Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/584 K.2023/7134

Taraflar arasındaki ... sahipliği haklarının ihlali nedeniyle maddi ve manevi tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin birçok ilköğretim kitabı yazdığını ve sorular hazırladığını, birçok eseri bulunduğunu, davalı tarafın da yayıncılık yaptığını ve yine İlköğretim kitapları, soru kitapları ve yardımcı kitaplar bastığını, davalının dava konusu kitaplarda müvekkiline ait soruları izni olmaksızın yayınlayarak müvekkilinin ... sahipliğinden ... haklarını ihlal ettiğini ileri sürerek 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 68 ... maddesi uyarınca şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminat ile manevi hakların ihlali nedeniyle 5.000,00 TL talep manevi tazminatın faiziyle birlikte tazminini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının iddialarını açıklaması gerektiğini, kitaplarda ne şekilde ihlal yapıldığının açık ve net belirtilmediğini, çeşitli soru kalıplarının ve çalışma metodlarının yıllardır kullanıldığını ve davacının tekelinde olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemenin 27.10.2015 tarih, 2013/98 E. ve 2015/240 K. sayılı kararı ile soru kalıplarının, içeriklerinin veya bir yöntemin 5846 sayılı Kanun anlamında ... kabul edilemeyeceği ve davacının tekelinde olamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 18.10.2017 tarih, 2016/2131 E. ve 2017/5477 K. sayılı kararı ile“.. Davacı vekili, dava dilekçesinde, müvekkilinin yayınlanmış birçok ilköğretim kitabı olduğunu, davalının yayınlanan kitaplarında da müvekkiline ait soru tarzlarının aynı yada benzerlerinin izinsiz olarak kullandığını iddia etmiştir.

24.07.2015 tarihli bilirkişi raporunda davacının iddialarını genel olarak ifade ettiği, iddiasını ispatlamak için somut örnekler göstermesi gerektiği ifade edilmiş, bunun üzerine davacı tarafından davalıya ait kitaplarda yer ... intihal olduğunu iddia ettiği açıklamalar dosyaya sunulmuştur. Mahkemece, davacının bahsi geçen intihal iddialarını somutlaştırdığı ve karşılaştırmalı olarak sunduğu listeyle ilgili yeterli inceleme yapılmamıştır.

Bu durumda, davacının somutlaştırdığı intihal iddiaları üzerinde içlerinde denetime elverişli şekilde inceleme yapılmak üzere dershanecilik sektöründe deneyimli Türkçe ve Matematik öğretmenlerinin de bulunduğu ... bir heyetinden rapor alınması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçelerle eksik incelemeye dayalı olarak davanın reddine karar verilmesi doğru olmadığı.. ” gerekçesiyle karar bozulmuştur. Davalı vekilince karar düzeltme yoluna başvurulmuştur.

C. Karar Düzeltme Kararı

Dairemizin 18.09.2019 tarih, 2018/805 E. ve 2019/5536 K. sayılı kararı ile Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, davalı vekilinin 1086 sayılı Hukuk Usulu Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 440’ıncı maddesinde sayılan hallerden hiçbirini ihtiva etmeyen karar düzeltme isteğinin reddine karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 26.05.2022 tarihli celsede davacıya 06.04.2022 tarihli karar gereği tespit olunan 876,00 TL bakiye delil avansını yatırabilmesi için 15 günlük kesin süre verilmesine, aksi takdirde incelemeye yönelik talebinden vazgeçmiş sayılacağı hususunun duruşmada ihtar olunduğu, davacı asilin aynı duruşmada '''yazılı beyanlarımı tekrarlıyorum, ekleyeceğim bir husus yoktur.

Gerekli incelemeyi yapmamış olan heyete dosyanın tevdini kabul etmiyorum, takdir edilen ücreti de kabul etmiyorum'' şeklinde beyanda bulunduğu, 22.09.2022 tarihli celsede davacının süresi içerisinde delil avansını yatırmadığının anlaşıldığı,

davacı asilin aynı celsede "Ben reddi hakim talebimi yineliyorum, gider avansını geç yatırmış olmam celse talikine sebebiyet vermediği için yatırmış olduğum gider avansı üzerinden gerekli incelemenin yapılmasını istiyorum, ayrıca adli yardım talebi hukuksuzdur, önceki heyete ödemiş olduğum paranın da iadesini talep ettim, ayrıca 29 kitap olmasına rağmen 1 kitap gönderen ve düzeltme talebim olmasına rağmen bu taleplerimi dikkate almaksızın 1 kitap üzerinden incelemeye sebep olan hakimin kasıtlı hareket ettiğini bu yargılamaya bakamayacağını düşünüyorum,

