Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5675 K.2024/3153

Taraflar arasındaki tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin yurt dışından gübre ithal ettiğini, davalının ise yerli gübre üreticisi olduğunu, müvekkilinin ithal ettiği gübreyi özel kılan şeyin “MESA” kaplaması olduğunu, yavaş yarayışlı olduğunu, davalının ürettiği gübreleri satışa sunduğu poşetlerin üzerine “Garanti edilen içerik” açıklamasıyla müvekkilinin ithal ettiği gübrenin özelliklerini yazarak tüketiciyi yanıltmak suretiyle haksız rekabette bulunduğunu, esasen davalının organik gübre lisansı ile kimyasal gübre üretemeyeceğini ileri sürerek haksız rekabetin tespitine, önlenmesine, yanlış ve yanıltıcı beyanların düzeltilmesine, 20.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi zararın tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, müvekkilinin ürettiği ürünün davacının ithal ettiği ürünle alâkasının olmadığını, torba üzerindeki yazı ve rakamların da hiçbir benzerliğinin bulunmadığını, gübre imalatçılarının birbirlerinin tescilli ürünlerini kullanmamak suretiyle ilgili yönetmeliğe bağlı kalarak istedikleri oranlarda gübre üretimi yapabileceklerini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesince 06.06.2012 tarih, 2010/737 E., 2012/297 K. sayılı karar ile tarafların gübre torbalarının ve torbalar üzerindeki ibarelerin açıklamaların karşılaştırılmasında haksız rekabetin bulunmadığı, davalının ürünlerini satışa sunduğu poşetler üzerinde bulunan yazı ve rakamların gübrelerde kullanılan maddeleri anlatan, ürünün doğası gereği sektörde herkes tarafından kullanılan genel tanımlamalar olduğu, davacının ithal ettiği ürünlerle iltibas yaratacak nitelikte bulunmadığı, marka olduğu anlaşılan MESA ibaresi üzerinde davacının bir hak sahipliğinin olmadığı,

esasen davacının MESA ibaresini satışa sunarken bu ibarenin özel bir madde olduğuna, sadece kendi ithalatçısı tarafından üretildiğine, Türkiye'de sadece kendisi tarafından satılabildiğine dair bir açıklama da yapmadığı, MESA'nın gübrelerde yaygın olarak kullanılan bir madde olduğu imajını verdiği, yaygın kullanımı haiz bir madde imajı yarattığı, davalının da aynı ibareyi satışa sunarken poşetleri üzerinde ibareyi kullandığı, yer ve kullanış biçimi itibariyle haksız rekabet yaratmasının söz konusu olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar karar verilmiş, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. (Birinci) Bozma Kararı

Dairemizin 25.02.2014 tarihli ve 2012/13299 E., 2014/3488 K. sayılı kararı ile dosya kapsamından tarafların gübre ithali, imalatı ve pazarlanması işiyle iştigal ettikleri, ayrı tescilli markalarının bulunduğu, davacının etiketinde gübre içeriğinde diğer element ad ve oranlarının üzerinde, büyük harfle yazılı "MESA % 30 açıklamasına yer verildiği, davalıya ait gübre poşetinde ise "Garanti Edilen İçerik" ibaresiyle aynı şekilde, "MESA % 30" ibaresinin bulunduğunun anlaşıldığı, hükmün yeterli araştırma ve incelemeye dayanmadığı, temel alınan bilirkişi raporunun da karar vermeye elverişli olmadığı,

dosya içinde mevcut TSE İzmir Gözetim ve Muayene Müdürlüğü'nün 13.09.2010 tarihli yazısında, davacının ithal ettiği gübrenin granüllerinin üzerlerinin üretici firmaya özgü ve patentli yavaş salgılanmayı sağlayan özel maddelerle (MESA) kaplı olduğunun bildirildiği, esasen, davacının da "MESA" adlı bu maddenin, kendisinin tek ithalatçısı bulunduğu firma adına patentli olduğunu belirttiği, ancak, gübrecilik alanında "MESA" ibaresinin ne anlama geldiği, özel bir madde olup olmadığı, davalının savunmasında geçtiği üzere, bu alanda herkesin kullandığı bir terim bulunup bulunmadığı hususlarının açıklığa kavuşturulmadığı,

ayrıca, ziraat mühendisliği ve haksız rekabet hukuku alanında da özel ve teknik bilgiyi gerektiren bu uyuşmazlığın, salt kimya mühendisi bilirkişiden alınan rapora itibar edilerek çözümlenmesinin doğru görülmediği, davacının, davalı kullanımının markasal kullanım olduğunu ileri sürmediği,

