Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5729 K.2024/3194

Taraflar arasındaki Fikir ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi ve Tazmini davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl ve birleşen davada dava dilekçesinde; davacının psikoloji alanında profösörlük ünvanına sahip olan bir bilim insanı ve yazar olduğunu, "SU ÜSTÜNE YAZI YAZMAK" isimli eserinin Türkiye' de yayınlanması için 1994 yılında İnsan Yayınları- .... ile anlaştığını, fakat yazılı sözleşme imzalamadıklarını, 2006 yılında yazılı sözleşme imzalanana kadar, 2002 yılında 4.500 adet ve 1.000 adet, 2003 yılında 2.000 adet, 2004 yılında 2.000 adet, 2005 yılında 1.050 adet bandrol alındığını, 2006 yılında 3 yıllık yazılı sözleşme yapıldığını ve bu süre içerisinde 2006 yılında 1.050 adet, 2007 yılında 1.000 adet,

2009 yılında 11.000 adet bandrol alındığını, müvekkili ile davalı arasında yapılan 05.09.2006 tarihli ve 3 yıl süreli sözleşme ile çoğaltma ve yayma haklarının davalıya devredildiğini ancak baskı sayısı konusunun sözleşmede yer almadığını, davalının sözleşmesinin bitmesine yakın 11.000 adet kitap bandrolü aldığını, bilgisi ve rızası dışında hukuka aykırı kitap baskı ve satışı yapıldığını, davalının satış noktasında alt katta kitapları bulundurmadığını, talep geldiğinde kitapların üst kattan getirilerek satıldığını ve alanlara başka kitaplara ait fiş verildiğini,

bu şekilde davalının eylemlerinin müvekkilinin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanun'undan (5846 sayılı Kanun) kaynaklanan haklarını ihlal ettiğini, müvekkilinin maddi ve manevi zarara uğradığını iddia ederek müvekkilinin rızası dışında basılmış tüm kitap nüshalarının toplatılmasını, müvekkilinin rızası dışında umuma arz nedeniyle 50.000,00 TL manevi, mali hak ihlali nedeniyle şimdilik 1.00,000 TL maddi tazminata hükmolunmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında herhangi bir sözleşme bulunmadığını, taraflar arasında bir sözleşmesel ilişki kurulmadığı gibi sözleşmeye aykırılığın da söz konusu olmadığını savunarak husumet yokluğu nedeniyle davanın reddini istemiştir.

Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı ile davalı arasında 1994 yılında şifahi sözleşme yapıldığını, 2006 yılında yazılı sözleşme imzalandığını, davalının sözleşmeye uygun davrandığını, tecavüzün ref’i talebinin şartlarının oluşmadığını en son 2009 yılında basımı yapılan kitapların dava tarihinden önce tükendiğini, davalıya gönderilmiş bir ihtarname olmadığını, davacının telif ücretlerinin ödendiğini, aksi bir iddia varsa bunun alacak davası olarak ileri sürülebileceğini, davacının davalının kusurundan kaynaklanan herhangi bir manevi zararının olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 22.12.2015 tarih, 2013/176 E. ve 2015/229 K. sayılı kararı ile asıl davada, davalı ....'ye husumet yöneltildiği, taraflar arasındaki Contract başlıklı 05.09.2016 tarihli sözleşmenin diğer tarafının bu şirket olmayıp birleşen davadaki davalı ...

Yayınları Yayın Dağıtım ve Pazarlama Ticaret A.Ş. olduğu, her iki şirket aynı gruba ait ve aralarında organik bağ bulunan şirketler olmakla birlikte dava konusu kitabın baskı ve dağıtımını yapan şirketin asıl davadaki şirket olmayıp birleşen davadaki şirket olduğu ve her ikisinin farklı tüzel kişiliklerinin bulunduğu, dolayısı ile asıl davada davalının husumet itirazının yerinde olduğu gerekçesiyle asıl davanın husumet yönünden reddine, birleşen dava bakımından ise dava konusu “Su Üstüne Yazı Yazmak” adlı eserin sahibinin davacı olduğu,

davalının taraflar arasındaki sözleşme kapsamını aşacak şekilde gerek sözleşme sona ermeden, gerekse sözleşme sona erdikten sonra baskı ve satış yaptığı dolayısıyla dava konusu izinsiz baskılar nedeniyle davacıya daha önce yapılan 2.465,30 TL tutarındaki ödeme mahsup edildikten sonra davacının davalıdan 17.671,00 TL telif alacağının bulunduğu,

her ne kadar davacı 22.12.2015 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 17.376,76 TL'ye yükseltmiş ise de, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'un (6100 sayılı Kanun) 177 nci maddesinin birinci fıkrası gereği tahkikat bitirildikten sonra ıslah yapılamayacağı, 8 Ekim 2015 ve 24 Kasım 2015 tarihli duruşmalarda, celse arasında inceleme yapılarak tahkikatın bitirilebileceği ve bir sonraki oturumun sözlü yargılama oturum günü olarak belirlenebileceği konusunda tarafların uyarıldığı, tahkikatın 10.12.2015 tarihinde bitirildiği,

