Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/587 K.2023/7110

Taraflar arasındaki komisyon alacağı ve cezai şart davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava konusu meblağ 59.955,00 TL'nin altında bulunduğundan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle uygulanması gereken 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 3156 sayılı Kanun ile değişik 438 ... maddesi gereğince duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı arasında yapılan sözleşme gereğince davalının müvekkilinin menajerlik hizmetleri karşılığı sözleşmeye konu faaliyetlerde elde edeceği gelirin %20'lik kısmını komisyon olarak ödemesinin öngörüldüğünü, buna KDV'nin dahil olmadığını, davalının sözleşmeye aykırı olarak sözleşmede belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmediği gibi davalının müvekkiline haber vermeksizin başka bir dizide rol aldığını ileri sürerek, şimdilik 7.500,00 TL komisyon ücreti ve 3.060,00 TL KDV olmak üzere toplam 10.560,00 TL alacağın 01.12.2011 keşide tarihinden ve 30.000,00 ABD doları cezai şartın dava tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının 1 yıl boyunca üzerine düşen hiç bir görevi yerine getirmediğini, hiç bir projede iş teklifi yapılmadığını, bunun üzerine tarafların bu konuyu görüşerek müvekkilinin sözleşmeyi sözlü olarak feshettiğini, menajerin herhangi bir iş temin etmemesi nedeniyle komisyon alacağının bulunmadığını, vicdani nedenlerle davacının talebi üzerine 15.02.2012 tarihinde 15 bölüm karşılığında 7.500,00 TL ile 15.03.2012 tarihinde 4 bölüm karşılığı 2.000,00 TL'yi elden ödediğini, davacının cezai şart talep edemeyeceğini, cezai şartın fahiş olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen (İlk) Karar

Mahkemece 19.11.2015 tarih, 2012/185 E. ve 2015/211 K. sayılı kararı ile davalının "Avrupa Avrupa" isimli dizide oynadığı hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, sözleşmenin 3.maddesiyle davalının mesleki işlerinin davacı ajans tarafından yürütülmesi öngörülüp,

4. maddesinin değişik fıkralarında davalıya ağır yükümlülükler getirilmesine ve 4.8 maddesiyle de davacının kendisine ulaşan teklifleri ajansa bildirmesi yükümlülüğü öngörülmüş ise de davacı lehine davalının çalışma koşullarını kısıtlayan bu ağır hükümlere karşılık davacı aleyhine somut yükümlülük getirilmemesi nedeniyle sözleşmenin davalıya ağır yükümlülükler getiren maddeleri 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 27. maddesiyle öngörülen kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırılık içerici mahiyette olduğundan bağlayıcılığı bulunmadığı,

sözleşmenin 3, 4, 5, 6, 7, 8 9. maddeleriyle davalı aleyhine getirilen yükümlülükler karşılığı davacının da davalıya sözleşme süresince karşılıklı edim ifa yükümlülüğü bulunduğu, davacının, davalıya herhangi bir iş sağlamaması nedeniyle davalının iş akdini feshi haklı ise de aynı Kanun'un 123. maddesi gereğince davacıya edimlerini yerine getirmesi için uygun bir süre vermeden sözleşmenin sözlü olarak feshinin davacıya karşı hüküm ifade etmediği,

ancak davacı da sözleşmenin yürürlükte olduğu sürece davalıya menajerlik hizmetleri kapsamında gerektiği şekilde hizmet vermemesi nedeniyle kusurlu olduğundan davalının kendi imkanlarıyla bulmuş olduğu iş için sözleşmeyle öngörülen komisyon ücretinin tamamını talep etmesi hakkaniyete ve sözleşme dengesine aykırı olduğundan 6098 sayılı Kanun'un 51 ve 52. maddesi gereğince tazminatlarından indirim yapılması gerektiği gibi anılan Kanun'un 182. maddesi gereğince de davacının edimleriyle orantısız olan cezai şarttan indirim yapılması gerektiği, davacının, davalının daha önce ödemiş olduğu komisyon ücretleri için KDV ve stopaj istediği,

6098 sayılı Kanun'un 104. maddesine göre faiz veya kira bedeli gibi dönemsel edimlerden biri için alacaklı tarafından çekince belirtilmeksizin makbuz verilmişse önceki dönemlere ait edimler de ifa edilmiş sayılacağından ve madde dönemsel olarak ödenen diziden ... alacakları için de geçerli olduğundan davacının önceki bölümler için komisyon ücretini alırken o bölümlerle ilgili KDV veya stopaj talep etme hakkını saklı tutmaması nedeniyle geçmiş ödemelerin eksik yapıldığından bahisle talepte bulunmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle 6098 sayılı Kanun'un 51 ve 52 nci maddeleri gereğince takdiri indirim yapılarak 5.000,00 TL komisyon ücreti ile

bunun KDV'sinin 01.12.2011 tarihinden itibaren en yüksek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 6098 sayılı Kanun'un 182 nci maddesi gereğince takdiren 10.000,00 ... Doları cezai şartın dava tarihinden ...'nca döviz hesaplarına uygulanan en yüksek faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