aksine emtia içeriğinde yanlış ve yanıltıcı beyanda bulunduğunu belirterek bu durumun haksız rekabet teşkil ettiğini iddia ettiği, bu durum karşısında, davacı vekilinin rapora itirazları da dikkate alınıp, aralarında üniversitelerin ziraat ve kimya fakültelerinde organik ve kimyasal gübre alanında uzman akademisyenlerin de bulunduğu yeni bir bilirkişi kurulu oluşturulup, "MESA" ibaresinin gübre pazarında ne anlama geldiği, özel bir madde olup olmadığı, herkesin kullanabileceği bir ibare olup olmadığı, davacının ithal ettiği firmaya ait patentli bir madde olup olmadığı,

davalının satışa sunduğu gübre poşetlerinde ibareye yer vermesinin haksız rekabet teşkil edip etmeyeceği açısından denetime uygun rapor alınması, taraf delillerinin değerlendirilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı ve yetersiz bilirkişi raporuna göre hüküm kurulmasının doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

C.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesince 13.02.2017 tarihli ve 2014/1323 E. ve 2017/87 K. sayılı kararda, davalının ürettiği ürünlerin davacı firmanın ithal edip sattığı ürünlerle içerik bakımından benzer

olduğu, etiketleme, işaretleme ve marka belirten simge ve yazılar itibariyle farklı olduğu, içerik oranlarındaki benzerliğin de aslında ürünün doğası gereği olması gereken benzerlik olduğu, “MESA” adında bir kimyasal madde olmadığı, “MESA” ibaresinin özel bir maddeyi işaret etmediği, farklı firmalar tarafından farklı amaçlarla kullanılan bir kısaltma olduğu, tarafların bu ibareyi herkes tarafından bilinen bir maddeyi ifade eder şekilde ürün içeriğine ilişkin bilgiler arasında, soyut şekilde oran belirterek kullandıkları, davalının bu ibareyi kendisini rakiplerine göre üstün duruma getirici bir şekilde kullandığına dair delil olmadığı,

karışıklığa sebebiyet verildiğinin kabulünün mümkün olmadığı, davalının bu ibareyi kullanım şeklinin yanılgıya sebep olacak nitelikte bulunmadığı, haksız rekabet oluşmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

D. İkinci Bozma Kararı

Dairemizin 16.01.2019 tarih, 2017/3166 E. ve 2019/368 K. sayılı kararında; mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6762 sayılı Kanun) 57 nci maddesinde haksız rekabet hallerinin örnek olarak sayıldığı, bir sınırlama getirilmediği, aynı maddenin üçüncü fıkrasında, kendi kişisel durumu, emtiası, iş mahsulleri, ticari faaliyeti veya ticari işleri hakkında yanlış veya yanıltıcı malumat vermek hali ile 57 nci maddenin beşinci fıkrasında iltibasa neden olan malları bilerek veya bilmeyerek, satışa arz etmenin haksız rekabet sayıldığı,

Mahkemece bozma ilamına uyularak yeni bir bilirkişi heyetinden alınan raporda “MESA” olarak adlandırılan bir kimyasal madde bulunmadığının belirtildiği, ancak, TSE İzmir Gözetim ve Muayene Müdürlüğü'nün 13.09.2010 tarihli yazısında, davacı tarafça ithal edilen gübrenin granüllerinin üzerlerinin üretici firmaya özgü ve patentli yavaş salgılanmayı sağlayan özel maddelerle “MESA” kaplı olduğunun belirtildiği, bilirkişi raporunda “MESA” adlı kimyasal maddenin bulunmadığı belirtilmiş ise de davacı tarafça iddia edildiği üzere “MESA” adlı bir kaplama yönteminin olup olmadığı hususunun aydınlatılmadığı,

bu şekilde bir yöntem olduğunun tespiti durumunda, bu yöntemin davacı tekelinde olup olmadığı, yine tarafların ürünlerinden numune alınarak gerçeğe aykırı şekilde kullanım olup olmadığı hususlarının tespiti ile anılan düzenlemeler doğrultusunda değerlendirme yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle kararın davacı yararına bozulmasına karar verilmiştir.

E. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, Ankara (Kapatılan) 2.Fikri ve Sinai Haklar Ceza Mahkemesinin 10.10.2011 tarihli ve 2011/113 E. , 2011/235 K. sayılı ilamına göre Grup Deltalar firmasının ( suç konusu MESA kaplamasının kullanıldığı marka ürünü olan gübreyi imal eden firma ) yetkilisi Musa Ekici'nin, imal ettiği ürünün müşteki Mobil İnş. İhr. İth. Ltd.