hakkında 3 şikayet dilekçem söz konusudur bilirkişiler hakkında da 4 dosya açıktır" şeklinde beyanda bulunduğu, davacının bilirkişi deliline dayandığı, esasen mevcut uyuşmazlığın çözümü noktasında ... niteliğinin tespiti ve intihal iddialarının tartışılmasının sunulan deliller kapsamında mahkemece resen değerlendirilebilecek hususlar olmayıp alanında uzman bilirkişilerce inceleme yapılması gerektiği, bu hususun Yargıtay bozma ilamında da açıkça belirtildiği, davacının delil avansını verilen kesin süre içerisinde yatırması aksi halde bilirkişi incelemesinden vazgeçmiş sayılacağı ihtarına rağmen delil avansını yatırmadığı,

kesin süre sonrası yatan delil avansının davalının kazanılmış usulü hakkını ihlal edeceği, davacının iddialarının ispatı yönünden zorunlu olan bilirkişi deliline ilişkin delil avansını verilen kesin süre içerisinde yatırmadığı ve bilirkişi deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayıldığı, şu hale göre gerekli incelemenin yapılmadığı ve ispat yükü altındaki davacının davasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı temyiz dilekçesinde özetle.

Hakimle aralarında husumet bulunduğunu, defalarca reddi hakim talebinde bulunduğunu ancak reddedildiğini, yasa ve etik dışı rapor uyduran heyete yeniden görev vermekte ısrar olması nedeniyle Hakimin tarafsızlık ilkesine aykırı hareket ettiğini, inceleme yapmadan rapor uyduran heyete taleplerine aykırı olarak ücret ödenmesi ve önceden ödenen ücretin dosyaya iadesi kararı verilmesi talebinin reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Mahkemeden bilirkişi ücretinin dosyaya iade edilmesi ve hak edilmeyen bilirkişilere ücret ödenmesi yanında geç avans yatırmaları nedeniyle davanın reddine karar verilmesinin husumet sonucu olduğunu,

adli yardım talebinin ret edilmesinin de hukuka aykırı olduğunu, dava konusu 29 kitap yerine ... bir kitap incelenerek rapor hazırlandığını, Mahkemece şehven sadece talimat mahkemesine bir kitap gönderilmesi üzerine kitap sayısının 29 olduğuna dair her iki mahkemeye dilekçe yazıldığını, bu dilekçem hakkında karar verilmeden bir kitap üzerinden bilirkişilerce inceleme yapıldığını, bilirkişilerin dosyadaki kitap teslim tutanağını görmeleri gerektiğini ve eksiklik olması nedeniyle dosyayı iade etmeleri gerekirken eksik inceleme yaptıklarını,

... bilirkişi heyetinde rapor alınması gerekirken önceki bilirkişi heyetinde ısrar edilmesinin Hakimin tarafsızlığını zedelediğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... sahipliği haklarının ihlali nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 68 ... maddesi ve 70 ... maddesinin birinci fıkrası

3.Değerlendirme

Dava, ... sahipliğinden ... haklarının ihlal edildiği iddiasıyla maddi ve manevi tazminatı istemine ilişkin olup, Mahkemece davacının iddialarının ispatı yönünden zorunlu olan bilirkişi deliline ilişkin delil avansını verilen kesin süre içerisinde yatırmadığından gerekli incelemenin yapılamadığı, bu nedenle de davacının davasını ispatlayamadığından davanın reddine karar verilmiştir.

Ancak Mahkemece 11.03.2020 tarihli bozma ilamı sonrası alınan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere incelenmesi gereken kitap sayısı 17 adet olduğu halde mahkemece sadece bir adet kitabın gönderilmiş olması nedeniyle sadece bir adet kitap üzerinde inceleme yapıldığı, Mahkemenin talimat mahkemesine de yazmış olduğu 28.01.2020 tarihli üst yazısında da 17 kitap yerine sadece bir adet kitabın gönderilmiş olduğu anlaşılmıştır.

Davacının bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığı ve eksik incelemeye dayalı olarak hazırlanması nedeniyle yaptığı itiraz üzerine Mahkemece 06.04.2022 tarihli karar gereği tespit olunan 876,00 TL bakiye delil avansını yatırabilmesi için 15 günlük kesin süre verilmiştir. Davacının ise 26.05.2022 tarihli celse öncesinde bakiye delil avansını yatırdığı görülmüştür.

Her ne kadar davacı, Mahkemece verilen kesin süre içerisinde delil avansını yatırmamış ise de, mahkemenin talimat mahkemesine başlangıçta göndermesi gereken kitapların eksik gönderilmiş olması nedeniyle yeniden rapor alınmasının gerektiği, davacının da celse öncesinde delil avansı yatırdığı anlaşılmış olmakla dosyanın denetime elverişli ve hüküm kurmaya uygun bilirkişi incelemesi neticesinde oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,