B. (Birinci) Bozma Kararı

Dairemizin 28.03.2017 tarih, 2016/3238 E. ve 2017/1830 K. sayılı kararıyla mahkemenin gerekçeli kararı kendi içerisinde çeliştiğinden kararın bozulmasına karar verilerek, bozma neden ve şekline göre taraf vekillerinin temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmediğine karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 24.04.2018 tarih, 2017/108 E. ve 2018/179 K. sayılı kararı ile davalının "Avrupa Avrupa" isimli dizide oynadığı, davacının davalıya bir dizideki birkaç bölümlük rolü dışında herhangi bir iş temin etmediğini ve bu nedenle de görüşerek sözlü olarak sözleşmeyi feshettiği, davaya konu olan "Avrupa Avrupa" dizisindeki rolünü de davacının katkısı olmadan kendi çabasıyla temin ettiği, sözleşmenin 3. maddesiyle davalının mesleki işlerinin davacı ajans tarafından yürütülmesi öngörülüp,

4. maddesinin değişik fıkralarında davalıya ağır yükümlülükler getirilmesine ve 4.8 maddesiyle de davacının kendisine ulaşan teklifleri ajansa bildirmesi yükümlülüğü öngörülmüş ise de, davacı lehine davalının çalışma koşullarını kısıtlayan bu ağır hükümlere karşılık davacı aleyhine somut yükümlülük getirilmemesi nedeniyle sözleşmenin davalıya ağır yükümlülükler getiren maddeleri Türk Borçlar Kanunu'nun 27. maddesiyle öngörülen kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırılık içerici mahiyette olduğundan bağlayıcılığı olmadığı,

sözleşmede davalının çalışma özgürlüğünü, sözleşme serbestisi hakkını, hayatını idame ettirme gibi ... kişilik haklarını ihlal edici hükümlere yer verildiği, sözleşmenin bütünü dikkate alındığında sıralanan tüm yükümlülükler oyuncunun aleyhine olduğu menajer aleyhine hiçbir yükümlülük getirilmediği, bu durumda anayasa ile korunan kişilik haklarının ihlali nedeniyle kamu düzenine aykırı bulunduğu,

oyuncuya iş sağlama yükümlülüğünü yerine getirmeyen menajerin sanatçının kendi imkanlarıyla bulduğu iş kapsamında davalıdan tazminat talep etmesinin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 2 nci maddesi kapsamında hakkaniyete uygun olmadığı gibi komisyon ücreti ve cezai şart isteminin de hakkaniyete uygun bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

D. (İkinci) Bozma Kararı

Dairemizin 04.02.2020 tarih, 2018/3765 E. ve 2020/896 K. sayılı kararıyla sözleşmenin davalı için bağlayıcı olmayacağı ve davalının kendi imkanlarıyla bulduğu iş nedeniyle davacının tazminat talep edemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, ancak taraflar arasındaki “Bookink Satış&Pazarlama Sözleşmesi” incelendiğinde, sözleşmenin konusunun sanatçının yurtiçi ve yurtdışındaki mesleki işlerinin ve diğer alakalı faaliyetlerinin, pazarlama ve satış haklarının münhasıran ajansa devri ve ajans tarafından yürütülmesi hususunda tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerinin tespitine yönelik olduğu,

sözleşmeye göre sanatçının bu sözleşme süresince tüm mesleki işlerinin satış ve pazarlamasını münhasıran ajans aracılığıyla gerçekleştireceği, Ajansın, sanatçıdan, yapacağı tüm faaliyetler için net %20 komisyon alacağı, bu ... ve bedellere KDV nin dahil olmadığı, somut olayda her ne kadar davalı sanatçı sözleşme gereği davacının üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirmediğini, kendi imkanları ile iş bulduğunu savunmuş ise de davacının talebi üzerine davalının komisyon alacağına dair kısmi ödemelerde bulunduğu, kalan tutarları da ödeyeceklerini ancak davacının avukatına ulaşılamadığının beyan edildiği,

bu durumda taraflar arasındaki sözleşme ve davalı tarafından davacıya yapılan ve kabul gören kısmi ödemeler de birlikte dğerlendirilerek sonuca varılması gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

