Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5771 K.2024/3421

Taraflar arasındaki alacak davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı .... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davadışı ... İth. İhr. Ltd. Şti. ile nakliyat emtia sigorta poliçesi yaptığını, poliçeye konu malların Türkiye’den Rusya’ya taşınmasının teminat altına alındığını, sigortalı emtianın içinde bulunduğu konteynerlerin varış yerinde yapılan tespitinde boş olduğunun belirlendiğini, 14.07.2011 tarihinde ihraç edilecek malların yüklenmesi için .... firmasından konteyner alındığını, emtianın bu konteynere yüklendiğini, konteynerin Marport'tan deniz yoluyla taşındığını, Rus Gümrüğü’nde emtiaya rastlanmadığını, müvekkilinin poliçe nedeniyle sigortalısına 24.08.2011 tarihinde 18.723,97 TL ödediğini ve haklarına halef olduğunu ileri sürerek, bu tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalılardan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davadışı sigortalıya ait malların sigortalı tarafından fabrikada yüklenip mühürlenip .... tarafından Marport Terminaline taşındığını, bu konteynırın ....’ye deniz yoluyla taşınması için teslim edildiğini, konteynerin gemiye yüklendiğini, Novorrossyisk Limanı’nda tahliye edildiğini, sigorta konusunun sadece deniz taşımasına ilişkin olduğunu, kara taşımasını kapsamadığını, böylece deniz taşımasından önce ve sonraki kara taşımasını teminat altına almadığını, davacı ... şirketinin dava dışı sigortalısı ve yükleyicisi konumundaki ...

İth. İhr. Ltd. Şti.'nin halefi olarak bu davayı açtığını, satış sözleşmesinin Free On Board (FOB) olarak yapıldığını, bu halde sigorta bedelini talep etme hakkının alıcıda olduğunu, davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddinin gerektiğini, davanın ... Denizcilik Nakliyat A.Ş. ile .... yönünden aktif husumet yokluğu nedeniyle, ... Taşımacılık’a izafeten .... yönünden ise pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 27.02.2014 tarih, 2012/238 E. ve 2914/31 K. sayılı kararı ile konteynır yüklenen mal ile tartıldığında 14779 kg gelirken varma limanında 3860 kg geldiği, gemideki konumu itibariyle konteynıra müdahale etmenin mümkün olmadığı, kaldı ki varma yerinde de mühürün sağlam olduğunun görüldüğü,

taşıyıcının malı alıcısına teslim eden kadar özen borcunun devam ettiği, konteynırın varma limanında liman çalışanlarınca boşaltılmış olabileceği, liman çalışanlarının taşıyıcının ifa yardımcısı olduğu bu sebeple taşıyıcının bu kişilerin eylemlerinde BK 100 gereğince sorumlu olacağı, ziya uğrayan malın FOB satış ile satıldığı ve malın fatura değerinin 10.325,00 USD (17.020,76 TL) olduğu, zarardan ...'nin sorumlu olduğu gerekçesiyle davacının davasının kısmen kabulü ile 17.020,76 TL sigorta tazminatının ödeme tarihi olan 24.08.2011 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalı ...

Container Transport S.A’ya izafeten ...’den tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine; davalılardan .... ile .... yönünden açılan davanın zararın kara taşımasında meydana gelmediği ispatlandığından reddine; .... ile ... Transport S.A aynı şirket olduğundan (konşimentoda yer aldığı üzere) .... hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, kararı; davalı .... vekili temyiz etmiştir.

B. Bozma Kararı

1.Dairemizin 21.11.2016 tarih, 2015/11819 E. ve 2016/8979 K. sayılı kararıyla kararın onanmasına karar verilmiş, davalı .... vekili karar düzeltme yoluna başvurmuştur.

2. Dairemizin 19.12.2018 tarih, 2017/682 E. ve 2018/8066 K. sayılı kararıyla mahkemece yapılan yargılama neticesinde malların limandan sonra yapılan karayolu taşıması işinin sigorta kapsamında kalmadığı, hasarın deniz taşıması sırasında meydana geldiğine dair tespit ve değerlendirmelerde bir isabetsizlik bulunmadığı, dosya içerisinde yer alan sigortalı satıcı tarafından düzenlenen ve hasara konu malların da içerisinde yer aldığı faturadan satış sözleşmesinin FOB satış usulüne göre yapıldığı,

FOB satış usulünde ihracatçının sözleşmede belirtilen tarihte alıcı, tarafından belirlenen limanda geminin güvertesine malı teslim ederek o andan itibaren oluşacak masraf ve riskleri ithalatçıya devrettiği, sigortalı malın ihracatçısı Taç-Teks İth. İhr. Tekstil San. ve Tic. Ltd.