Şti.nin tescilli marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz oluşturmadığı gerekçesiyle beraatine karar verildiği, hükmün derecattan geçerek kesinleştiği, bozma ilamında belirtilen numunelerin ve analiz raporlarının alınmasına imkân kalmadığı, zira her iki tarafında artık dava konusu gübreyi ithal edip üretimini yapmadıklarını beyan ettikleri, taraflara ait ambalajlarda, torbalarda kullanılan "MESA" kelimesinin kullanma şekli ile "gübre" emtiasında ürün ile özdeşleşen, jenerik bir isim olarak, ambalajlarda özel bir madde şeklinde içerikte yer aldığı,

dava dışı şirket olan "Lebanon Seaboard Corporation" tarafından verilen özel bir ad olduğu belirtilen “Azot maddesinin kontrollü salınımı” yolu ile elde edilen işlenmiş gübrelerin elde edilmesinin bu sektörde faaliyet gösteren bütün firmalar tarafından temin edilebilen bir yöntem olduğu, "MESA" adı ile “gübre” emtiasının jenerik ad haline gelerek kullanıldığı ürün ile özdeşleşmiş, ürün adı haline gelmiş marka-ibare olduğu,

davacı adına tescilli "MESA" marka ve/veya "MESA" ibareli markaların kullanımına ilişkin bir lisans sözleşmesi dava dosyasında bulunmadığından "Azot maddesinin kontrollü (yavaş yarayışlı ) salınımını sağlamak üzere geliştirilmiş bu yöntemin" yani, “Kontrollü Salınan Azotlu Gübreler"in "MESA" adı ile de özdeşleşebileceği, bu haliyle davacı tekeline verilemeyeceği, davalı şirketin ürünlerinin üzerinde MESA ibaresi bulundurduğu halde, bu ürünlerin "Kontrollü salınan Azotlu Gübreler" olmadığının da tespit edilemediği, bu nedenle yanıltıcı ve aldatıcı bilgi ihtiva ettiğinin davacı tarafça ispatlanmadığı,

davalı şirketin kullandığı ambalajların-torbaların içerik kısmında yer alan "Garanti Edilen İçeriği "MESA %30" şeklinde kullanımın haksız rekabet teşkil etmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle, T.C.

Tarım ve Orman Bakanlığı müzekkere cevaplarına göre, MESA'nın, gübre kaplama malzemesi olduğunun, patentli bir ürün olduğunun belirtildiğini, MESA ibaresinin müvekkilinin ürün ithal ettiği dava dışı yurt dışı şirketin geliştirdiği patentli teknolojisine verdiği isim olduğunun ve bu teknolojiyi barındıran ürünlerin Proscope markasının bulunduğunun, bu teknolojiyi barındıran ürünlerin ara ürün olarak nihai ürünlerin içine farklı oaranlarda katılarak kullanıldığının 07.12.2011 tarihli bilirkişi raporunda belirtildiğini,

müvekkili adına ya da yurt dışında mukim dava dışı şirket adına Türkiye'de gübre emtiası adı altında tescilli bir markanın olup olmadığının araştırılmasına gerek olmadığını, zira dava dışı şirketin gübre emtiasında Amerika'da tescilli markasının olduğunu, davalının lisans ve tescil belgelerinin sadece organik gübre üretimine ilişkin olduğunu, davalı tarafça dosyaya sunulan 25.01.2011 tarihli analiz raporunda Bio-Can gübrenin analiz sonuçlarına göre içeriğinin organik maddelerle kaplamalı olduğunun tespit edildiği halde Bio-Can gübresinin davalı tarafından kimyasal gübre olarak piyasaya sunulduğunu,

bu hali yanlış ve yanıltıcı içerik bilgisi verilmek suretiyle ile haksız rekabetin oluştuğunu, zira MESA'nın sadece kimyasal gübrelerde kullanıldığını, Kara Kuvvetleri Komutanlığınca yapılan ihalenin, içeriğe dair TSE veya yetkili kurumdan belge alınmamış olması ve daha önceden denenen ve alınması istenen gübre ile aynı olmamasından dolayı iptal edildiğini, Proscope adlı gübrenin Türkiye'deki tek yetkili satıcısının müvekkili şirket olduğuna dair evrakın 07.12.2010 tarihli dilekçeleri ekinde dosyaya sunulduğunu, davalı lehine birden fazla vekâlet ücretine hükmedilmesinin hukuka ve usulü müktesep hakka aykırı olduğunu, uyuşmalık konusunun,

davalının ürettiği ürünlerin içeriğinin gerçeği yansıtıp yansıtmaması olduğunu, davalının 8 yıldan beri numune alınmak istenen ürünü üretmiyor oldukları beyanının ikrar mahiyetinde olduğunu, davalının kendi aleyhie sunduğu delilin dikkatten kaçtığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, haksız rekabetin tespiti, önlenmesi, maddi ve manevi tazminatın tahsili ile diğer fer'i taleplere karar verilmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6762 sayılı Kanun'un 57 nci maddesi.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,