ıslah dilekçesinin ise 22.12.2015 tarihinde verildiğinden ıslah yapılmamış sayıldığı ve taleple bağlı kalındığı, davalının izinsiz baskılarının birer izinsiz umuma arz niteliğinde olduğu ayrıca davalının eyleminin haksız fiil oluşturduğu,

davalının gerek 5846 sayılı Kanun' un 14 üncü madde gereği gerekse genel hükümlere göre manevi tazminat talep edebileceği, davacının bir akademisyen, davalının ise yayıncılık sektöründe faaliyet gösteren bir şirket olduğu gözetilerek ve ihlalin süresi, boyutu, niteliği dikkate alınarak 10.000,00 TL manevi tazminatın uygun olduğu gerekçesiyle, asıl davanın husumet yönünden reddine, birleşen davanın taleple bağlı kalınarak ve kısmen kabulüne,

“Su Üzerine Yazı Yazmak” adlı kitabın davalı tarafça sözleşme harici baskı ve satışı nedeniyle takdiren ve taleple bağlı kalınarak 1.000,00 TL maddi ve takdiren 10.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin18.01.2022 tarih, 2021/2738 E. ve 2022/364 K. sayılı kararıyla, asıl davaya yönelik hükmün onanmasına, birleşen dava bakımında ise mahkemece stok farkları bakımından bilirkişilerce yapılan açıklamaların davacı yanın itirazını karşılamaktan uzak olmasına karşın raporun bu hali ile hükme esas alınması yerinde olmadığı, mahkemece, makul fire hususunda bilirkişiden ek rapor alınarak tazminat hesabının bu çerçevede yapılması gerektiği, öte yandan yapılan yargılama ile ilgili olarak tahkikatın bittiğine, sözlü yargılamaya geçildiğine dair celse arasında karar verilmesi 6100 sayılı Kanun'un 184 ve 186 ncı maddelerine aykırı olduğu,

buna göre de davacının ıslah talebinin tahkikatın sona ermesinden sonra dile getirildiğinden bahisle reddedilmesi de doğru olmadığına işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih, esas ve karar sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamı doğrultusunda alınan ek rapor ve toplanan deliller ışığında, asıl dava yönünden davanın husumet yönünden reddine, birleşen dava yönünden makul fire payının tenkis edilmesi sureti ile hesaplanan 17.376,76 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalının izinsiz baskılarının birer izinsiz umuma arz niteliğinde olduğu, ayrıca davalının eyleminin aynı zamanda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun (6098 sayılı Kanun) uyarınca bir haksız fiil oluşturduğu,

davalının gerek 5846 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesi gereğince gerekse genel hükümlere göre manevi tazminat da talep edebileceği, davacının bir akademisyen, davalının ise yayıncılık sektöründe faaliyet gösteren bir şirket olduğu gözetilerek ve ihlalin süresi, boyutu, niteliği dahi dikkate alınarak 10.000,00 TL manevi tazminatın yerinde olacağı, fazlaya ilişkin talebin reddine gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde birleşen davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalının sözleşme hükümleri gereğince ve sözleşmeye uygun olarak hareket ettiğini, davacıya ait hesaba 16.11.2006 tarihinde 1.000,00 USD telif ödemesi yapıldığını, davacının bilgisi ve sözleşme hükümleri dışında basım yapmadığını, sözleşmenin bitim tarihi olan 18.10.2009 tarihinden sonra kesinlikle dava konusu eserin basımı yapılmadığını, kitabın halen satışının yapıldığına ilişkin iddiasını ispat külfetinin davacıda olduğunu, tecavüzün refi talebiyle davanın açılmasında davacının hukuki menfaati bulunmadığını, davacının haksız kazanç sağlamaya yönelik dava açtığını,

bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayandığını, maddi ve manevi tazminat koşullarının oluşmadığını, husumet ve tüm esaslar bakımından itirazının olduğunu, ıslah dilekçesinin de süresinde verilmediğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık," Su Üstüne Yazı Yazmak" isimli kitabın davalı tarafça sözleşmeye aykırı ve izinsiz olarak basılıp basılmadığı, bundan dolayı davacının maddi ve manevi zararının bulunup bulunmadığı, varsa zarar miktarının ne olduğu ve davalının husumet itirazının yerinde olup olmadığı hususunda toplanmaktadır.

Dava, davacının 5846 sayılı Kanun kaynaklanan haklarının ihlal edilmesi nedeniyle uğradığı maddi ve manevi zararın tahsili ve tecavüzün önlenmesine istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 5846 sayılı Kanun'un 14, 22, 23, 68, 69 ve 70 inci maddeleri.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,