E. Mahkemece (İkinci) Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki sözleşmenin konusunun sanatçının yurtiçi ve yurtdışındaki mesleki işlerinin ve diğer alakalı faaliyetlerinin pazarlama ve satış haklarının münhasıran ajansa devri ve ajans tarafından yürütülmesi hususunda tarafların karşılıklı hak ve yükümlülüklerinin tespitine ilişkin olduğu,

sözleşmeye göre sanatçının işbu sözleşme süresince tüm mesleki işlerinin satış ve pazarlamasını münhasıtan ajans aracılığıyla gerçekleştireceği, başka bir deyişle sözleşmede davacının davalıya menajerlik yapacağının öngörülmeyip, sanatçının sözleşme süresince tüm mesleki işlerinin satış ve pazarlamasının münhasıran ajans aracılığıyla gerçekleştireceğinin öngörüldüğü,

bu doğrultuda davalının sözleşme süresi içerisinde davacı ajans aracılığı olmaksızın gerçekleştirdiği oyunculuk faaliyetlerinden elde edeceği bedelin %20'sini davacıya ödemesinin gerekeceği, tarafların da kabulünde olduğu üzere davalının, davacı aracılığı olmaksızın “Avrupa Avrupa" dizisinde oynadığı ve bu dizi için davacıya bir kısım komisyon ödemeleri yaptığı, davacının, davalıdan toplamda alacağı komisyon ücretinin bilirkişi raporları kapsamına göre 30.680,00 TL olduğu, davalı tarafından ödenen 9.500,00 TL düşüldüğünde 21.180,00 TL davacı alacağının bulunduğu,

davacının ise davasını açarken şimdilik 10.560,00 TL için dava açtığı, taleple bağlı kalınarak bu meblağın davalıdan tahsiline karar verildiği, cezai şart talebi yönünden yapılan incelemede.

6098 sayılı Kanun'un 160 ncı maddesi hükmünce taraflar cezanın miktarını serbestçe tayin edebileceği, ancak aynı Kanun'un 161 nci maddesine göre taraflar ileri sürmese bile hakimin fahiş gördüğü cezaları re'sen tenkis edebileceği, sözleşmenin süresi, taraflara yükledikleri borç ve sorumluluklar, davacının ajans hizmeti vermesi, davalının ise tüm mesleki faaliyetlerini münhasıran ajansın satış ve pazarlaması ile gerçekleştirmek üzere bir sözleşme akdetmesi, davacının menajerlik hizmeti kapsamında gerektiği gibi davalıya iş temin etmemesi,

davalının da davacıya edimini yerine getirmesi için ihtar göndermeden kendi imkanları ile iş bulması nedeniyle her iki tarafında kusurlu olması, davacının tacir olması, tarafların dosyaya yansıyan ekonomik durumları, gözetildiğinde cezai şartta takdiren indirime gidilmesi gerektiği ve takdiren 10.000,00 ...

Doları cezai şartın uygun görüldüğü gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, taleple bağlı kalınarak 10.560,00 TL komisyon ücretinin ihtar tebliğ tarihinden itibaren en yüksek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazla ilişkin haklarının saklı tutulmasına, takdiren 10.000,00 ...

Doları cezai şartın dava tarihinden itibaren Merkez Bankasınca döviz hesaplarına uygulanan en yüksek faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, cezai şartta fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma gerekçesine uygun yargılama yapılmadığını, yerel mahkemenin önceki kararlarında tespit ettiği üzere sözleşmenin 6098 sayılı Kanun'un 27 nci maddesinde öngörülen kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı olduğu ve sözleşmenin davalı müvekkili için bağlayıcı olmadığı hususunun hukuken değerlendirilmediğini, hatta gerekçeli kararda bu hususa ilişkin savunmalarına dahi yer verilmediğini, sadece komisyon alacağına ilişkin basit bir matematik hesabı yapıldığını, bozma kararı doğrultusunda sözleşme maddeleri,

bu maddelerin geçersizliğine ilişkin verilen mahkeme kararları ve savunmaları ile müvekkilince yapılan komisyon ödemelerinin birliklikte değerlendirilmesinin yapılmadığını, davaya konu sözleşmenin 6098 sayılı Kanun'un 27 nci maddesi uyarınca kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırılık içerici mahiyette maddeler içerdiğini, davalının kendisini bağlayan, adeta kelepçe bir sözleşmeyle kendisini yoksulluğa terk etmesinin sanatçıdan beklenemeyeceğini,

oyuncuya iş sağlama yükümlülüğünü yerine getirmeyen menajerin sanatçının kendi imkanlarıyla bulduğu iş kapsamında davalıdan tazminat talep etmesinin dürüstlük kuralı kapsamında hakkaniyete uygun olmadığını, kendi yükümlülüğünü yerine getirmeyen borçlunun karşı tarafın borcunu ifasını talep edemeyeceğini, hukuken geçersiz bir sözleşmede geçerli sözleşmede olduğu gibi tarafların hak ve borçlarının doğmadığını, yine geçersiz bir sözleşmeye istinaden edimde bulunan/ödeme yapan tarafın diğer taraftan sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde edimin iadesini talep etme hakkına sahip olduğunu,

mahkemece verilen kararın eksik ve hatalı incelemeye dayandığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, menajerlik sözleşmesine dayalı komisyon alacağı ve cezai şart istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6098 sayılı Kanun'un 179 ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,