Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5711 K.2024/9177

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 17.12.2024 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalılardan ... A.Ş. vekilleri Avukat ... ile Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile dava dışı ... Holding A.Ş/... Assan A.Ş. (...) arasında ticari risk poliçesi imzalandığını, ...'nin İ10 otomobil direksiyon millerinin ithalatını yapıp davalı ... A.Ş.'ye teslim ettiğini, ... A.Ş.'nin üretimini yaptığı ön panele direksiyon mimlerini monte ederek ön panel hazırladığını ve sonrasında ... Otomobil Fabrikasına sevk ettiğini, davalı ...

A.Ş.'nin atık sovtaj geri kazanım işi ile iştigal ettiğini, 19.06.2015 tarihinde ... A.Ş.'nin iş yerinde yanıcı kimyasal maddelerin birbiriyle reaksiyona girmesi sonucu yangın çıktığını, davalı ... A.Ş.'nin deposuna sıçraması sonucu 7294 adet ürünün yanarak kullanılmaz hale geldiğini, ... A.Ş. ile ... arasında imzalanan 10.09.2014 tarihli sözleşmenin 3. maddesinde "... A.Ş., ... mülkiyetinde olan ve ...

A.Ş.'ye verilen teçhizatları muhafaza edecek ve kapsamlı şekilde sigortalayacak ve ...'un talebi halinde sigortayı tevsik eden belgeleri sunacaktır." hükmünün düzenlendiğini, dava dışı sigortalı ... tarafından davalı ... A.Ş.'ye aralarındaki bu sözleşmeye göre hasara uğrayan 7.294 direksiyon mili zararının yansıtılacağı hususunda ihtarname gönderildiğini, sigortalıya 1.059.771,70 euro ödeme yapıldığını, davalı ...

A.Ş.'nin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (6098 sayılı Kanun) 69 uncu maddesine dayalı olarak yapı malikinin sorumluluğu hükümleri uyarınca, davalı ...

A.Ş.'nin de sigortalı ile yapılan 10.09.2014 tarihli sözleşme gereği zararı gidermekle yükümlü olduğunu ileri sürerek 500.000,00 euroluk kısmını ödeme tarihi olan 20.10.2015 tarihinden itibaren, 559.771,70 euroluk kısmını ödeme tarihi olan 30.10.2015 tarihinden itibaren işleyecek Devlet Bankalarının dövize uyguladıkları en yüksek banka mevduat faizi uygulanmak suretiyle fiili ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin yasal izin ve ruhsatlara göre faaliyetini yürüttüğünü, rücu şartlarının oluşmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davalı ... A.Ş. sahasında bulunan yanıcı, uçucu maddelerin yangın nedeniyle infilak ettiğini, müvekkiline ait depo da dahil çevresinde bulunan her şeyi yok ettiğini, yangının gerçekleşmesinde müvekkile izafe edilecek en küçük bir kusur bulunmadığını, olayın, mücbir sebep olarak değerlendirmesi gerektiğini, müvekkilinin depoda bulunan tüm malları sigortalattığını, yapılan poliçe gereğince davanın ... Sigorta A.Ş.'ye ihbar edilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

3-İhbar Olunan ... Sigorta A.Ş. vekili, müvekkili ile sigortalı ... A.Ş. arasında düzenlenen poliçede 3.şahıs mallarının uğradığı zararlara karşı teminat verilmediğini, yangının davalı ... A.Ş.'ye ait depoda başlayıp ...'in yerine sıçradığını, davacının ... A.Ş.'den talepte bulunamayacağını belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, sigortalı şirketlere ait malların davalı ... A.Ş.'ye ait depoda bulunmakta iken davalı ... A.Ş.'nin işyerinde çıkan yangının, davalı ... A.Ş.'ye ait depoya sıçraması sonucu zarar gördüğü, davacının sigortalısına ödeme yaptığı, davalı ... A.Ş. ile ihbar olunan ...

