Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5593 K.2024/2799

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen menfi tespit - istirdat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkili ... ile davalı ... arasında 12.07.2017 tarihinde protokol düzenlendiğini, protokol gereğince öncelikle bir adet Bentley marka aracın müvekkiline devir ve teslim edileceği, devamında ise ... tarafından ödenecek bedeller karşılığı şirket ortağı olacağına dair muhtelif hükümlerin bulunduğunu, 4 adet 100.000,00 USD bedelli çekin müvekkili tarafından keşide edilerek davalı ...'a emanet olarak teslim edileceğinin yazılı olduğunu, dava konusu çekin protokolde yazılı olan 4 adet çekten bir tanesi olduğunu ancak protokol hükümlerinin taraflarca yerine getirilmediğinden protokolün hükümsüz kaldığını,

...’ın dava konusu aracı devir ve teslim edemediğini, protokol tarihinden sonra aracın ...'a ait olmadığının anlaşıldığını, müvekkilinin de aynı aracı bir başkasından satın aldığını ve bedelini de satıcıya ödediğini, çekin teminat amacı ile teslim edilmiş olup bedelsiz olduğunu ileri sürerek müvekkillerinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 27.03.2019 tarih, 2017/1485 E., 2019/470 K. sayılı kararıyla davacı ...'nın dayandığı sözleşme tarihinde aracın davacı adına tescilli olduğu, davacının iddiasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 24.03.2021 tarih, 2019/1287 E., 2021/514 K. sayılı kararıyla İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun bulunduğu gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 02.12.2022 tarih, 2021/4071 E., 2022/8589 K. sayılı kararıyla dava konusu çekin davacı ... ile davalı ... arasında düzenlenen 12.07.2017 tarihli protokole istinaden, davacı ...'nın tek ortağı ve yetkilisi olduğu davacı şirket tarafından davacı ... lehine keşide edildiği, davacı ...'in çeki davalı ...'a ciro ettiği, davalı ... tarafından da çekin tek ortağı ve yetkilisi olduğu davalı şirkete ciro edildiği konusunda bir uyuşmazlık bulunmadığı,12.07.2017 tarihli protokol ile.... plaka araç 1.600.000,00 TL bedelle davalı ... tarafından davacı ...'a satıldığı, satış bedelinin dava konusu çekinde içinde bulunduğu çekler ile ödenmesi,

davalının çekleri emanette tutacağı, çek bedellerinin davacı tarafından davalıya elden ödenerek davalının çekleri davacıya iade edeceği, ayrıca davalının çekleri iade ederek ... Madencilik Ltd.

Şti.'ne %40 oranında ortak olacağı,....'a ait .... mevkiindeki otel arazisinin %50 oranında taraflar arasında eşit olacağı kararlaştırıldığı, dava konusu çek, ...plakalı aracın davalı tarafından davacıya satışı nedeniyle 12.07.2017 tarihinde düzenlenen protokole istinaden keşide edilmiş olup, protokole konu araç, davalı şirket adına kayıtlı iken 02.01.2017 tarihinde dava dışı ... İnşaat Ltd.

Şti.'ye devredildiği, araç 09.02.2017 tarihinde de davacı ...'ya devredildiği, görüldüğü üzere araç 12.07.2017 protokol tarihi itibariyle davacı ... adına kayıtlı olup, davalı ... hiçbir şekilde araca malik olmadığı, gerek araç devri, gerekse diğer protokol hükümleri taraflar arasında ifa edilmediğinden bedelsiz kalan ve teminat olarak verilen dava konusu çek yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacılar vekilinin 28.03.2018 tarihli yazılı beyanlarında çekin ödendiğini, davayı istirdat davasına dönüştürdüklerini belirttiği, faiz talebinde bulunmadığı, Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verildiği, uyulmasına karar verilen ilam gereğince karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının 100.000,00 USD bedelli çekten borçlu olmadığının tespitine, çekin ödenmesi sebebiyle 100.000,00 USD'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu .... plaka sayılı aracın protokol tarihi itibari ile ...'ya ait olduğu, aracın davalı ... adına hiçbir zaman tescil olmadığı şeklinde hatalı bir değerlendirme yapıldığını, davaya konu çekin verilmesine neden olan araç öncesinde davalılardan ...'ın tek ortağı ve yetkisi olduğu diğer davalı ... Ajans Organizasyon İletişim İnşaat Taah. San. ve Tic. A.Ş. adına kayıtlı olup ... İnşaat Ltd.

Şti.'ne teminat olarak devredildiğini, oradan da ...'ya geçtiğini, protokol hükümlerinin ilk olarak hangi taraf tarafından ihlal edildiği önem taşıdığını, hisse devri yapılsaydı müvekkilinin 1.000.000,00 TL ödeyip araç bedeli için verilen çekler iade edeceğini, fakat davacı ... hisse devrini yapamadığı için aracı devir ve teslim almasından dolayı sebepsiz zenginleştiğini, dolayısıyla protokol hükümlerini ihlal eden davacı ... olduğunu, dava dilekçesinde protokol hükümlerinin taraflarca yerine getirilmediğini bu nedenle de hükümsüz hale geldiğinin belirtildiğini,

o halde hükümsüz hale gelen sözleşmede herkes aldığını iade etme yükümlü olduğunu belirterek Mahkeme kararının bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava menfi tespit - istirdat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,