalama olmadığını, müteakip zamanlarda imza attığını, sözleşmede cezaî şart kısmının boş olduğunu ve sonradan doldurulduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, benimsenen bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda, taraflar arasındaki açık satış noktası sözleşmesi kapsamında, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşmeden kaynaklandığı, davalı bayinin akdi ihlal ettiği, sözleşme hükümleri, cezaî şart, katkı tutarı, tespit ve ihtarname masrafları bilinmekte olup alacağın likit olduğu gerekçesiyle davalı ... hakkında açılan davanın reddine, davalı ... Sanat Turizm Yayıncılık ve Gıda Organizasyon Ticaret Ltd.

Şti. hakkında açılan davada, davalı borçlunun Ankara 9. İcra Müdürlüğünün 2017/1892 E. sayılı takip dosyasında 200.000,00 USD cezaî şart alacağına ilişkin itirazının iptaline, asıl alacağa icra takip tarihi olan 25.01.2017 tarihinden itibaren devlet bankalarının 1 yıl vadeli mevduata uyguladığı en yüksek faiz oranının uygulanmasına, takibin bu koşullarla devamına, hükmedilen miktar üzerinden (200.000,00 USD x 3.7647= 752.940,00 TL) hesaplanan %20 oranında icra inkar tazminat tutarı olan 150.588,00 TL’nin bu davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

davalı borçlunun Ankara 9. İcra Müdürlüğünün 2017/1892 E. sayılı takip dosyasında 216.743,53 TL nakit/nakit bazlı katkı tutarı, 74.496,13 TL işlemiş faiz, 891,65 TL tespit ücreti, 232,50 TL ihtarname ücreti, toplam 292.363,81 TL alacağa ilişkin itirazının iptaline, nakit/nakit bazlı katkı tutarına ilişkin asıl alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi uygulanmak sureti ile takibin devamına, tespit ücreti ve ihtarname ücretine ilişkin asıl alacaklara takip tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmak sureti ile takibin devamına, tespit ücreti yönünden fazlaya ilişkin istemin reddine,

hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan %20 oranında icra inkar tazminat tutarı olan 58.472,76 TL’nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davalının, yasal koşulları bulunmayan tazminat isteminin reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili ile davalı ... Sanat Turizm Yayıncılık ve Gıda Organizasyon Ticaret Limited Şirketi vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesince yargılamanın usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hâllerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun, isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle davalı adına vekâleten sözleşmenin yetkili temsilcisi tarafından imzalandığı,

sözleşmeyi ihlal ettiği, haklı olarak sözleşmenin feshiyle cezai şart ve katkı bedelinin iadesinin talep edilebileceğinin kanıtlanmış olduğunun anlaşılmasına göre davalı ... Sanat Turizm Yayıncılık ve Gıda Organizasyon Ticaret Limited Şirketi vekilinin ve davacı vekilinin diğer istinaf itirazlarının yerinde olmadığının anlaşıldığı, ihtarname ve delil tespiti giderleri yönünden,

ihtarname masrafları yargılama giderlerine dahil olup davada iki taraftan her birinin kısmen haklı çıkması durumunda yargılama giderlerinin tarafların haklılık oranına göre paylaştırılacağı düzenlendiğinden ihtarname ve delil tespiti masrafının yargılama giderlerine katılarak haklılık oranına göre taraflara paylaştırılması gerekirken yargılama giderlerine katılmayarak ayrı bir alacak kalemi adı altında asıl alacak toplamına dahil edilerek hüküm altına alınmasının usul ve yasaya aykırı olduğu,

davacının istinaf istemine gelince, dava konusu alacağa yönelik borçlunun temerrüde düşürülmesi için usulüne uygun şekilde keşide edilen ihtarname bulunması gerektiği, somut olayda borçluya gönderilen ihtarname bulunduğu ve tebliğ edilerek davalıya atıfet tanındığı, temerrüdün 02.01.2017 tarihinde gerçekleştiğinin anlaşılmasına göre temerrüt tarihi itibariyle faize karar verilmesi gerekirken takip tarihi üzerinden karar verilmesinin doğru görülmediği,

İlk Derece Mahkemesi kararının işlemiş faiz ve ihtarname masrafına ilişkin kısmının düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına karar verildiği gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesine, davanın kısmen kabulü ile davalı ... hakkında açılan davanın reddine, davalı ... Sanat Turizm Yayıncılık ve Gıda Organizasyon Ticaret Ltd.

Şti. hakkında açılan davada, davalı borçlunun Ankara 9. İcra Müdürlüğünün 2017/1892 E. sayılı takip dosyasında 200.000,00 USD cezaî şart alacağına ilişkin itirazının iptaline, asıl alacağa temerüt tarihi olan 02.01.2017 tarihinden itibaren devlet bankalarının 1 yıl vadeli mevduata uyguladığı en yüksek faiz oranının uygulanmasına, takibin bu koşullarla devamına, hükmedilen miktar üzerinden (200.000,00 USD x 3.7647= 752.940,00 TL) hesaplanan %20 oranında icra inkar tazminat tutarı olan 150.588,00 TL’nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

davalı borçlunun Ankara 9. İcra Müdürlüğünün 2017/1892 E. sayılı takip dosyasında 216.743,53 TL nakit/nakit bazlı katkı tutarı, 74.496,13 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 291.239,66 TL alacağa ilişkin itirazının iptaline, nakit/nakit bazlı katkı tutarına ilişkin asıl alacağa 02.01.2017 tarihinden itibaren avans faizi uygulanmak sureti ile takibin devamına, hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan %20 oranında icra inkar tazminat tutarı olan 58.247,93 TL’nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davalının yasal koşulları bulunmayan tazminat isteminin reddine karar verilmiş, karar davacı vekili ile davalı ...

Sanat Turizm Yayıncılık ve Gıda Organizasyon Ticaret Limited Şirketi vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, taraflar arasındaki "Açık Satış Noktası Sözleşmesi" kapsamında katkı tutarı ile cezaî şart alacağının tahsili amacıyla başlatılan takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 22 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1.İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Kanun'un 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanunun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre davacı vekilinin tüm, davalı ... Sanat Turizm Yayıncılık ve Gıda Organizasyon Ticaret Limited Şirketi vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2.Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı Kanun'un 22 nci maddesi uyarınca tacir sıfatını haiz borçlu, fahiş olduğu iddiasıyla cezai şarttan indirim yapılmasını mahkemeden isteyemez ise de, kararlaştırılan cezai şartın tarafların ekonomik yönden yıkımına sebep olacak derecede fahiş olduğunun belirlenmesi hâlinde makul düzeyde indirim yapılabileceği Yargıtay'ca kabul edilmektedir.

Bu itibarla, talep edilen ve hüküm altına alınan cezai şartın ekonomik yönden davalının yıkımına sebep olup olmayacağı yönünden, davalının mali durumu gözetilerek ticari defter kayıtları ve bilançoları üzerinde konusunda uzman bir bilirkişiye inceleme yaptırılıp, ayrıntılı ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınarak deliller hep birlikte değerlendirilmek suretiyle varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.