Sigorta A.Ş. arasında klasik yangın sigorta poliçesi düzenlendiği, poliçe özel şartlarında emtea tanımının yer aldığı, "poliçede belirtilen riziko adresinde bulunan ve sigortalının ticari kazanç sağlamak amacıyla ürettiği ve/veya sattığı mallardır, yediemin ve/veya emanet olarak bırakılan mallar emtea kapsamında değerlendirilmeyecek olup teminat dışıdır" hükmü uyarınca somut uyuşmazlıkta direksiyon millerinin depoda bulunmasından dolayı emtea kapsamında değerlendirilmediği, emanet olarak bırakılan mal olması nedeniyle ...

Sigorta tarafından yangın nedeniyle meydana gelen zararın sigorta teminat kapsamı dışında yer aldığının beyan edildiği, sigortalılar ile ... A.Ş. arasındaki sözleşmenin teknik koşullar başlıklı kısmının 3. paragrafına uygun sigorta risk sözleşmesi yapılmaması nedeniyle ... A.Ş.'nin sözleşme yükümlülüğüne uymadığı, bu nedenle olayda kusurlu kabul edildiği, davalı ...

A.Ş.'nin iş güvenliği tedbirlerini almayarak yangının meydana gelmesinde ve büyümesinde kusurlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 500.000,00 euro için ödeme tarihinden itibaren, bakiye 559.771,70 euro için 30.10.2015 tarihinden itibaren davalı ... A.Ş için yasal faiz, davalı ... A.Ş. döviz faizi işletilerek davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş, hüküm davacı vekili ve davalı ... A.Ş. vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, bilirkişi raporlarına göre davalı ... A.Ş.'nin yangın öncesinde tüm yasal yükümlülüklerini yerine getirdiği, tüm tedbirleri aldığı ancak yangının ... A.Ş.'nin uygunsuz depoladığı kimyasal maddelerin kendiliğinden tutuşması nedeniyle çıktığı ve hızla büyüyerek ... A.Ş.'nin binasının çatısına sıçradığı, itfaiyenin yangına yanlış müdahale ettiği, ...

A.Ş.'nin yangın önleme ve söndürme sistemlerinin devreye girdiği; ancak yangının başlama şekli (çatıdan sıçrama) ve şiddeti nedeniyle söndürmeye yeterli olmadığı, ...

A.Ş.'nin kendi binasında çıkması muhtemel bir yangını çıkmadan önlemek veya çıkınca hemen söndürmek için tüm teknik ve fiili tedbirleri alıp personeline eğitim verdiği (mühendisler kurulu raporu) ancak yan binada çıkıp çatıdan sıçrayan yangında bu sistemlerin yeterli olmadığı, bu yetersizliğin yine mühendisler kurulu raporu dikkate alındığında objektif nitelikte olduğu zira davalı ...

A.Ş.'nin kendi binası için yönetmeliklerde belirlenen tüm tedbirleri aldığı, buna rağmen yangının sıçrama biçimi ve söndürme işleminde yanlış müdahale bu tedbirleri etkisizleştirdiği, bu durumda davalı ... A.Ş.'nin kusurunun olmadığı, yangının mücbir sebep sayılması gerektiği, 6098 sayılı Kanun'un 136 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca davalı ...

A.Ş.'nin borcunun sona erdiğinin kabulü gerektiği, dava değerinin dava tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden tespit edilip, vekalet ücretinin karar tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre hesaplanması gerektiği, davacının zararının euro cinsinden doğduğu, 6098 sayılı Kanun'un 99 uncu maddesi gereği seçimlik hakkını da bu para cinsinden yana kullandığı, İlk Derece Mahkemesince davalı ...

A.Ş. yönünden yasal faize hükmedilmesi doğru olmadığından davacı vekilinin faize ilişkin istinaf isteminin kabulü gerektiği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne; davalı ... A.Ş.'nin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile 500.000,00 euronun ödeme tarihi olan 20.10.2015 tarihinden itibaren, bakiye 559.771,70 euronun 30.10.2015 tarihinden itibaren döviz faizi uygulanmak suretiyle davalı ...