Şti. olup yapılan ekspertiz incelemesi sonrasında da hasar bedelinin bu şirkete ödendiği, ihraç edilen malların satış bedelinin sigortalı tarafından tahsil edilip edilmediğinin önem arz ettiği, ihraç edilen malın bedelinin tahsil edilmemiş olması halinde ise sigortalının malın teslimine ilişkin yükümlülüğü çerçevesinde alıcıya teslime kadar sigortalanabilir menfaati bulunduğundan yapılan ödemenin geçerli bir ödeme kabul edileceği, Mahkemece, açıklanan bu hususa ilişkin araştırma ve değerlendirme yapılmadan eksik incelemeyle karar verildiği, davalılardan ...

Konteyner Taş. A.Ş. ile ... Transport SA şirketinin aynı şirket oldukları, dava konusu olayda deniz taşımasının bu şirket tarafından gerçekleştirildiği, davalı ... Nak. A.Ş.'nin bu şirketin acentesi olduğu, acenteye asıl borçluya izafeten dava açılabilir ise de acente aleyhine değil asıl borçlu aleyhine hüküm tesis edilmesi gerektiği, hem taşımayı yaptığı kabul edilen ... Transport SA şirketine hem de ona izafeten acentesi ... Den. ve Nak.

A.Ş.'ye husumet yöneltilmesinin doğru olmadığı gibi mahkemece hükmedilen tazminatın asıl taşıyıcı yerine ona izafeten hasım gösterilen acente sıfatına haiz ... Den. ve Nak. A.Ş'den tahsiline yönelik hüküm tesisinin de doğru olmadığı hususlarına işaret edilerek karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 22.09.2022 tarih, 2019/13 E. ve 2022/796 K. sayılı kararı ile sigortalı ... Ltd. Şti nin FOB (Free On Board) satış şekline göre mal bedelini almadığı, böylece ... Ltd.

Şti.'nin zararının oluştuğu, bu nedenle sigorta firmasından aldığı bedelin Exgratia ödeme olmadığı, bu nedenle aktif husumetin bulunduğu, davalılardan .... ile .... yönünden açılan davanın gerek zararın kara taşımasında meydana gelmediği ispatlandığından ve gerekse ....'ye acente olması nedeniyle doğrudan dava açılamayacağından reddinin gerektiği, diğer davalılar asıl taşıyan ... Konteynır Taşımacılık A.Ş. = ... Transport SA ile acente ...

Shipping and Transport SA = .... aynı şirketler olup birisinin Türkçe diğerinin de İngilizce olarak ifade edildiği, zarar için sigortacının sigortalıya 10.325,00 USD karşılığı 17.020,76 TL ödemesi gerekirken %10 artırımla 11.357,50 USD karşılığı 18.723,97 TL ödediği, bu miktarın %10 artırım miktarının düşülmesiyle 10.325,00 USD karşılığı 17.020,76 TL talep edebileceğinin belirlendiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne 17.020,76 TL sigorta tazminatının ödeme tarihi olan 24.08.2011 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalı ...

Konteynır Taşımacılık A.Ş.’den tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davalılardan .... ile .... yönünden açılan davanın zararın kara taşımasında meydana gelmediği ispatlandığından ve ....’nin acente olması ve bu davalıya doğrudan dava açılamayacağından bu davalılar yönünden davanın reddine, diğer davalılar .... ile ... Transport SA (ve ona izafeten acente ....) aynı şirket olduğundan (konşimentoda yer aldığı üzere) ...

Transport SA'ya izafeten .... hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı .... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı .... vekili temyiz dilekçesinde özetle; aktif husumetinin bulunmadığını, ödeme hususunda bilirkişi raporuna itirazlarının karşılanmadığını, hatır ödemesi niteliğinde olduğunu, usulüne uygun olarak taşıyana ihbar yapılmadığını, mühürlü olarak teslim aldığını ve mühürle teslim edildiğini, çalınmasının mümkün olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesinden kaynaklanan rücuen alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 119 uncu maddesi.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı .... vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı .... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,