A.Ş.'den tahsili ile davacıya ödenmesine, davalı ... A.Ş. yönünden davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, sigorta poliçesine dayalı rücuan tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1472 nci maddesi, 6098 sayılı Kanun'un 69 uncu vd. maddeleri

3. Değerlendirme 1.İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Kanun'un 355 vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ve 371 inci maddelerinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre davacı vekilinin vekalet ücretine ilişkin temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2.Yukarıda yapılan özetten anlaşılacağı üzere davacı vekili dava dilekçesinde, ... A.Ş. ile ... arasında imzalanan 10.09.2014 tarihli sözleşmenin 3. maddesine dayalı olarak dava dışı sigortalı ... tarafından davalı ... A.Ş.'ye aralarındaki bu sözleşmeye göre hasara uğrayan 7.294 direksiyon mili zararının yansıtılacağı hususunda ihtarname gönderildiğini, dava konusu hasarın meydana gelmesinde davalı ... A.Ş.'nin dava dışı sigortalı ... ile aralarında yapılan 10.09.2014 tarihli sözleşme gereği zararı gidermekle yükümlü olduğunu ileri sürmüş ve bu iddiasını yargılama sürecinde yinelemiştir.

3.... A.Ş. ile ... arasında imzalanan 10.09.2014 tarihli şartnamenin "Teknik Konular" başlıklı 3. maddesinde "... ... mülkiyetinde olup Firmaya verilen teçhizatları, iyi durumda muhafaza edecek ve gerektiğinde yenileyecektir. Firma yukarıda belirtilen teçhizatları kapsamlı bir şekilde sigortalayacak ve ...'un talebi halinde sigortayı tevsik eden belgeleri sunacaktır..." hükmü düzenlenmiştir.

4.İlk Derece Mahkemesince alınan 27.08.2020 tarihli heyet raporunda, ... A.Ş.'nin yangın olayının meydana gelmesinde doğrudan kusurunun olmadığı ancak kendi iştigal alanında gerekli önlemleri almaması nedeniyle yangın olayına ilişkin olarak tali kusurlu olduğu, sigorta konusu üzerinden bakılacak olursa ... A.Ş. ile aralarındaki sözleşmesel ilişkiden dolayı bu sözleşme şartlarında yer alan ilgili sigorta teminatına yer vermemesi nedeniyle davalı ... A.Ş.'nin tam kusurunun/sorumluluğunun bulunduğu belirtilmiştir.

5.İlk Derece Mahkemesince ... ile ... A.Ş. arasında yapılan sözleşmeye göre direksiyon millerinin sigorta teminatı kapsamında yer almamasından dolayı ... A.Ş.'nin sözleşmeden kaynaklanan kusuru olup olmadığının irdelenmesinde, davalı ... A.Ş. ile ihbar olunan ...

Sigorta A.Ş. arasında klasik yangın sigorta poliçesi imzalandığı, bu poliçenin özel şartlarında düzenlenen emtea tanımının kapsamında, dava konusu direksiyon millerinin yer almadığı, emanet olarak bırakılan mal olması nedeniyle ... Sigorta A.Ş. tarafından yangın nedeniyle meydana gelen zararın sigorta teminat kapsamı dışında bulunduğunun beyan edildiği, ... ile ...

A.Ş. arasındaki sözleşmenin teknik koşullar başlıklı kısmının 3. paragrafına uygun olacak şekilde sigorta risk sözleşmesi yapılmaması nedeniyle ... A.Ş.'nin sözleşme yükümlülüğüne uymadığı ve bu nedenle olayda kusurlu olduğu kabul edilmiştir.

6.Bölge Adliye Mahkemesince, yukarıda özetlenen gerekçe ile İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılmasına ve davalı ... A.Ş. yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Davacı vekili temyiz dilekçesinde davalı ... A.Ş.'ye rücu gerekçesinin, sözleşmesel sorumluluğun yerine getirilmemesi nedeniyle zararın oluşmasından kaynakladığını belirtmiştir. Bu durumda Bölge Adliye Mahkemesince, davalı ... A.Ş. ile ... arasındaki sözleşmenin 3. maddesi hükmü, 27.08.2020 tarihli bilirkişi heyet raporunda ... A.Ş.'nin sorumluluğu yönünden belirtilen görüş ve İlk Derece Mahkemesinin ... A.Ş.'ye ilişkin gerekçesi bakımından hiçbir değerlendirmede bulunulmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.